Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội, một nhóm 10 người đi du lịch tại bờ biển Nam Bộ đã phải nhập viện sau bữa ăn tối có món cá chình. Các bác sĩ tại Trung tâm Chống độc của Bệnh viện đã cứu sống 6 bệnh nhân chuyển từ tuyến dưới đến điều trị .

Chùm ca bệnh ngộ độc do cá chình nhiễm độc tố ciguatoxin

Theo chia sẻ của nhóm du khách, bữa tối ngày 7/3 tại một nhà hàng địa phương ở bờ biển Nam Bộ, nhóm du khách 10 người có ăn cá chình, tôm tít và sò. Khoảng một thời gian ngắn sau bữa ăn (từ 1 phút đến 3 giờ đồng hồ), nhiều người bắt đầu những biểu hiện bất thường.

Các triệu chứng ban đầu gồm đau rát họng, miệng, tê bì môi và lưỡi, sau đó lan sang các biểu hiện toàn thân như đau nhức cơ, mỏi khớp tay chân, yếu cơ, chóng mặt, tụt huyết áp, buồn nôn, nôn, đau bụng và đi ngoài phân lỏng. Một số bệnh nhân còn có biểu hiện tức ngực và mệt nhiều, cảm giác đau buốt khi chạm vào nước, khi đại tiện cũng cảm thấy đau rát khó chịu ở hậu môn. Thậm chí, người ăn ít nhất, khoảng 2 miếng cá cũng xuất hiện các triệu chứng.

Nhận thấy tình trạng bất thường, các bệnh nhân được sơ cứu ban đầu tại địa phương và 6 người trong đoàn đã chuyển tới Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai vào ngày 8/3 để tiếp tục theo dõi và điều trị chuyên sâu.

Sau khi thăm khám và khai thác yếu tố dịch tễ, các bác sĩ xác định đây là một chùm ca ngộ độc ciguatera do ăn cá chình chứa độc tố ciguatoxin.

Độc tố cực nguy hiểm, không bị phá hủy khi nấu chín

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Ngộ độc ciguatera là loại ngộ độc cá biển thường gặp nhất, thậm chí còn gặp nhiều hơn ngộ độc cá nóc nhưng trên thực tế các bác sĩ và người dân ít chú ý đến”.

Độc tố ciguatoxin bắt nguồn từ một loại vi tảo có tên Gambierdiscus toxicus sống trong nước biển. Các loài cá nhỏ ăn tảo, cá lớn ăn cá nhỏ, và qua chuỗi thức ăn này, độc tố tích lũy dần trong các loài cá lớn sống ở rạn san hô.

Nhiều loài cá có thể chứa độc tố ciguatoxin, đặc biệt những loài cá có nguy cơ cao có thể kể đến như cá nhồng, cá hồng, cá tầm, cá cháo, cá cam, cá chình, cá mú, cá mó, cá vược, cá mập,…

Điều đáng lo ngại là: “Ciguatoxin hoàn toàn không màu, không mùi, không vị và không bị phá hủy bởi các phương pháp chế biến thông thường như nấu chín, đông lạnh hay ướp muối, phơi khô. Một con cá mang độc tố trông vẫn hoàn toàn bình thường nên rất khó phát hiện”, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh.

Nhận biết sớm dấu hiệu ngộ độc rất quan trọng

Theo các chuyên gia, ngộ độc ciguatera có thể gây nhiều nhóm triệu chứng khác nhau.. Nhận biết sớm dấu hiệu ngộ độc rất quan trọng.

Về tiêu hóa, người bệnh có thể buồn nôn, nôn, đau quặn bụng và tiêu chảy.

Về thần kinh, bệnh nhân có thể tê bì, cảm giác bỏng rát khi tiếp xúc với lạnh, ngứa giống dị ứng nhưng da không có tổn thương, đau mỏi cơ, yếu cơ hoặc liệt cơ. Trong những trường hợp nặng, liệt cơ hô hấp có thể dẫn tới suy hô hấp và nguy cơ tử vong.

Một triệu chứng khá đặc trưng của ngộ độc ciguatera là rối loạn cảm giác nóng – lạnh: khi chạm vào nước lạnh, người bệnh có cảm giác đau buốt hoặc bỏng rát.

Ngoài ra, các biến chứng tim mạch như tụt huyết áp hoặc nhịp tim chậm cũng có thể xảy ra và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Đáng chú ý, trong một số trường hợp, các triệu chứng thần kinh có thể kéo dài nhiều tháng, gây khó chịu và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Hiện nay chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với ciguatoxin. Việc điều trị chủ yếu là xử trí triệu chứng, đảm bảo hô hấp, ổn định nhịp tim và huyết áp, đồng thời theo dõi các biến chứng.

Cảnh báo từ chuyên gia

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Ngộ độc ciguatera là loại ngộ độc cá biển thường gặp nhất, thậm chí còn gặp nhiều hơn ngộ độc cá nóc nhưng trên thực tế các bác sĩ và người dân ít chú ý đến”.

Độc tố ciguatoxin bắt nguồn từ một loại vi tảo có tên Gambierdiscus toxicus sống trong nước biển. Các loài cá nhỏ ăn tảo, cá lớn ăn cá nhỏ, và qua chuỗi thức ăn này, độc tố tích lũy dần trong các loài cá lớn sống ở rạn san hô.

Nhiều loài cá có thể chứa độc tố ciguatoxin, đặc biệt những loài cá có nguy cơ cao có thể kể đến như cá nhồng, cá hồng, cá tầm, cá cháo, cá cam, cá chình, cá mú, cá mó, cá vược, cá mập,…

Điều đáng lo ngại là: “Ciguatoxin hoàn toàn không màu, không mùi, không vị và không bị phá hủy bởi các phương pháp chế biến thông thường như nấu chín, đông lạnh hay ướp muối, phơi khô. Một con cá mang độc tố trông vẫn hoàn toàn bình thường nên rất khó phát hiện”, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai kiểm tra phản xạ của các bệnh nhân ngộ độc cá chình. Ảnh BV Bạch Mai

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, phòng ngừa vẫn là biện pháp quan trọng nhất. Người dân cần lưu ý: Với các loại cá sống tự nhiên nêu trên thì người dân nên ăn số lượng ít. Tránh ăn nội tạng cá, vì đây là nơi tập trung nhiều độc tố nhất. Thận trọng với các loại cá đánh bắt tự nhiên tại vùng rạn san hô.

“Nếu muốn ăn các loài cá này để bảo đảm an toàn hơn, người dân có thể chọn cá nuôi. Thức ăn của cá nuôi do con người kiểm soát nên không có độc tố từ tảo biển”, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên khuyến nghị.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc sau khi ăn cá biển, người dân cần chú ý nguy cơ liệt cơ gây suy hô hấp, co giật, loạn nhịp tim, tụt huyết áp, do đó việc theo dõi tình trạng liệt cơ, phát hiện suy hô hấp, hỗ trợ hô hấp, theo dõi và cấp cứu ngừng tuần hoàn theo điều kiện tại chỗ, gọi cấp cứu và vận chuyển đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Hiện 6 bệnh nhân ngộ độc cá chình tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai sức khoẻ ổn định và đã được xuất viện.