Phần lớn các loài cá không tự duy trì nhiệt độ cơ thể giống động vật có vú. Điều này có liên quan trực tiếp đến cách chúng hô hấp. Thay vì lấy oxy từ không khí bằng phổi, cá hấp thụ oxy từ nước biển khi nước đi qua mang. Máu trong mang tiếp xúc với dòng nước lạnh nên nhiệt độ cơ thể của cá thường gần với nhiệt độ môi trường.

Điều này đặc biệt rõ ở những loài sống dưới biển sâu, nơi nước có thể lạnh hơn rất nhiều so với vùng biển gần mặt nước. Vì vậy, việc một con cá có thể duy trì cơ thể ấm hơn môi trường xung quanh từng được xem là điều khá khó xảy ra.

Thế nhưng cá mặt trăng lại là một ngoại lệ đặc biệt.

Khả năng đặc biệt của cá mặt trăng được phát hiện trong một nghiên cứu công bố năm 2015. Khi theo dõi những con cá này, các nhà khoa học nhận thấy nhiệt độ cơ thể của chúng thường xuyên cao hơn nước xung quanh. Đáng chú ý, sự chênh lệch này không chỉ xuất hiện ở một số cơ quan liên quan đến vận động mà còn được duy trì ở nhiều bộ phận khác, bao gồm cả tim.

Khi kiểm tra cấu tạo mang, các nhà nghiên cứu phát hiện một hệ thống mạch máu đặc biệt tạo thành cơ chế trao đổi nhiệt ngược dòng, giúp giữ lại nhiệt vốn có thể bị mất trong quá trình hô hấp.

Có thể hình dung đơn giản rằng máu ấm từ cơ thể đi qua mang sẽ truyền nhiệt cho dòng máu lạnh vừa trở về sau khi tiếp xúc với nước. Nhờ vậy, nhiệt không bị thất thoát quá nhiều ra môi trường. Cơ chế này giúp cá mặt trăng duy trì nhiệt độ cao hơn ở nhiều bộ phận quan trọng như cơ, tim và não.

Khả năng giữ ấm còn mang lại cho cá mặt trăng nhiều lợi thế khi sống trong môi trường biển lạnh. Cơ thể ấm hơn giúp chúng hoạt động hiệu quả hơn. Chúng có thể bơi nhanh, quan sát tốt và săn những con mồi linh hoạt như mực.

Khả năng duy trì nhiệt độ cơ thể cũng cho phép cá mặt trăng di chuyển trên những quãng đường dài. Đây là lợi thế đáng kể đối với một loài sống ở vùng biển sâu, nơi thức ăn không phải lúc nào cũng dồi dào.

>>> Mời độc giả xem thêm video Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi: