Hãy thử tưởng tượng một đêm rất xa trong quá khứ. Không có điện, không có giấy, không có máy ảnh hay màn hình. Một nhóm người bước sâu vào lòng đất, mang theo những ngọn đèn nguyên thủy và các khoáng chất có màu đỏ, vàng, đen. Trên những bức tường đá, họ bắt đầu vẽ những con ngựa, bò rừng, hươu và những sinh vật mà ngày nay chúng ta chỉ có thể hình dung qua hóa thạch.

Ảnh: mru

Đó chính là thế giới của Hang động Lascaux, nằm tại vùng Dordogne, miền tây nam nước Pháp. Hang được phát hiện lại vào ngày 12/9/1940, khi một nhóm thiếu niên địa phương đi vào một khoảng không dưới lòng đất. Điều chờ đợi họ phía bên trong là một trong những kho báu nghệ thuật quan trọng nhất của nhân loại.

Các chuyên gia hiện xác định những hình ảnh tại Lascaux có niên đại khoảng 21.000 năm. Những bức vẽ nổi bật với hàng loạt động vật lớn, đặc biệt là ngựa, bò rừng, hươu và các loài bò hoang. Điều đáng kinh ngạc không chỉ nằm ở tuổi đời, mà còn ở kỹ thuật của những nghệ sĩ vô danh. Họ biết tận dụng những đường cong, gờ đá và hình dạng tự nhiên của vách hang để tạo cảm giác về cơ thể, chuyển động và chiều sâu.

Ảnh: donsmaps

Có lẽ điều thú vị nhất là Lascaux không giống một “cuốn sách tranh” đơn giản về cuộc sống tiền sử. Bên cạnh hình ảnh động vật còn có rất nhiều dấu hiệu, hình học và những hình vẽ mà các nhà nghiên cứu đến nay vẫn chưa thể giải thích chắc chắn. Một số khu vực thậm chí nằm sâu trong hang, ở những vị trí khó tiếp cận, khiến người ta đặt câu hỏi: tại sao con người thời đó lại mất công đi sâu xuống lòng đất chỉ để vẽ?

Chúng ta không biết chính xác câu trả lời. Có thể những hình ảnh ấy liên quan đến nghi lễ, tín ngưỡng, săn bắn, truyền thuyết hoặc đơn giản là nhu cầu kể chuyện và sáng tạo. Nhưng chính sự bí ẩn ấy khiến Lascaux trở nên đặc biệt. Nó cho thấy nghệ thuật có thể đã xuất hiện trong đời sống con người từ rất lâu trước khi chữ viết ra đời.

Ảnh: lajornadamaya

Đáng tiếc, việc con người hiện đại thường xuyên bước vào hang đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường tự nhiên bên trong. Vì vậy, hang Lascaux nguyên bản ngày nay không còn mở cửa cho công chúng. Thay vào đó, các không gian tái tạo như Lascaux II và Lascaux IV giúp du khách trải nghiệm nghệ thuật tiền sử mà không gây thêm áp lực lên di sản.

Năm 1979, Lascaux cùng nhiều hang động và di chỉ tiền sử trong thung lũng Vézère được UNESCO đưa vào danh sách Di sản Thế giới.

Có lẽ sau hàng chục nghìn năm, điều khiến Lascaux vẫn chạm đến chúng ta không phải chỉ là những con ngựa hay bò rừng trên vách đá. Đó là khoảnh khắc rất con người ẩn sau chúng: một người nào đó, trong bóng tối của thời tiền sử, đã muốn lưu lại một hình ảnh để người khác nhìn thấy. Và 21.000 năm sau, chúng ta vẫn đang nhìn.