Hwaseong - pháo đài cổ vượt trước thời đại của vương quốc Triều Tiên

Thanh Bình (tổng hợp) 01/10/2026 20:02

Cuối thế kỷ XVIII, tại Suwon, một vị vua Triều Tiên đã cho xây một thành lũy nơi kỹ thuật Đông Á gặp gỡ những ý tưởng quân sự phương Tây.

Thành Hwaseong được xây dựng dưới triều vua Jeongjo của Joseon từ năm 1794 đến 1796. Công trình ra đời sau khi nhà vua chuyển lăng mộ cha mình, Thế tử Sado, đến Suwon và xây dựng một đô thị mới xung quanh khu vực này. Nhưng Hwaseong không chỉ là một thành lũy để bảo vệ lăng mộ: nó còn được quy hoạch như một trung tâm chính trị, quân sự và thương mại mới.

Ảnh: konest

Điều khiến Hwaseong đặc biệt nằm ở chính tư duy thiết kế. Thành dài khoảng 5,74 km, bao quanh khoảng 130 ha và chạy qua cả địa hình đồi núi lẫn đồng bằng. Thay vì san phẳng địa hình để tạo ra một pháo đài hình học đơn giản, các kiến trúc sư tận dụng chính sườn núi và dòng suối Suwoncheon như những yếu tố của hệ thống phòng thủ.

Người đứng sau nhiều ý tưởng kỹ thuật của Hwaseong là học giả Jeong Yak-yong, một nhân vật tiêu biểu của phong trào Thực học Joseon. Ông tham khảo các sách kỹ thuật quân sự và cơ khí của cả Đông và Tây để xây dựng thiết kế. UNESCO đánh giá Hwaseong là đỉnh cao của kiến trúc quân sự thế kỷ XVIII, nơi những thành tựu khoa học và kỹ thuật từ châu Âu và Đông Á được kết hợp trong một công trình duy nhất.

Ảnh: Wikimedia Commons

Một ví dụ rất thú vị là geojunggi, thiết bị nâng đá được Jeong Yak-yong phát triển dựa trên kiến thức cơ học từ các sách phương Tây đã được truyền qua Trung Quốc. Hệ thống ròng rọc này giúp giảm đáng kể sức người cần thiết để nâng những khối đá lớn. Hồ sơ xây dựng Hwaseong còn ghi lại cực kỳ chi tiết máy móc, vật liệu, nhân công và từng công đoạn thi công.

Bản thân thành cũng giống như một “bộ sưu tập” các công nghệ quân sự. Trên tường có tháp pháo, đài quan sát, vọng lâu chỉ huy, cửa bí mật, lầu canh và các vị trí dành cho súng, pháo. Có tới năm công trình pháo đài dạng poru, trong đó các tầng thấp được thiết kế cho việc sử dụng hỏa khí, còn tầng trên phục vụ quan sát và chiến đấu.

Ảnh: grol1410.blogspot

Đặc biệt, Hwaseong không phải kiểu pháo đài hoàn toàn tách biệt với đời sống. Nó kết hợp quốc phòng, hành chính và thương mại, đồng thời các tuyến đường qua những cổng chính vẫn trở thành một phần của cấu trúc đô thị Suwon. Chính sự kết hợp này khiến UNESCO ghi danh Hwaseong vào Danh sách Di sản Thế giới năm 1997.

Có lẽ vì thế, Hwaseong thú vị không chỉ bởi những bức tường đá đồ sộ. Nó là bằng chứng cho một thời kỳ mà các học giả Joseon không xem kỹ thuật Đông và Tây là hai thế giới tách biệt, mà có thể chọn lọc, kết hợp và biến đổi kiến thức bên ngoài để tạo ra một công trình rất riêng của Triều Tiên.