Chiều nay 17/11, tại Diễn đàn Lắng nghe Nông dân nói năm 2026 do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, ông Bùi Văn Hải – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã thông tin về những đề xuất mới trong Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Các điều chỉnh này hướng tới mục tiêu bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất thông qua việc mở rộng cơ chế bồi thường và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Nhằm khắc phục những bất cập trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, dự thảo quy định nguyên tắc chung là bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng. Tuy nhiên, tùy thuộc vào nhu cầu thực tế của người dân và quỹ đất, quỹ nhà tại địa phương, việc bồi thường có thể linh hoạt chuyển sang đất khác mục đích sử dụng, nhà ở hoặc chi trả bằng tiền mặt. Bên cạnh đó, một chính sách mới đáng chú ý là cho phép người có đất thu hồi được hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của chính thửa đất đó, hoặc sang thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong cùng địa bàn cấp xã.
Đối với công tác tái định cư, dự thảo yêu cầu các khu tái định cư phải được ưu tiên bố trí tại nơi thuận lợi, bảo đảm đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, dịch vụ thiết yếu và đặc biệt quan tâm đến sinh kế của người dân. Quy trình thực hiện cũng được siết chặt tính minh bạch khi cơ quan chức năng bắt buộc phải điều tra, xác định rõ nguồn thu nhập từ đất, tài sản gắn liền với đất, đồng thời tổ chức lấy ý kiến và tiếp thu phản hồi của người có đất bị thu hồi trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ.
Đối với hộ gia đình và cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, dự thảo luật lần này mang đến nhiều chính sách thông thoáng hơn hẳn so với Luật Đất đai năm 2003 nhờ việc thu gọn cơ cấu phân loại đất theo các nhóm lớn. Cụ thể, nhóm đất nông nghiệp hiện chỉ còn bao gồm 5 loại chính là đất canh tác (đất trồng lúa, cây hàng năm, cây lâu năm), đất lâm nghiệp, đất chăn nuôi tập trung, đất thủy sản và đất nông nghiệp khác.
Sự tinh giản này đi liền với quy định tại Điều 56 của dự thảo, nêu rõ chỉ những trường hợp chuyển đổi giữa các loại đất thuộc các nhóm đất khác nhau mới phải làm thủ tục xin phép. Nhờ vậy, việc chuyển đổi mục đích sử dụng qua lại giữa các loại đất trong cùng nhóm đất nông nghiệp sẽ diễn ra thuận lợi, không còn tốn nhiều thời gian hay rườm rà thủ tục hành chính. Ngoài ra, kế thừa tinh thần từ Luật Đất đai năm 2024, dự thảo tiếp tục cho phép người dân sử dụng đất nông nghiệp kết hợp đa mục đích, bao gồm cả mục đích thương mại và dịch vụ, mà không cần phải làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất, qua đó nâng cao đáng kể hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích.
Diễn đàn được tổ chức nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tổ chức “Tháng nghe dân nói” ở các ngành, các cấp nhằm tăng cường hoạt động lắng nghe, đối thoại với nhân dân. Cụ thể hóa các chương trình phối hợp công tác giữa Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và Bộ Nông nghiệp và Môi trường hàng năm. Diễn đàn là hoạt động quan trọng để chuẩn bị nội dung trước thềm Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2026 sẽ diễn ra trong thời gian tới.