Ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hóa chất Đức Giang kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai vừa bị Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) khởi tố, bắt giam về 3 tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và Gây ô nhiễm môi trường. Cùng bị khởi tố còn có 13 bị can khác.

Đổ thải trái phép hàng triệu tấn, thu hàng trăm tỷ từ khai thác lậu quặng Apatit

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an bước đầu làm rõ sai phạm có tổ chức tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang. Trong đó, có hành vi đổ thải trải phép hàng triệu tấn chất thải, trên diện tích hàng chục hecta tại địa bàn Khu công nghiệp Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai. Từ đó, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân trên địa bàn.

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan còn khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit, trị giá hàng trăm tỷ đồng; Bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho tài sản Nhà nước hàng chục tỷ đồng.

Đáng chú ý, các hành vi sai phạm nêu trên tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang diễn ra trong một thời gian dài, gây bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân.

Biết gì về hệ sinh thái Hóa chất Đức Giang?

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang tiền thân là Công ty Hóa chất Đức Giang được thành lập năm 1963, từng trực thuộc Tổng cục Hóa chất Việt Nam. Doanh nghiệp này được cổ phần hóa vào năm 2004. Công ty này đang là nhà sản xuất phốt pho vàng (P4) lớn nhất cả nước với gần 70.000 tấn/năm, chiếm 56% công suất toàn ngành. Ngoài ra công ty còn sản xuất axit photphoric, bột giặt, chất tẩy rửa, phân bón, xút NAOH...

Năm 2009, Hóa chất Đức Giang thành lập công ty con là Công ty cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai tại Lào Cai, sau đó đến năm 2012, thành lập Công ty cổ phần Hóa chất Phân bón Lào Cai, năm 2013 và 2015 lần lượt thành lập công ty cổ phần Hóa chất Đức Giang Đình Vũ và Công ty cổ phần Hóa chất Bảo Thắng. Năm 2017, sáp nhập Công ty cổ phần Hóa chất Phân bón Lào Cai và Công ty cổ phần Hóa chất Bảo Thắng vào Công ty cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai. Năm 2018, mua 51% Công ty cổ phần Phốt pho Apatit Việt Nam và sáp nhập Công ty cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai vào Công ty cổ phần Bột giặt và Hóa chất Đức Giang.

Đáng chú ý, năm 2019, chuyển đổi mô hình tổ chức và hoạt động sang mô hình Tập đoàn và đổi tên thành Công ty cổ phần Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, sau đó, tăng vốn điều lệ lên 1.293 tỷ đồng. Năm 2020, chuyển niêm yết cổ phiếu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sang Sở Giao dịch Chứng khoán TP Hồ Chí Minh (HSX), sau đó liên tục tăng vốn điều lệ từ năm 2020 đến 2022 từ 1.487 tỷ lên 3.797 tỷ đồng. Năm 2023, lần lượt mua 51% Công ty cổ phần Ắc quy Tia Sáng (TSB) và 100% Công ty cổ phần Phốt pho 6 và chuyển đổi thành Công ty TNHH MTV Phốt pho 6.

Đến nay, Tập đoàn có 3 chi nhánh trực thuộc hạch toán phụ thuộc (Hưng Yên, Bình Dương và Lào Cai) và 8 công ty con cả trực tiếp và gián tiếp. Trong đó, phải kể đến Đức Giang Lào Cai; Bất động sản Đức Giang; Đức Giang Nghi Sơn, Đức Giang Đắk Nông, Đức Giang Đình Vũ, Thể Thao Hóa Chất Đức Giang và Ắc Quy Tia Sáng.

Ttrong đó, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai, được đặt tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng là đơn vị lớn nhất, có giá trị gốc 2.785 tỷ đồng, chiếm 50% tổng giá trị các khoản vốn mà tập đoàn mẹ rót vào công ty con. Công ty này chuyên sản xuất phốt pho và các hợp chất gốc phốt phát, đầu tư hàng loạt nhà máy trong lĩnh vực hóa chất và phân bón. Nổi bật nhất là nhà máy sản xuất phốt pho lớn nhất nước có công suất 40.000 tấn/năm và nhà máy axit phosphoric trích ly có thể sản xuất axit trích ly đạt tiêu chuẩn xuất khẩu (mgpa) công suất 160.000 tấn/năm. Tổ hợp này tại Lào Cai được xem là "gà đẻ trứng vàng" với đóng góp doanh thu và lợi nhuận lớn nhất cho tập đoàn.

Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai còn nắm 51% vốn của CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam (Mã: PAT). Công ty này chuyên sản xuất phốt pho vàng với công suất 20.000 tấn/năm tại Lào Cai, đã đưa cổ phiếu lên giao dịch trên UPCoM.

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang còn sở hữu 100% vốn vào Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Nghi Sơn (vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng). Công ty này đảm trách đầu tư tổ hợp hóa chất Đức Giang - Nghi Sơn (Tổ hợp Xút chất dẻo) tại Thanh Hóa với tổng đầu tư lên tới 12.000 tỷ đồng.

