Khi chiến sự lan rộng khắp Trung Đông, các đối thủ và đồng minh của Mỹ tại Châu Á đang chuẩn bị ứng phó với những hệ lụy, bao gồm cả những cú sốc kinh tế tiềm tàng và mối đe dọa an ninh lâu dài.
Triều Tiên
Tại một sự kiện vào tháng trước, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un khẳng định việc nước này theo đuổi vũ khí hạt nhân suốt nhiều thập kỷ qua là lựa chọn “đúng đắn”. Những cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran được cho là đã củng cố niềm tin đó.
Bộ Ngoại giao Triều Tiên đã lên án các cuộc tấn công vào Iran là bất hợp pháp và là hành động vi phạm chủ quyền.
Khác với Iran, Triều Tiên đã hiện thực hóa tham vọng hạt nhân. Kho vũ khí rộng lớn của nước này sở hữu hàng chục đầu đạn, cùng nhiều hệ thống phóng có thể đe dọa các đồng minh của Mỹ tại châu Á và tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng vươn tới lãnh thổ Mỹ. Việc loại bỏ toàn bộ năng lực của Triều Tiên chỉ bằng một đợt tấn công phủ đầu là rất khó, và nguy cơ các hệ thống còn sót lại sẽ được sử dụng để tấn công Hàn Quốc, Nhật Bản hoặc thậm chí Mỹ.
Trong lần xuất hiện công khai đầu tiên kể từ khi chiến sự ở Trung Đông bùng phát hôm 28/2 khi Mỹ - Israel tấn công vào Iran, tuần trước ông Kim Jong Un đã thị sát các cuộc thử nghiệm trên biển của tàu chiến mới cùng các vụ phóng tên lửa hành trình được truyền thông nhà nước mô tả là có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.
Một số nhà phân tích cho rằng màn phô diễn này nhằm thể hiện năng lực quân sự của Triều Tiên sau khi cuộc không kích của Mỹ - Israel khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng và việc Mỹ đánh chìm các tàu của Iran.
Hành động quân sự của Mỹ tại Iran và Venezuela diễn ra bất chấp các cuộc đàm phán đang diễn ra. Các nhà phân tích có quan điểm khác nhau về việc điều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến mong muốn đối thoại của Triều Tiên với Mỹ, vốn đã bị đình trệ từ sau thất bại của hội nghị thượng đỉnh giữa ông Kim Jong Un và Tổng thống Mỹ Donald Trump năm 2019.
Hồi tháng 2/2026, ông Kim Jong Un vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Mỹ, đồng thời nhắc lại yêu cầu Washington từ bỏ điều kiện phi hạt nhân hóa Triều Tiên như một tiền đề để nối lại đàm phán.
Hong Min, một nhà phân tích tại Viện Thống nhất Quốc gia Hàn Quốc, nhận định, dù ông Kim có thể vẫn giữ lập trường này, nhưng vụ tấn công Iran có thể khiến ông càng mất lòng tin vào Washington và nâng cao yêu cầu trong các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, giáo sư Park Won Gon tại Đại học Nữ sinh Ewha (Seoul) cho rằng ông Kim có thể cảm thấy cấp bách hơn trong việc tìm kiếm một thỏa thuận với ông Trump, coi việc ngoại giao chưa ngã ngũ là một rủi ro.
Giới chức Hàn Quốc cho biết chuyến thăm dự kiến của ông Trump tới Trung Quốc vào cuối tháng 3 hoặc tháng 4 có thể mở ra cơ hội tiếp xúc với Bình Nhưỡng.
Hàn Quốc
Hàn Quốc, quốc gia phụ thuộc lớn vào thương mại và nhiên liệu nhập khẩu, đang lo ngại trước các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng và nỗ lực đóng cửa eo biển Hormuz, nơi khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu đi qua.
