Phát hiện dựa trên gần ba thập kỷ dữ liệu thu thập bởi các máy bay “Thợ săn bão” của NOAA (Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ), có thể giúp các nhà dự báo nhận diện sớm hơn những cơn bão tưởng như còn hỗn loạn nhưng đang bước vào giai đoạn thuận lợi để tăng cường độ.
Một cơn bão nhiệt đới muốn mạnh lên đáng kể trước hết phải “đứng thẳng”. Trong một xoáy thuận nhiệt đới, các trung tâm hoàn lưu ở những độ cao khác nhau trong khí quyển không phải lúc nào cũng nằm ngay trên cùng một trục. Khi chúng bị lệch nhau, cơn bão bị nghiêng và cấu trúc của nó trở nên kém tổ chức.
Theo GS Michael S. Fischer, Trường Khoa học Khí quyển thuộc Đại học Miami, tác giả chính của nghiên cứu, gió mạnh ở các tầng cao của khí quyển có thể đẩy phần trên của hoàn lưu lệch khỏi trung tâm gần mặt biển. Khi hai trung tâm chưa trở lại cùng một trục, cơn bão thường khó tăng cường độ đáng kể.
Nghiên cứu của Đại học Miami và Phòng thí nghiệm Khí quyển và Hải dương Đại Tây Dương thuộc NOAA xác định 4 đặc điểm có liên quan đến khả năng một cơn bão đang bị nghiêng có thể tự tổ chức lại theo phương thẳng đứng.
Thứ nhất là hoàn lưu gần mặt biển phải tương đối nhỏ gọn và chặt chẽ. Một trung tâm thấp tầng được tổ chức tốt tạo nền tảng để toàn bộ hệ thống có thể nhanh chóng sắp xếp lại.
Thứ hai là hướng nghiêng của cơn bão phải tương đối thuận lợi so với đứt gió theo phương thẳng đứng. Đứt gió là sự thay đổi về tốc độ hoặc hướng gió theo độ cao. Đứt gió mạnh có thể làm phần trên của cơn bão bị đẩy lệch khỏi trung tâm bên dưới, cản trở quá trình tổ chức.
Thứ ba là xuất hiện dòng khí đi lên mạnh hơn cùng mưa và dông phát triển mạnh quanh trung tâm hoàn lưu ở tầng thấp. Đây có thể không chỉ là dấu hiệu cho thấy cơn bão đang mạnh lên mà còn góp phần trực tiếp kéo phần hoàn lưu bị nghiêng trở lại vị trí thẳng đứng.
Thứ tư là môi trường xung quanh phải có nước biển ấm, độ ẩm khí quyển dồi dào và gió tương đối yếu ở tầng giữa khí quyển. Những điều kiện này tạo môi trường thuận lợi để các đám mây dông phát triển và duy trì cấu trúc của xoáy thuận.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích cơ sở dữ liệu TC-RADAR, được xây dựng từ các phân tích radar Doppler của máy bay Hurricane Hunter thuộc NOAA.
Cơ sở dữ liệu bao gồm 1.510 lần phân tích radar được thực hiện trong 28 mùa bão, từ năm 1997 đến 2024. Nhờ lượng dữ liệu lớn này, các nhà nghiên cứu có thể so sánh những cơn bão cuối cùng đã trở nên thẳng đứng với những cơn vẫn duy trì trạng thái nghiêng.
Sự khác biệt đã xuất hiện khoảng một ngày trước khi quá trình tổ chức hoàn tất.
“Những cơn bão sau đó trở nên thẳng đứng đã trông khác biệt từ khoảng một ngày trước đó”, Fischer cho biết. Chúng có hoàn lưu gần mặt biển mạnh và chặt chẽ hơn, đồng thời xuất hiện nhiều vùng dông mạnh, rộng hơn, đưa không khí đi lên quanh trung tâm tầng thấp.
Điều đó có nghĩa các dấu hiệu mới không nhất thiết đòi hỏi một hệ thống quan trắc hoàn toàn mới. Chúng có thể được sử dụng để đánh giá xem các mô hình dự báo bão độ phân giải cao có mô phỏng đúng quá trình một xoáy thuận chuyển từ trạng thái nghiêng sang tổ chức theo phương thẳng đứng hay không.
Quan trọng hơn, nếu các nhà dự báo nhận ra sớm một cơn bão đang chuyển sang trạng thái thuận lợi cho tăng cường độ, họ có thể có thêm thời gian để cập nhật cảnh báo và hỗ trợ cộng đồng chuẩn bị.