Tại Tây Nguyên, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang đang sở hữu 100% vốn của Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Đắk Nông. Đức Giang Đắk Nông là đơn vị sản xuất công nghiệp tại Xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng, có vốn điều lệ 600 tỷ đồng, Đơn vị này đang sở hữu nhà máy cồn Đại Việt và nhà máy sản xuất phân bón (NPK và kali Sunfat) đều tại Khu công nghiệp Tâm Thắng. Cũng tại khu vực này, Đức Giang còn đề xuất nghiên cứu phát triển Dự án Tổ hợp Bô xít – Alumin – Nhôm quy mô khoảng 2 tỷ USD, được kỳ vọng trở thành “quả đấm thép” trong vòng 30 – 40 năm nữa.

Công ty con có quy mô lớn tiếp theo của tập đoàn là Công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang. Tháng 5/2025, tập đoàn đã rót thêm 500 tỷ đồng tiền mặt để nâng vốn công ty này lên 1.000 tỷ đồng. Mới đây (ngày 12/11), Công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang vừa có dự án bất động sản đầu tay khi UBND Thành phố Hà Nội đã ký quyết định ban hành chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với dự án tổ hợp công trình công cộng, trường học và nhà ở Đức Giang tại địa chỉ số 18 ngõ 44 phố Đức Giang, phường Việt Hưng, TP.Hà Nội. Tổ hợp có diện tích hơn 47.470 m2, bao gồm khu công trình 60 căn hộ liền kề, khu chung cư cao tầng 880 căn hộ, trường học rộng 1,1 ha cùng hệ thống dịch vụ – thương mại, thể dục thể thao. Tổng mức đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự án từ quý IV/2025; dự kiến nghiệm thu hoàn thành dự án, đưa vào kinh doanh, khai thác, sử dụng các công trình từ quý I/2026 đến quý IV/2030.

CTCP Ắc quy Tia Sáng gia nhập hệ sinh thái Hóa chất Đức Giang vào năm 2023. Công ty sản xuất các loại pin ắc quy chỉ, ắc quy tích điện khô,… Vốn điều lệ 67 tỷ đồng như tập đoàn đã chi gần 135 tỷ để nắm 51% vốn.

Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Đình Vũ có hoạt động kinh doanh kho bãi và lưu giữ hàng hóa tại Hải Phòng. Còn Thể Thao Hóa Chất Đức Giang là đơn vị có quy mô nhỏ, nổi bật trong bộ môn bóng chuyền nữ.

Ông Đào Hữu Huyền, sinh năm 1956, quê Hưng Yên, nắm giữ vị trí Chủ tịch HĐQT Hóa chất Đức Giang từ năm 2007 đến nay và giữ cương vị Tổng giám đốc của tập đoàn đến năm 2020, sau đó “truyền ngôi” cho trai của mình là ông Đào Hữu Duy Anh. Ông Huyền cũng đảm nhiệm vị trí chủ tịch của hàng loạt công ty liên quan như: CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam, CTCP Hóa chất Đức Giang - Lào Cai, CTCP Hóa chất phân bón Lào Cai, CTCP Hóa chất Bảo Thắng.

Dưới sự lèo lái của ông Đào Hữu Huyền, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang từ chuyên sản xuất kinh doanh mặt hàng bột giặt, nguyên liệu sản xuất bột giặt đã mở rộng sang lĩnh vực hóa chất công nghiệp, hóa chất tinh khiết, phân bón và bất động sản. Vốn điều lệ 15 tỷ đồng vào thời điểm cổ phần hóa 2004 nay đã tăng lên 3.797 tỷ đồng, vốn hóa hơn 1,2 tỷ USD.

Hiện, ông Đào Hữu Huyền đang nắm giữ gần 69,8 triệu cổ phiếu, tương đương khoảng 18,38% vốn điều lệ, đồng thời là cổ đông lớn nhất của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nhiều thành viên trong gia đình ông Huyền cũng sở hữu lượng lớn cổ phiếu DGC. Cụ thể, em dâu Ngô Thị Ngọc Lan đang nắm hơn 25,2 triệu cổ phiếu, em ruột Đào Hữu Kha sở hữu gần 22,7 triệu cổ phiếu. Vợ ông Huyền - bà Nguyễn Thị Hồng Lan nắm giữ gần 14,3 triệu cổ phiếu, trong khi hai người con Đào Hữu Duy Anh và Đào Hồng Hạnh lần lượt sở hữu 11,4 triệu và 5,1 triệu cổ phiếu. Tổng cộng, gia đình ông Huyền đang nắm giữ gần 154,7 triệu cổ phiếu DGC, tương đương khoảng 40,7% vốn điều lệ.

Hóa chất Đức Giang vẫn giữ vị thế lớn trong ngành với công suất thiết kế 69.800 tấn phốt pho vàng/năm, chiếm 56% tổng công suất cả nước, đồng thời là nhà xuất khẩu axit photphoric lớn nhất Việt Nam. Năm 2025, Hoá chất Đức Giang ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất đạt 11.262 tỷ đồng, tăng 14% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế cả năm đạt 3.189 tỷ đồng, tương ứng mức tăng 3%. Tại thời điểm ngày 31/12/2025, tổng tài sản của Hoá chất Đức Giang đạt 19.550 tỷ đồng, tăng hơn 23% so với đầu năm.