Trao đổi với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống bên hành lang Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, việc xây dựng, hoàn thiện Luật Phòng, chống rửa tiền là hết sức cần thiết, bởi vấn đề này liên quan trực tiếp đến hoạt động ngân hàng, các tổ chức tín dụng và công tác quản lý dòng tiền trong nền kinh tế.

Không để mục đích chính đáng trở thành "kẽ hở"

Theo đại biểu, lượng tiền và ngoại tệ luân chuyển trong nền kinh tế hiện rất lớn, trong đó có dòng tiền từ Việt Nam chuyển ra nước ngoài. Đây là hoạt động có thể xuất phát từ những nhu cầu hoàn toàn chính đáng, nhưng nếu thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ cũng có thể bị lợi dụng để thực hiện các hành vi trái pháp luật.

Người dân có thể chuyển tiền ra nước ngoài để chữa bệnh, cho con đi học hoặc thực hiện những giao dịch được Nhà nước cho phép. Tuy nhiên, theo đại biểu Phạm Văn Hòa, cần đặc biệt lưu ý nguy cơ một số đối tượng lợi dụng chính những mục đích hợp pháp này để chuyển tiền ra nước ngoài trái quy định.

"Nếu không kiểm soát chặt chẽ, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến việc quản lý ngoại hối, giá trị đồng tiền Việt Nam và sự ổn định của thị trường tiền tệ", đại biểu nhận định.

Từ thực tế này, đại biểu cho rằng pháp luật cần quy định cụ thể, rõ ràng về việc kiểm soát dòng tiền, nhất là các giao dịch chuyển ngoại tệ ra nước ngoài, nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ chính sách bị lợi dụng.

Không chỉ dòng tiền qua hệ thống ngân hàng, công tác phòng, chống rửa tiền cũng cần chú trọng các hình thức mua bán, chuyển đổi, vận chuyển tiền trái phép qua biên giới, dù bằng đường hàng không, đường biển hay đường bộ.

Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, dù các lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm soát, thực tế vẫn có thể tồn tại những kẽ hở để các đối tượng lợi dụng. Vì vậy, việc sửa luật cần hướng tới kiểm soát hiệu quả nhưng đồng thời phải bảo đảm các giao dịch hợp pháp của người dân, doanh nghiệp không bị cản trở.

Cần làm rõ "đường đi" của tài sản mã hóa

Một vấn đề khác được đại biểu Phạm Văn Hòa đặc biệt quan tâm là nguy cơ tài sản mã hóa bị lợi dụng để rửa tiền hoặc chuyển tiền bất hợp pháp.

Theo đại biểu, trong bối cảnh các hình thức giao dịch tài chính ngày càng đa dạng, pháp luật cần có quy định cụ thể, minh bạch về quản lý, giao dịch và kiểm soát dòng tiền liên quan đến tài sản mã hóa.

"Luật Phòng, chống rửa tiền nên tập trung quy định những nguyên tắc, khung pháp lý và các nội dung cốt lõi nhất. Trên cơ sở đó, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần có các nghị định, thông tư hướng dẫn để quy định cụ thể những hành vi nào bị cấm, hành vi nào được phép và điều kiện thực hiện ra sao", đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Điều đáng quan tâm, theo đại biểu, không chỉ là xác định hành vi nào bị cấm mà còn phải làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quản lý, giám sát và xử lý khi phát sinh vi phạm.

Đại biểu cho rằng cần xác định rõ trách nhiệm quản lý của các cấp, từ Trung ương đến địa phương; trong đó, Ngân hàng Nhà nước cần có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan chức năng liên quan.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ kiểm soát một khâu trong chuỗi giao dịch thì dòng tiền bất hợp pháp vẫn có thể tìm cách dịch chuyển sang một kênh khác. Do đó, phòng, chống rửa tiền không thể chỉ đặt trách nhiệm lên hệ thống ngân hàng mà cần một cơ chế phối hợp liên ngành, đủ khả năng nhận diện và kiểm soát dòng tiền đáng ngờ.

Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cơ quan là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, chống rửa tiền, qua đó góp phần bảo đảm an ninh tài chính, tiền tệ và ổn định kinh tế - xã hội.

Vấn đề đặt ra khi sửa luật, vì vậy, không chỉ là "siết" quản lý, mà quan trọng hơn là phải bịt được những kẽ hở có thể bị lợi dụng, xác định rõ trách nhiệm quản lý và vẫn bảo đảm quyền thực hiện các giao dịch hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.