Chương trình phát triển tên lửa tầm xa của Iran tiếp tục tác động mạnh đến cán cân an ninh khu vực Trung Đông, trong đó Khorramshahr-4 nổi lên là hệ thống tên lửa đạn đạo tiên tiến nhất mà Tehran đã chính thức xác nhận. Được công bố vào tháng 5/2023 và còn được gọi là Kheibar, Khorramshahr-4 thể hiện bước tiến rõ rệt về tầm bắn, tải trọng và độ chính xác so với các biến thể trước đó.

Khorramshahr-4 được xếp vào nhóm tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM), sử dụng động cơ nhiên liệu lỏng một tầng. Với tầm bắn ước tính khoảng 2.000 km, tên lửa này có khả năng bao phủ hầu như toàn bộ Trung Đông, bao gồm các căn cứ quân sự chủ chốt của Mỹ tại vùng Vịnh, toàn lãnh thổ Israel và một phần Đông Nam châu Âu.

Điểm đáng chú ý nhất của Khorramshahr-4 là khả năng mang đầu đạn rất lớn, ước tính từ 1.500 đến 1.800 kg, cao nhất trong kho tên lửa hiện nay của Iran. Năng lực này vượt mức thông thường của nhiều MRBM, làm dấy lên quan ngại trong giới phân tích quốc tế về tiềm năng sử dụng cho các cấu hình đầu đạn có sức công phá lớn, dù Tehran nhiều lần khẳng định chương trình tên lửa của nước này mang tính phòng thủ.

Một số nguồn tin cho rằng Khorramshahr-4 có thể được trang bị đầu đạn tách rời khi tái xâm nhập khí quyển, thậm chí có khả năng cơ động trong pha cuối. Hệ thống dẫn đường nhiều khả năng kết hợp quán tính với hiệu chỉnh vệ tinh, giúp giảm sai số và nâng cao độ chính xác, cho phép tấn công các mục tiêu giá trị cao thay vì chỉ tấn công diện rộng như các thế hệ cũ.

Truyền thông Iran cũng tuyên bố thời gian chuẩn bị phóng của Khorramshahr-4 đã được rút ngắn so với các mẫu nhiên liệu lỏng trước đây, cho thấy nỗ lực tăng tính cơ động và khả năng sống còn của lực lượng tên lửa. Dù cấu hình xe mang – phóng chưa được công bố rộng rãi, học thuyết tên lửa của Iran ngày càng nhấn mạnh việc phân tán, ngụy trang và triển khai linh hoạt.

Từ lãnh thổ Iran, Khorramshahr-4 có thể đe dọa các mục tiêu như căn cứ Al Udeid (Qatar), Al Dhafra (UAE), trụ sở Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain, cũng như các cơ sở chiến lược của Israel. Đầu đạn nặng cho phép tên lửa mang nhiều loại cấu hình khác nhau, tạo thách thức đáng kể cho các hệ thống phòng thủ như THAAD, Patriot PAC-3 hay Arrow của Israel, đặc biệt trong kịch bản bị tấn công bão hòa.

Bên cạnh Khorramshahr-4, các đồn đoán về biến thể Khorramshahr-5 với tầm bắn vượt xa vẫn chưa được xác thực. Tuy nhiên, ngay cả khi chưa tồn tại, những thông tin này vẫn góp phần tạo sức ép chiến lược, buộc đối thủ của Iran phải điều chỉnh kế hoạch phòng thủ.

Xét tổng thể, Khorramshahr-4 không chỉ là bước tiến kỹ thuật mà còn là công cụ răn đe chiến lược quan trọng, tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của lực lượng tên lửa đạn đạo trong học thuyết quốc phòng của Iran và là thách thức dài hạn đối với cấu trúc an ninh Trung Đông.