Mỗi dịp Tết Nguyên đán cận kề, nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ để mừng tuổi, lễ chùa, cúng bái lại tăng cao. Lợi dụng tâm lý này, các dịch vụ đổi tiền trái phép tiếp tục “nở rộ” trên không gian mạng, hoạt động ngày càng tinh vi, công khai và tiềm ẩn nhiều hệ lụy pháp lý nghiêm trọng cho cả người cung cấp lẫn người sử dụng dịch vụ.

RAO ĐỔI TIỀN CÔNG KHAI TRÊN MẠNG XÃ HỘI

Thời gian gần đây, chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên Facebook, Zalo hay Telegram, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt tài khoản, hội nhóm rao đổi tiền mới, tiền lẻ với đủ mệnh giá, kèm quảng cáo “đổi nhanh – phí thấp – giao tận nơi”. Nhiều tài khoản còn livestream, đăng hình ảnh xấp tiền dày, cam kết “uy tín – lâu năm”, tạo cảm giác hoạt động hợp pháp.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn các dịch vụ này đều không thông qua bất kỳ kênh được pháp luật cho phép nào.

Tại Quảng Ninh, mới đây, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã phát hiện và triệu tập công dân T.M.H (sinh năm 1998, trú tại phường Liên Hòa, tỉnh Quảng Ninh) về hành vi đăng tải nội dung quảng cáo dịch vụ “đổi tiền lẻ” trên mạng xã hội Facebook. Tại cơ quan Công an, T.M.H đã nhận thức rõ hành vi vi phạm quy định của pháp luật, cam kết gỡ bỏ toàn bộ nội dung đã đăng tải và không tái phạm.

Không chỉ Quảng Ninh, những năm gần đây, Công an nhiều địa phương như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Bắc Ninh… cũng liên tục phát hiện, xử lý các trường hợp tương tự, từ cá nhân nhỏ lẻ đến các nhóm tổ chức đổi tiền quy mô lớn, thu lợi hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi mùa Tết.

VẪN 'NHẮM MẮT LÀM LIỀU'

Theo Thông tư số 25/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, chỉ các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền như Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước mới được phép thực hiện hoạt động thu, đổi tiền.

Mọi hành vi tổ chức đổi tiền để hưởng chênh lệch, thu phí khi không có chức năng ngân hàng đều bị coi là vi phạm pháp luật.

Luật sư Nguyễn Văn Huy (Đoàn Luật sư Hà Nội) phân tích: “Không ít người cho rằng đổi tiền lẻ chỉ là dịch vụ nhỏ, mang tính ‘tiện ích’, nhưng thực chất đây là hoạt động tài chính – tiền tệ đặc thù, chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Việc cá nhân tự ý đổi tiền để hưởng chênh lệch là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm, không phụ thuộc số tiền nhiều hay ít”.

Theo Nghị định số 88/2019/NĐ-CP, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 20–40 triệu đồng, tổ chức bị phạt từ 40–80 triệu đồng, đồng thời buộc nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp. Trong trường hợp có dấu hiệu lừa đảo, lưu hành tiền giả hoặc rửa tiền, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Không chỉ người tổ chức đổi tiền trái phép, người sử dụng dịch vụ cũng đứng trước nhiều rủi ro.

Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp người dân chuyển khoản trước để “giữ tiền”, sau đó bị chặn liên lạc; hoặc nhận tiền thiếu, tiền rách, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Đáng lo ngại hơn, một số trường hợp còn vô tình tiếp tay cho hành vi lưu hành tiền giả.

Chuyên gia về tài chính, ngân hàng Nguyễn Đức Sơn cảnh báo: “Các giao dịch đổi tiền không chính thống hoàn toàn nằm ngoài sự kiểm soát của cơ quan quản lý. Khi xảy ra tranh chấp, lừa đảo hay liên quan đến tiền giả, người dân rất khó được bảo vệ quyền lợi, thậm chí có thể bị xem xét trách nhiệm liên đới”.

SIẾT CHẶT QUẢN LÝ KHÔNG GIAN MẠNG

Theo cơ quan chức năng, việc xử lý các dịch vụ đổi tiền trái phép trên mạng xã hội không chỉ nhằm răn đe, mà còn để bảo đảm an toàn hệ thống tiền tệ, phòng ngừa tội phạm công nghệ cao lợi dụng dịp cao điểm lễ, Tết để trục lợi.

Công an các địa phương khuyến cáo người dân tuyệt đối không tin vào các quảng cáo đổi tiền trên mạng xã hội; khi có nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ, cần đến các điểm giao dịch hợp pháp theo quy định. Đồng thời, người dân được khuyến khích chủ động tố giác các tài khoản, hội nhóm nghi vấn để cơ quan chức năng kịp thời xử lý.

Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành “mặt trận” mới của các hành vi vi phạm pháp luật, việc tuân thủ quy định, nâng cao hiểu biết pháp lý không chỉ giúp người dân tránh rủi ro, mà còn góp phần giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong dịp Tết.