Các bác sĩ bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, dinh dưỡng hợp lý là một trong những nền tảng quan trọng giúp người bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng. Tuy nhiên, ăn uống khoa học không đồng nghĩa với kiêng khem nghiêm ngặt, mà quan trọng là lựa chọn thực phẩm, kiểm soát khẩu phần và duy trì thói quen sinh hoạt phù hợp.

Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), không có một chế độ ăn duy nhất phù hợp với tất cả người mắc bệnh đái tháo đường. Thực đơn cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng sức khỏe, nhu cầu năng lượng, thói quen ăn uống và phương pháp điều trị của từng người.

Các bác sĩ bệnh viện Nội tiết Trung ương đã đưa ra 6 nguyên tắc dinh dưỡng người bệnh cần lưu ý.

Không kiêng khem cực đoan, cần kiểm soát khẩu phần

Người bệnh đái tháo đường nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối, bảo đảm cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết. Việc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm hoặc ăn quá ít có thể khiến cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sức khỏe.

Điều quan trọng là kiểm soát lượng thức ăn trong mỗi bữa, lựa chọn thực phẩm phù hợp và phân bố năng lượng hợp lý trong ngày. Khẩu phần cần được điều chỉnh theo cân nặng, mức độ hoạt động thể lực và tình trạng bệnh.

Kiểm soát tinh bột, không cần bỏ hoàn toàn cơm

Cơm, bún, phở, bánh mì, khoai và ngô đều chứa glucid (carbohydrate), có ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết sau ăn. Vì vậy, người bệnh cần chú ý lượng tinh bột tiêu thụ mỗi ngày.

Nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế bánh kẹo, đường bổ sung, nước ngọt và sản phẩm chứa nhiều tinh bột tinh chế.

Người bệnh không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn cơm hoặc các thực phẩm chứa tinh bột. Thay vào đó, cần kiểm soát khẩu phần và phân bố lượng glucid phù hợp giữa các bữa ăn để hạn chế biến động đường huyết.

Tăng rau xanh, ăn trái cây nguyên quả

Rau xanh, trái cây và các loại đậu cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ. Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Người bệnh nên tăng cường rau xanh trong các bữa ăn, ưu tiên trái cây tươi nguyên quả thay vì nước ép. Trái cây sấy khô, nước ép đóng hộp và sản phẩm bổ sung đường cần được hạn chế.

Đặc biệt, không nên hiểu rằng trái cây tự nhiên có thể ăn không giới hạn. Trái cây vẫn chứa glucid, do đó người bệnh cần kiểm soát lượng ăn phù hợp với kế hoạch dinh dưỡng.

Ưu tiên đạm nạc, chất béo có lợi

Về nguồn đạm, nên lựa chọn cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu. Hạn chế thịt mỡ, phủ tạng động vật và thịt chế biến sẵn.

Với chất béo, nên ưu tiên dầu thực vật, cá và các loại hạt; hạn chế mỡ động vật, bơ, thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ và thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.

Đối với người bệnh đái tháo đường có kèm bệnh thận, lượng protein cần được điều chỉnh theo chức năng thận và tình trạng sức khỏe. Người bệnh nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế, tránh tự ý tăng hoặc giảm lượng đạm trong khẩu phần.

Hạn chế đồ uống có đường

Nước lọc là lựa chọn phù hợp để bổ sung nước hằng ngày. Người bệnh có thể sử dụng trà hoặc cà phê không thêm đường, đồng thời hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước mía, nước ép đóng hộp và các loại đồ uống có đường.

Lượng nước cần bổ sung tùy thuộc nhu cầu cơ thể. Với người mắc bệnh thận, suy tim hoặc được chỉ định hạn chế dịch, cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.

Không bỏ bữa, duy trì vận động phù hợp

Bên cạnh dinh dưỡng, người bệnh cần duy trì lịch ăn uống ổn định, không tự ý bỏ bữa, thay đổi liều hoặc ngừng thuốc điều trị. Việc phối hợp chế độ ăn với thuốc và hoạt động thể lực có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát đường huyết.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tập thể dục cường độ trung bình từ 150-300 phút mỗi tuần hoặc vận động cường độ mạnh từ 75-150 phút mỗi tuần, hoặc kết hợp cả hai. Ngoài ra, cần thực hiện các bài tập tăng cường nhóm cơ chính ít nhất 2 ngày mỗi tuần.

Người bệnh nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp với tuổi, thể trạng và tình trạng sức khỏe.

Dinh dưỡng đúng cách giúp phòng ngừa biến chứng

Các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, dinh dưỡng hợp lý không có nghĩa là phải từ bỏ những món ăn yêu thích hay kiêng khem quá mức. Điều quan trọng là biết lựa chọn thực phẩm, kiểm soát khẩu phần và duy trì thói quen ăn uống khoa học.

Người dân chủ động kiểm tra sức khỏe, phát hiện sớm bệnh và duy trì chế độ dinh dưỡng, luyện tập hợp lý.

Mời quý độc giả theo dõi video: Làm việc tại nhà vòng xoáy cô lập và trầm cảm đằng sau màn hình