Tổng thống Donald Trump luôn tự nhận mình là một nhà đàm phán giỏi, nhưng dường như ông đang gặp bế tắc với Iran khi những lời lẽ cứng rắn, đe dọa và thậm chí là hành động quân sự của ông không khiến Tehran thay đổi lập trường lâu nay của họ, theo AP.

Dù những mục tiêu thay đổi liên tục, Tổng thống Trump và các trợ lý cấp cao của ông vẫn khẳng định rằng Mỹ đã giành chiến thắng trong cuộc chiến và Iran sẵn sàng đạt được một thỏa thuận sau khi Mỹ leo thang đe dọa giữa lệnh ngừng bắn mong manh.

Mục tiêu hàng đầu của Mỹ chưa đạt được

Tổng thống Trump ngày 18/5 tuyên bố rằng ông đã tạm dừng kế hoạch nối lại cuộc tấn công được lên kế hoạch nhằm vào Iran theo đề nghị của các quốc gia vùng Vịnh vì “các cuộc đàm phán nghiêm túc hiện đang diễn ra”.

Dù đã hủy các cuộc không kích dự kiến vào ngày 19/5, ông Trump vẫn giữ thái độ cứng rắn, nói rằng ông đã chỉ thị cho các lãnh đạo quân sự “sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran bất cứ lúc nào, trong trường hợp không đạt được một thỏa thuận chấp nhận được”. Tổng thống Trump đã nhiều lần đặt ra "hạn chót" cho Tehran rồi rút lại.

Bất chấp tình trạng bất ổn nội bộ, nền kinh tế kiệt quệ và nhiều nhà lãnh đạo đã thiệt mạng, không có bằng chứng nào cho thấy Iran sẽ đáp ứng các yêu cầu của Tổng thống Trump.

Thực tế, Iran còn tỏ ra cứng rắn hơn. Điều này khiến các mục tiêu hàng đầu mà ông Trump đề ra vẫn chưa đạt được: Iran chưa đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân, phát triển tên lửa đạn đạo, hay chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, bao gồm cả ở Gaza, Iraq, Lebanon và Yemen.

Nhà Trắng hôm 18/5 bảo vệ cách tiếp cận của Tổng thống, khẳng định “ưu tiên của ông Trump luôn là hòa bình và ngoại giao” nhưng ông chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt lợi ích nước Mỹ lên hàng đầu.

“Tổng thống Trump nắm trong tay mọi quân bài và luôn giữ mọi điều khoản trên bàn đàm phán để đảm bảo Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân”, người phát ngôn Olivia Wales cho biết trong một tuyên bố gửi tới hãng AP.

Iran vẫn nắm lợi thế tại eo biển Hormuz

Điều quan trọng là Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng toàn cầu, ngay cả khi quân đội Mỹ áp đặt phong tỏa các cảng biển của Iran. Những biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu sau đó đã đẩy giá xăng tăng cao, gây thiệt hại cho người tiêu dùng Mỹ và tiềm ẩn rủi ro cho Đảng Cộng hòa Mỹ trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Chiến lược gia tăng áp lực - cả về kinh tế lẫn quân sự - để buộc các chính phủ nước ngoài phải nhượng bộ của ông Trump không phát huy hiệu quả tại Iran như từng làm ở Venezuela và một số nơi khác, theo AP. Mỹ không nắm trong tay “con bài” hiệu quả như quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Iran.

Cuộc chiến tại Iran khiến chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ tăng cao, tỷ lệ ủng hộ ông Trump về kinh tế đã giảm, ngay cả trong nội bộ Đảng Cộng hòa cũng giảm niềm tin vào sự lãnh đạo của ông, theo một cuộc khảo sát AP-NORC thực hiện tháng trước.

Không bên nào nhận thua

Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại Tổ chức Xử lý Khủng hoảng Quốc tế, nhận định Mỹ và Iran không nhận mình là bên thất bại trong cuộc xung đột mới nhất.

“Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, cả Washington và Tehran dường như đều cho rằng thời gian đứng về phía họ: Mỗi bên tin rằng phong tỏa và phản phong tỏa tại eo biển Hormuz sẽ làm tăng chi phí cho bên còn lại, đồng thời tạo điều kiện chuẩn bị cho khả năng nối lại xung đột”, Vaez nhận định.

Bất chấp tác động của chiến dịch gây áp lực kinh tế của Mỹ, Iran vẫn chưa chịu tổn hại đến mức phải chấp nhận những yêu cầu mà họ cho là "đầu hàng", ông Vaez nói.

David Schenker, cựu Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách Trung Đông trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump, hiện làm việc tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, mô tả tình hình hiện tại là “bế tắc”.

Ông cho rằng Tổng thống Trump có thể “do dự” khi quay lại xung đột quân sự toàn diện, đặc biệt do lo ngại của các nước Ả Rập vùng Vịnh về khả năng Iran trả đũa và sự biến động của thị trường năng lượng, kéo theo hệ lụy chính trị tại Mỹ.

Trong khi đó, Rich Goldberg, người có quan điểm cứng rắn với Iran và từng là quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, hiện làm việc tại tổ chức tư vấn Foundation for Defense of Democracies, khẳng định Mỹ vẫn đang ở vị thế tốt, bao gồm cả lợi thế tại eo biển Hormuz.

Goldberg, người đặc biệt quan tâm đến vị thế năng lượng của Mỹ, cho rằng việc mở lại eo biển Hormuz sẽ giúp giảm “nỗi lo tại trạm xăng” mà nhiều người Mỹ đang cảm nhận, nhưng điều đó không mang tính sống còn.

“Nỗi lo ngắn hạn tại trạm xăng đang khiến mọi người quên đi vị thế thống trị năng lượng tổng thể của Mỹ. Đây không phải là một cuộc khủng hoảng lâu dài”, ông Goldberg nói.

>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz