Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ hình con bướm nằm ở cổ, đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc điều hành quá trình trao đổi chất của cơ thể. Khi tuyến giáp gặp vấn đề, dù là suy giáp (hoạt động kém), cường giáp (hoạt động quá mức) hay ung thư tuyến giáp, chế độ ăn uống đều trở thành "chìa khóa" giúp kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ điều trị hiệu quả.
Một số loại thực phẩm có thể làm giảm hiệu quả của thuốc, cản trở quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp hoặc khiến các triệu chứng trở nên nặng hơn. Do đó, người bệnh cần nắm rõ những thực phẩm nên tránh để hạn chế nguy cơ biến chứng hoặc bệnh nặng thêm.
Đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành
Đậu nành chứa hàm lượng cao isoflavone - một loại phytoestrogen có khả năng làm rối loạn hoạt động enzyme tham gia tổng hợp hormone tuyến giáp. Ngoài ra, đậu nành còn cản trở quá trình hấp thu i-ốt, là khoáng chất thiết yếu để tuyến giáp sản xuất hormone T3 và T4.
Đặc biệt, ở bệnh nhân đang dùng thuốc levothyroxine điều trị suy giáp, việc sử dụng nhiều đậu nành có thể làm giảm khả năng hấp thu thuốc tại ruột non. Vì vậy, bệnh nhân nên hạn chế sữa đậu nành, đậu phụ, nước tương và các sản phẩm từ đậu nành.
Rau họ cải
Nhóm rau họ cải chứa hợp chất goitrogen - chất có thể ngăn cản tuyến giáp hấp thu i-ốt, từ đó gây phì đại tuyến hoặc rối loạn chức năng. Nếu tiêu thụ thường xuyên và với lượng lớn, goitrogen có thể làm tăng nguy cơ bướu cổ, đặc biệt ở người đã có bệnh lý tuyến giáp từ trước. Tuy nhiên, khi nấu chín kỹ, hoạt tính của goitrogen giảm đáng kể, do đó người bệnh có thể ăn ở mức vừa phải thay vì kiêng tuyệt đối.
Thực phẩm đóng hộp
Các loại xúc xích, thịt xông khói, đồ hộp thường chứa nhiều muối, chất bảo quản, đường và chất béo bão hòa. Những thành phần này không chỉ gây viêm, mà còn ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid và glucose, làm nặng thêm triệu chứng mệt mỏi, rối loạn nhịp tim ở bệnh nhân tuyến giáp. Đồng thời, lượng natri cao trong thực phẩm chế biến sẵn có thể gây tăng huyết áp và tạo gánh nặng lên hệ tim mạch - vốn đã dễ bị tổn thương ở bệnh nhân cường giáp.
Nội tạng động vật
Gan, tim, lòng, dạ dày và các loại nội tạng khác chứa nhiều cholesterol, axit béo bão hòa và purin. Việc tiêu thụ quá mức có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, bệnh gout, đồng thời giảm hiệu quả của thuốc điều trị tuyến giáp. Ngoài ra, nhóm thực phẩm này còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch - biến chứng phổ biến ở cả cường giáp và suy giáp lâu năm.
Lúa mì, lúa mạch và thực phẩm chứa gluten
Gluten là một loại protein được tìm thấy trong lúa mì, lúa mạch, yến mạch và nhiều loại ngũ cốc khác. Gluten có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch ở một số bệnh nhân tuyến giáp, đặc biệt là những người mắc bệnh tuyến giáp tự miễn (Hashimoto hoặc Basedow). Người bệnh được khuyến cáo nên hạn chế bánh mì, mì sợi, bánh quy và các loại ngũ cốc chứa gluten.
Thực phẩm nhiều chất xơ hoặc đường tinh luyện
Chất xơ có lợi cho tiêu hóa, nhưng nếu bổ sung quá nhiều (đặc biệt từ ngũ cốc nguyên hạt, đậu, rau sống) có thể làm giảm hấp thu thuốc thay thế hormone tuyến giáp. Bên cạnh đó, đường tinh luyện từ bánh kẹo, nước ngọt có gas làm tăng đường huyết, dễ gây tăng cân và rối loạn chuyển hóa, khiến tuyến giáp chịu áp lực nhiều hơn.
Lưu ý với người cường giáp
Với người cường giáp có tuyến giáp hoạt động quá mức. Mục tiêu là giảm bớt các tác nhân kích thích. I-ốt là nguyên liệu để tuyến giáp sản xuất hormone nhưng với người cường giáp, nạp thêm i-ốt giống như "đổ thêm dầu vào lửa". Vì vậy, người bị cường giáp cần tránh ăn nhiều muối i-ốt, rong biển, hải sản (tôm, cua, cá biển), tảo bướm... Cường giáp thường gây ra tình trạng tim đập nhanh, lo âu, mất ngủ. Caffeine trong cà phê, trà đậm, nước tăng lực sẽ làm trầm trọng thêm các triệu chứng này, gây áp lực lớn lên hệ tim mạch.
Mỗi người có một cơ địa khác nhau. Hãy ghi chép lại những thực phẩm khiến bạn cảm thấy mệt mỏi để loại bỏ khỏi thực đơn; Đừng tự ý bổ sung các loại thực phẩm chức năng (như selen, kẽm) mà không có chỉ định, vì dư thừa cũng gây hại như thiếu hụt.
Chế độ ăn cho người bệnh tuyến giáp không quá khắc nghiệt, nhưng đòi hỏi sự hiểu biết và kỷ luật. Việc kiêng khem đúng cách không chỉ giúp thuốc phát huy tác dụng tốt nhất mà còn giúp bạn lấy lại năng lượng và cân bằng trong cuộc sống. Bên cạnh đó, bệnh nhân tuyến giáp nên sống lành mạnh và tái khám định kỳ để kiểm soát bệnh hiệu quả.
