Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế. Nghị quyết tập trung điều chỉnh các chế tài tài chính và đơn giản hóa thủ tục, qua đó tạo điều kiện để người nộp thuế chủ động khắc phục vi phạm và hoàn tất các thủ tục tồn đọng.
Giảm đến 70% mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế
Theo phương án đề xuất, doanh nghiệp và tổ chức đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu sẽ được áp dụng mức phạt bằng 30%, 50% hoặc 70% mức phạt quy định tại Điều 13 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP (và các văn bản sửa đổi, bổ sung), tùy thuộc vào thời điểm hoàn thành hồ sơ trong thời gian thực hiện Nghị quyết. Cụ thể, nếu người nộp thuế hoàn thành hồ sơ từ ngày Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, mức phạt đề xuất bằng 30% mức hiện hành; từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027 là 50%; và từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028 là 70%.
Ảnh minh họa/nguồn https://thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn
Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, dự thảo đề xuất không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế thuộc trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 9 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP. Trong khi đó, trường hợp nộp thuế theo phương pháp kê khai đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu sẽ được áp dụng mức phạt bằng 50% so với phương án đề xuất chung trong suốt thời gian từ khi Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2028. Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh chính sách giảm phạt này sẽ không áp dụng đối với các hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn hay chứng từ không hợp pháp.
Xóa nợ phí môn bài, tiền chậm nộp để giải quyết hồ sơ tồn đọng
Bên cạnh việc điều chỉnh mức phạt, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế đặc thù đối với nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế của người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Theo đó, người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với những kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo thông báo của cơ quan thuế. Cơ chế tương tự cũng áp dụng cho trường hợp người nộp thuế chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế nhưng đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động hoặc giấy tờ tương đương. Việc tiếp tục yêu cầu kê khai toàn bộ các kỳ không hoạt động trên thực tế lâu nay khiến doanh nghiệp phải xử lý lượng lớn hồ sơ tồn đọng dù không phát sinh doanh thu, chi phí, hóa đơn hay nghĩa vụ thuế, làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và tạo áp lực tiếp nhận lớn cho cơ quan thuế.
Bộ Tài chính chỉ ra rằng chi phí tuân thủ và chế tài phát sinh khi người nộp thuế quay trở lại hoàn thành thủ tục còn tương đối lớn, chưa tạo động lực để họ chủ động khắc phục nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, quy định mới không đồng nghĩa với việc miễn toàn bộ nghĩa vụ kê khai: đối với hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm bị thu hồi giấy tờ pháp lý, người nộp thuế vẫn phải hoàn thành hồ sơ khai thuế còn thiếu của các kỳ trước thời điểm thông báo không hoạt động, cũng như các kỳ phát sinh nghĩa vụ thuế sau thời điểm xác định theo Nghị quyết.
Xóa nợ phí môn bài, tiền chậm nộp để giải quyết hồ sơ tồn đọng
Nhằm tháo gỡ đồng thời hai nút thắt gồm giảm khối lượng hồ sơ kê khai không phát sinh nghĩa vụ và giảm chi phí tuân thủ, dự thảo còn đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài đến hết ngày 31/12/2025 cũng như tiền chậm nộp tương ứng, miễn việc khai và nộp lệ phí môn bài đối với nghĩa vụ chưa thực hiện theo quy định, đồng thời xóa tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 hoặc 06 tính đến thời điểm Nghị quyết có hiệu lực. Dữ liệu từ Bộ Tài chính cho thấy trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 777.835 trường hợp.
Dù vậy, số lượng tồn đọng vẫn rất lớn, đòi hỏi chính sách hỗ trợ đặc thù để giải quyết triệt để. Theo kế hoạch, Bộ Tài chính dự kiến trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị quyết trước ngày 15/12/2026 với thời hạn áp dụng đến hết ngày 30/6/2028, trước khi quay trở lại thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.
