Hành trình của ngựa thuần hóa từ thảo nguyên Á-Âu đến thế giới
T.B (tổng hợp)
Ngựa được thuần hóa cách đây 5.500 năm, ảnh hưởng lớn đến chiến tranh, xã hội và sự phát triển của các đế chế cổ đại.
Thảo nguyên Á-Âu là cái nôi thuần hóa ngựa. Phần lớn các bằng chứng khảo cổ và di truyền hiện nay đều chỉ về vùng thảo nguyên Á-Âu rộng lớn, trải dài từ Ukraina, miền nam Nga đến Kazakhstan, nơi có điều kiện tự nhiên lý tưởng cho các đàn ngựa hoang sinh sống và tiếp xúc lâu dài với con người. Ảnh: Pinterest. Thời điểm thuần hóa sớm nhất. Giới nghiên cứu hiện thống nhất rằng ngựa được thuần hóa lần đầu cách nay khoảng 5.500 năm, vào cuối thời đồ đá mới – đầu thời đại đồ đồng. Ảnh: Pinterest.
Bằng chứng từ răng và xương ngựa. Các phân tích vi mô trên răng ngựa cổ cho thấy vết mòn bất thường, phù hợp với việc sử dụng hàm thiếc hoặc dây cương, củng cố giả thuyết rằng ngựa đã được con người điều khiển. Ảnh: Pinterest. Vai trò ban đầu của ngựa thuần hóa. Ban đầu, ngựa không chỉ được dùng để cưỡi mà còn là nguồn thực phẩm và sữa, đặc biệt quan trọng với các cộng đồng du mục sống phụ thuộc vào chăn nuôi. Ảnh: Pinterest.
Văn hóa Botai ở Kazakhstan. Những phát hiện tại các di chỉ của văn hóa Botai, niên đại khoảng 3500–3000 TCN, cho thấy dấu vết rõ ràng của ngựa thuần hóa, bao gồm xương ngựa, vết mòn do dây cương và dấu hiệu vắt sữa ngựa. Ảnh: Pinterest. Sự lan tỏa từ thảo nguyên ra thế giới. Từ trung tâm thảo nguyên, ngựa thuần hóa nhanh chóng lan sang châu Âu, Tây Á và Nam Á, thông qua các làn sóng di cư và giao thương của các tộc người du mục. Ảnh: Pinterest. Tác động đến chiến tranh và xã hội. Ngựa đã làm thay đổi căn bản chiến tranh, giúp hình thành kỵ binh, mở rộng phạm vi kiểm soát lãnh thổ và thúc đẩy sự ra đời của các đế chế lớn trong lịch sử cổ đại. Ảnh: Pinterest.
Những tranh luận khoa học hiện nay. Một số nghiên cứu di truyền gần đây cho rằng việc thuần hóa ngựa có thể diễn ra ở nhiều khu vực khác nhau, nhưng vùng thảo nguyên Á-Âu vẫn được xem là trung tâm quyết định nhất. Ảnh: Pinterest. Mời quý độc giả xem video: Sống Cùng Chó Sói / VTV2
Porsche GT3 Bergsport tôn vinh những con đường quanh co hiểm trở ở dãy Alps với màu sắc và chi tiết được thiết kế riêng với các cung đường núi ngoằn ngoèo.
Toyota Camry 2027 tiếp tục được duy trì hệ truyền động hybrid trên toàn bộ phiên bản, trong khi giá bán tại Mỹ chỉ tăng nhẹ. Khởi điểm chỉ dưới 30.000 USD.
Honda CR-V đang đứng trước cơ hội trở thành mẫu ôtô, không phải bán tải, bán chạy nhất tại Mỹ trong năm 2026 khi mà đối thủ Toyota RAV4 gặp khó về nguồn cung.
Hyundai Thành Công Việt Nam (HTV) triển khai chương trình ưu đãi, với tổng giá trị lên tới 220 triệu đồng, cho các mẫu xe như SantaFe, Creta, Tucson, Stargazer.
Larte Design vừa ra mắt bộ body kit bằng sợi carbon nguyên khối dành cho Lamborghini Urus SE. Đáng chú ý, bản độ này được chính phủ Đức công nhận hợp pháp.
Một nghiên cứu của Đại học Texas cho thấy, Mỹ có thể đang lưu trữ khoảng 11 triệu tấn đất hiếm trong lượng tro than, gần gấp 8 lần trữ lượng đất hiếm trong các nguồn dự trữ nội địa hiện nay của Mỹ.