Bên dưới những cánh rừng xanh mướt là một thế giới gần như vô hình đối với mắt người: mạng lưới sợi nấm, hay mycelium, len lỏi qua đất và quấn quanh rễ cây. Hệ thống này tạo thành các mối quan hệ cộng sinh gọi là nấm rễ (mycorrhiza), kết nối nhiều cây khác nhau thành một mạng lưới rộng lớn. Chính vì khả năng truyền tài nguyên và tín hiệu giữa các cây, hiện tượng này thường được ví là "Internet của rừng" hay "Wood Wide Web". Dù đây là cách ví von chứ không phải một mạng thông tin theo nghĩa công nghệ, nó giúp hình dung được sự phức tạp của các mối liên kết trong hệ sinh thái.
Ảnh: soundcloud
Trong mối quan hệ này, cây xanh sử dụng quang hợp để tạo ra đường và chia sẻ một phần cho nấm. Đổi lại, các sợi nấm mở rộng phạm vi hấp thụ của bộ rễ lên gấp nhiều lần, giúp cây thu nhận nước cùng các khoáng chất như phốt pho và nitơ hiệu quả hơn. Một mạng lưới sợi nấm có thể kết nối hàng chục, thậm chí hàng trăm cây thuộc nhiều loài khác nhau trong cùng một khu rừng.
Ảnh: spektrum
Nhiều nghiên cứu cho thấy mạng lưới này còn có thể góp phần phân phối tài nguyên giữa các cây. Chẳng hạn, những cây lớn nhận được nhiều ánh sáng đôi khi truyền một phần carbon sang các cây non mọc dưới tán rừng, nơi điều kiện quang hợp kém hơn. Khi một cây bị côn trùng tấn công hoặc chịu căng thẳng do hạn hán, các tín hiệu hóa học cũng có thể lan truyền thông qua mạng lưới nấm, khiến những cây lân cận kích hoạt sớm các cơ chế phòng vệ. Tuy nhiên, mức độ và ý nghĩa sinh thái của sự truyền tín hiệu này vẫn đang được các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu và thảo luận.
Ảnh: treecarezone
Không phải mọi mối liên kết đều mang tính "hợp tác". Một số loài cây có thể khai thác mạng lưới để nhận thêm tài nguyên, trong khi một số loài nấm lại ưu tiên hỗ trợ những cây cung cấp nhiều đường hơn. Điều đó cho thấy mạng lưới dưới lòng đất hoạt động theo các quy luật sinh học và tiến hóa phức tạp, chứ không phải một hệ thống luôn "chia sẻ công bằng".
Việc hiểu rõ vai trò của nấm rễ đang thay đổi cách con người nhìn nhận rừng. Thay vì xem mỗi cây là một cá thể độc lập, các nhà sinh thái học ngày càng coi cả khu rừng như một hệ thống liên kết, nơi cây cối, nấm và vi sinh vật cùng tạo nên một mạng lưới phụ thuộc lẫn nhau. Kiến thức này cũng góp phần định hướng các chiến lược phục hồi rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Dù cụm từ "Internet của rừng" mang tính hình tượng, nó phản ánh một sự thật đầy ấn tượng: ngay dưới mỗi bước chân của chúng ta là một thế giới sống động, nơi hàng triệu sợi nấm đang âm thầm kết nối và duy trì sự cân bằng của những cánh rừng trên khắp hành tinh.