Chiến sự cũng làm gia tăng lo lắng tại Seoul về liên minh với Mỹ. Chính quyền Tổng thống Trump đã thể hiện sự sẵn sàng hành động quân sự mà không cần phối hợp rộng rãi với các đồng minh.
Mỹ trong nhiều thập kỷ đã cam kết bảo vệ quân sự toàn diện, bao gồm cả hạt nhân, cho các đồng minh và duy trì khoảng 28.000 binh sĩ tại Hàn Quốc để răn đe Triều Tiên. Dù khả năng giảm mạnh cam kết này là không cao, Seoul giờ đây phải cân nhắc nguy cơ bị lôi kéo vào các cuộc xung đột tiềm tàng do hành động đơn phương của Mỹ, kể cả bên ngoài bán đảo Triều Tiên, ông Hong nhận định.
“Dù là vấn đề Triều Tiên hay cạnh tranh Mỹ-Trung, từ lâu đã có lo ngại tại Hàn Quốc rằng chính quyền ông Trump có thể đưa ra các quyết định quá mức quyết liệt mà không cân nhắc đầy đủ hậu quả nghiêm trọng đối với đồng minh. Những lo ngại đó hiện giờ trở nên đáng kể”, ông Hong nói.
Hàn Quốc cần “xác định rõ các hành động có thể thực hiện” trong các kịch bản khác nhau, ông nhấn mạnh.
Nhật Bản
Nhật Bản, một đồng minh chủ chốt khác của Mỹ tại châu Á, cũng cảnh giác trước các hành động quân sự quyết liệt của ông Trump và lo ngại về bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz.
Dù Tokyo ủng hộ nỗ lực của Mỹ nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran, chiến sự đã làm dấy lên nghi vấn về tính chính danh của các hành động này và khiến dư luận hoài nghi về độ tin cậy của Washington với tư cách đồng minh, theo giáo sư Mitsuru Fukuda tại Đại học Nihon.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cùng các quan chức cấp cao khác đã bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ đối thoại Mỹ-Iran nhưng không lên tiếng ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ-Israel. Tokyo không có ý định can dự quân sự, song một số chuyên gia cho rằng xung đột có thể thúc đẩy bà Takaichi đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội và mở rộng xuất khẩu vũ khí.
Năng lực răn đe hạt nhân của Mỹ vẫn là yếu tố then chốt đối với an ninh Nhật Bản trong bối cảnh lo ngại về Trung Quốc và Triều Tiên ngày càng quyết đoán. Bất ổn toàn cầu, bao gồm cả chiến sự Nga-Ukraine, đã làm dấy lên tranh luận về việc Nhật Bản có nên sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng sự ủng hộ trong nước về vấn đề này vẫn thấp do các ràng buộc pháp lý và chính trị.
Trung Quốc
Bắc Kinh có thể xem các hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela và Iran - hai nhà cung cấp dầu lớn cho Trung Quốc - là một phần nhằm kiềm chế Trung Quốc, các chuyên gia nhận định.
Song song với việc mở rộng quan hệ thương mại và công nghệ với các quốc gia vùng Vịnh, Trung Quốc đã nỗ lực định vị mình như một đối trọng khu vực, nổi bật nhất là vai trò trung gian cho thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Iran và Ả Rập Xê Út năm 2023. Đây là một phần trong chiến lược mở rộng ảnh hưởng toàn cầu và thách thức trật tự tài chính dựa trên đồng USD.
Giáo sư Seo Chang-bae của Đại học Quốc gia Pukyung ở Busan (Hàn Quốc) nhận định, dù Bắc Kinh có thể theo đuổi “lợi ích lan tỏa” về địa chính trị, một cuộc xung đột kéo dài sẽ gây tổn hại đến lợi ích thương mại của Trung Quốc. Trung Quốc cũng có thể nghiên cứu năng lực tác chiến của Mỹ và đẩy nhanh tích hợp trí tuệ nhân tạo vào quân đội, ông nói thêm.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Chân dung Lãnh tụ tối cao mới của Iran
