Trong bối cảnh cuộc chiến với Iran vẫn tiếp diễn, Tổng thống Trump liên tục thay đổi các lựa chọn khi tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz, từ kêu gọi đảm bảo an ninh tuyến đường thủy này bằng biện pháp ngoại giao, đến việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, và giờ đây leo thang bằng cách đe dọa trực tiếp vào cơ sở hạ tầng dân sự của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran...
Chiến lược thiếu nhất quán
Tổng thống Trump và các đồng minh khẳng định họ luôn sẵn sàng cho khả năng Iran phong tỏa eo biển, tuy nhiên chiến lược thiếu nhất quán của ông chủ Nhà Trắng làm dấy lên hoài nghi rằng ông đang loay hoay tìm lối thoát sau khi phát động cuộc chiến mà không có kế hoạch rút lui rõ ràng.
Vào ngày 21/3, ông Trump đưa ra động thái mới nhất - gửi tối hậu thư tới Iran, yêu cầu mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ hoặc Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của nước này.
Các trợ lý của ông Trump bảo vệ lời đe dọa này như một chiến thuật cứng rắn nhằm buộc Iran phải khuất phục. Trong khi đó, phe đối lập cho rằng đây là thất bại của vị Tổng thống đã tính toán sai lầm về những gì cần thiết để thoát khỏi vũng lầy địa chính trị.
“Tổng thống Trump không có kế hoạch mở lại eo biển Hormuz, nên ông ấy đe dọa tấn công các nhà máy điện dân sự của Iran”, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Ed Markey, bang Massachusetts, nhận định.
“Tổng thống Trump dường như đã mất kiểm soát cuộc chiến và đang lo lắng”, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Chris Murphy, bang Connecticut, phản hồi về bài đăng của ông Trump.
Có thể thấy, chỉ trong khoảng một tuần, Tổng thống Trump liên tục thay đổi cách tiếp cận đối với tuyến đường thủy quan trọng cho vận chuyển dầu khí toàn cầu này. Sức ép ngày càng lớn đối với ông Trump khi giá dầu tăng vọt làm chao đảo thị trường quốc tế và ảnh hưởng đến người tiêu dùng Mỹ chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ then chốt.
Giải pháp ngoại giao
Cuối tuần trước, Tổng thống Trump thử giải pháp ngoại giao khi kêu gọi thành lập liên minh quốc tế mới để điều tàu chiến đến eo biển. Tuy nhiên, các đồng minh đã từ chối lời kêu gọi này. Sau đó, ông Trump tuyên bố Mỹ có thể tự mình xử lý. Đến ngày 20/3, ông chủ Nhà Trắng gợi ý các quốc gia khác sẽ phải đảm nhận vai trò. Vài giờ sau, ông lại cho rằng tuyến đường thủy này sẽ “tự mở lại”.
“Bạn không thể đột ngột rút lui sau khi chính mình tạo ra sự kiện và mong người khác giải quyết hậu quả”, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Thom Tillis, bang Bắc Carolina, phát biểu trên chương trình “This Week” của ABC.
Bộ Tài chính Mỹ hôm 20/3 đã có động thái mới nhằm kiểm soát giá xăng tăng cao, bằng cách dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ. Điều này đã giảm bớt phần nào áp lực mà Washington thường dùng để gây sức ép lên Tehran.
Mục tiêu là đưa thêm hàng triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, chưa rõ động thái này sẽ giúp giảm giá xăng đến mức nào, hoặc chính quyền Mỹ sẽ ngăn Iran thu lợi từ việc bán dầu trở lại ra sao.
Trước đó, chính quyền Mỹ cũng tạm thời dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga.
Cơ sở hạ tầng dân sự ở Iran bị đe dọa
Tối hậu thư của ông Trump đối với Iran về việc mở cửa eo biển Hormuz được đưa ra vào cuối tuần qua, mang theo lời đe dọa ở mức độ gây hấn đáng kể. Trước đây, các thông điệp của ông chủ yếu tập trung vào thành công của Mỹ trong việc tấn công không quân, hải quân và các cơ sở sản xuất tên lửa của Iran. Lần này, mục tiêu bị đe dọa là cơ sở hạ tầng năng lượng cung cấp điện cho bệnh viện, nhà dân và nhiều lĩnh vực khác.
Theo nhận định của Geoffrey Corn, giáo sư luật tại Đại học Công nghệ Texas và là cựu trung tá quân đội, lời đe dọa tấn công các nhà máy điện Iran của Tổng thống Trump không mang dáng dấp của một thông điệp đã được xem xét kỹ lưỡng về mặt pháp lý để biện minh cho việc tấn công cơ sở hạ tầng dân sự.
“Rõ ràng đây là kiểu hành động 'sẵn sàng, bắn, rồi mới ngắm. Ông ấy đã đánh giá quá cao khả năng kiểm soát tình hình sau khi khơi mào làn sóng bạo lực này”, Geoffrey Corn nhận xét về chiến lược thay đổi liên tục của Tổng thống Trump.
Luật pháp quốc tế về chiến tranh không cấm tuyệt đối hành động tấn công các nhà máy điện, nhưng chỉ cho phép nếu phân tích cho thấy lợi ích quân sự vượt trội so với thiệt hại cho dân thường, theo các chuyên gia pháp lý. Đây là tiêu chuẩn rất khó đáp ứng vì luật chiến tranh về bản chất nhằm tách biệt mục tiêu quân sự và dân sự.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng việc cố ý nhắm vào các nhà máy điện của Iran là hành động tấn công bừa bãi và là tội ác chiến tranh, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA.
Tổng thống Trump không cung cấp chi tiết về các nhà máy có thể bị nhắm tới và cách thức tấn công.
Mike Waltz, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran kiểm soát phần lớn cơ sở hạ tầng của nước này. Các mục tiêu tiềm năng bao gồm “các nhà máy nhiệt điện chạy bằng khí đốt và các nhà máy khác”.
Tuy nhiên, Đại sứ Israel tại Washington, Yechiel Leiter, cảnh báo không nên tiến hành một cuộc tấn công toàn diện như ông Trump đe dọa. “Chúng tôi muốn giữ nguyên mọi thứ trong nước (Iran), để những người kế nhiệm chế độ này có thể tái thiết và phục hồi”, Đại sứ Leiter nói.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ - Israel tấn công Iran ngày 28/2/2026
