Dù sở hữu phi đội tiêm kích đã phục vụ hơn 50 năm, Không quân Iran (IRIAF) vẫn gây bất ngờ khi triển khai các đòn tấn công được đánh giá là đủ sức xuyên thủng một phần mạng lưới phòng không hiện đại của Mỹ tại Trung Đông

Theo tạp chí quân sự Military Watch Magazine, trong giai đoạn xung đột Iran - Mỹ và Israel gần đây, Tehran đã sử dụng các tiêm kích F-4 Phantom II và F-5 Tiger II theo cách hoàn toàn khác với học thuyết tác chiến truyền thống.

Các chuyên gia quân sự cho rằng Iran không cố đối đầu trực diện với tiêm kích tàng hình hay hệ thống phòng không hiện đại của Mỹ. Thay vào đó, phi công Iran áp dụng chiến thuật bay cực thấp bám địa hình, tận dụng “khoảng trống radar” cùng yếu tố bất ngờ để tiếp cận mục tiêu.

Nhà phân tích quốc phòng Farzin Nadimi nhận định chiến thuật này giúp các phi công Iran tăng khả năng sống sót đáng kể khi xâm nhập khu vực được bảo vệ dày đặc. Theo ông, nhiều căn cứ Mỹ tại Trung Đông được thiết kế để đánh chặn tên lửa, UAV hoặc mục tiêu bay tầm trung - cao, trong khi việc phát hiện máy bay tốc độ cao bay sát mặt đất lại khó khăn hơn nhiều.

Đáng chú ý, một số nguồn tin phương Tây cho biết Iran từng sử dụng F-5 để thực hiện các phi vụ tấn công chớp nhoáng nhằm vào căn cứ Mỹ trong khu vực. Ngoài ra, F-4 Phantom cũng được cho là mang theo bom lượn hoặc tên lửa chống hạm để tạo sức ép tại Vịnh Ba Tư và eo Hormuz.

F-4 Phantom II và F-5 Tiger II đều là chiến đấu cơ Mỹ sản xuất từ thời Chiến tranh Lạnh, được Iran mua trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Sau nhiều thập kỷ bị cấm vận, Tehran buộc phải tự duy trì và nâng cấp các phi đội này bằng công nghệ nội địa.

Theo Business Insider, nhiều chiếc F-5 của Iran hiện đã hơn 60 năm tuổi nhưng vẫn hoạt động nhờ mạng lưới bảo dưỡng và sản xuất linh kiện trong nước.

Các chuyên gia nhận định dù không thể cạnh tranh trực tiếp với F-35 hay F-15 của Mỹ và Israel, những chiến đấu cơ cũ kỹ này vẫn hữu dụng trong các nhiệm vụ tập kích tốc độ cao, bay thấp hoặc đánh nghi binh nhằm kéo giãn hệ thống phòng không đối phương.

Một số báo cáo cho thấy Mỹ và Israel đã ưu tiên phá hủy các máy bay F-4, F-5 của Iran ngay từ đầu chiến dịch không kích nhằm hạn chế khả năng Tehran tiến hành các cuộc tập kích bất ngờ. Hình ảnh vệ tinh và video chiến trường cho thấy nhiều chiến đấu cơ Iran bị phá hủy ngay trên sân đỗ.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng chính việc Iran tiếp tục duy trì hoạt động các dòng tiêm kích thời Chiến tranh Lạnh đã phản ánh cách tiếp cận quân sự “phi đối xứng” của Tehran: tận dụng mọi nền tảng sẵn có để gây áp lực tối đa với chi phí thấp nhất.

Trong bối cảnh Mỹ ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống đánh chặn đắt đỏ để đối phó UAV, tên lửa và mục tiêu bay thấp, sự xuất hiện bất ngờ của các chiến đấu cơ cũ nhưng khó phát hiện có thể tạo thêm gánh nặng cho mạng lưới phòng không khu vực.