Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ sáng 5/11, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho biết, đến nay, khi thảo luận tại hội trường, ông vẫn không khỏi xót xa nhớ đến rất nhiều vụ cháy thảm khốc xảy ra ở nhiều địa phương trong cả nước.

“Có lẽ không gì đau đớn hơn khi phải nghe, phải chứng kiến những thảm kịch do “giặc lửa” gây ra, cướp đi sinh mạng con người, thiêu rụi tài sản, để lại những mất mát không gì bù đắp được”, đại biểu Vũ Văn Tiến nói.

Phải làm rõ trách nhiệm thu hồi và xử lý phương tiện chữa cháy giả

Đại biểu dẫn số liệu, tháng 9/2025, một người dân ở Hà Nội đã mua đến 180 bình chữa cháy, nhưng khi sử dụng lại phát hiện không dập được lửa. Từ đây, cơ quan Công an phát hiện đường dây sản xuất, tiêu thụ hơn 1,2 triệu bình bột chữa cháy giả, cùng hành vi đưa hối lộ hơn 17 tỷ đồng để được kiểm định đạt chuẩn. Tháng 10/2025, Công an tỉnh Phú Thọ bắt giám đốc một công ty sản xuất hơn 2,2 triệu bình chữa chảy giả.

“Tôi cứ day dứt mãi câu hỏi: Tại sao lại có số lượng lớn bính chữa cháy giả như vậy? “Giặc phá không bằng nhà cháy”, khi lửa bùng lên, đối diện với “lưỡi hái tử thần” mà vẫn dùng phải đồ giả, thì lấy gì để cứu thân chứ chưa nói đến cứu người?”, đại biểu Vũ Văn Tiến phát biểu và bày tỏ băn khoăn: Vì sao người dân bỏ tiền mua phương tiện bảo vệ tính mạng, nhưng thứ nhận được là những chiếc bình chữa cháy vô dụng khi hỏa hoạn xảy ra. Vậy số lượng bình giả này đã bán ra thị trường, giờ đang ở đâu, đã vào trong nhà dân hay những công trình nào?

Từ thực tế đó, đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, việc sửa Luật cần làm rõ thêm hai vấn đề sau: Làm thế nào để thu hồi bình chữa cháy giả đã bán ra thị trường? Và làm thế nào để hậu kiểm thực chất, ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân?

Đại biểu cho rằng, phải làm rõ trách nhiệm thu hồi và xử lý đến cùng những phương tiện chữa cháy giả đã lưu thông trên thị trường quy định tại khoản 8 Điều 2 Dự thảo sửa đổi Điều 44 Luật PCCC và CNCH.

Cụ thể, dự thảo Luật đã chuyển mạnh sang quản lý chất lượng theo cơ chế công bố hợp quy, đánh giá sự phù hợp và kê khai thông tin trước khi lưu thông. Tuy nhiên, điều đại biểu băn khoăn là cơ chế này đã đủ để truy xuất và thu hồi hàng triệu sản phẩm không bảo đảm chất lượng hay chưa?

Theo đại biểu, cần xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong việc truy xuất, kiểm kê, thu hồi, tiêu hủy và thay thế bình chữa cháy giả đã được đưa vào các công trình; đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm chi trả chi phí, bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và các bên liên quan, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

“Chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc phát hiện, khởi tố, xử lý những người sản xuất hàng giả, trong khi những sản phẩm nguy hiểm vẫn tiếp tục được sử dụng”, đại biểu Vũ Văn Tiến nói và đề nghị hoàn thiện Điều 44 và các quy định liên quan theo hướng xác định rõ trách nhiệm truy xuất nguồn gốc, cảnh báo, thu hồi, tiêu hủy, thay thế; công khai kết quả xử lý và ưu tiên rà soát những địa điểm tập trung đông người, nguy cơ xảy ra cháy nổ cao.

Thiết lập cơ chế hậu kiểm thực chất, phân định rõ trách nhiệm

Đại biểu Vũ Văn Tiến cũng nhấn mạnh, phải thiết lập cơ chế hậu kiểm thực chất, độc lập, minh bạch, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan.

Đồng tình với chủ trương cắt giảm tiền kiểm, đơn giản hóa thủ tục, đại biểu cho rằng, giảm thủ tục không có nghĩa là giảm trách nhiệm quản lý.

“Hàng loạt vụ án sản xuất, kinh doanh phương tiện chữa cháy giả, kém chất lượng bị phanh phui đã phơi bày một nghịch lý đáng lo ngại: Sản phẩm không đạt chất lượng nhưng vẫn được cấp giấy chứng nhận kiểm định đạt chuẩn”, đại biểu Vũ Văn Tiến nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị quy định rõ hai khâu hậu kiểm: Thứ nhất, kiểm soát quy trình sản xuất, nhập khẩu và chất lượng phương tiện đang kinh doanh, lưu thông; thứ hai, kiểm tra việc thi công, lắp đặt, nghiệm thu, vận hành hệ thống PCCC tại các công trình theo thiết kế và quy chuẩn được áp dụng.

Đặc biệt, cần nghiên cứu bổ sung quy định giao các đơn vị kỹ thuật chuyên môn có đủ năng lực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng tham gia nòng cốt trong việc lấy mẫu, kiểm nghiệm đối chứng, giám định độc lập theo thẩm quyền pháp luật.

“Tôi tin tưởng vào năng lực chuyên môn, tính kỷ luật của lực lượng Công an, Quân đội; nếu được phát huy cùng cơ chế giám sát minh bạch, đây sẽ là yếu tố củng cố niềm tin của nhân dân”, đại biểu Vũ Văn Tiến bày tỏ.

>>> Mời độc giả xem thêm video Hơn 10800 tỷ được đề xuất mở rộng hai trục đường phía tây TPHCM: