Thay mặt Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

Sau hơn 70 năm xây dựng và phát triển, xuất bản cách mạng Việt Nam đạt nhiều kết quả quan trọng, thực hiện vai trò là vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; là bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; đóng góp vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với xuất bản, khẳng định và phát huy vai trò trụ cột tư tưởng, văn hóa, bồi đắp tri thức, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí của xuất bản, Ban Bí thư chỉ đạo xuất bản tập trung quán triệt, thực hiện nhiều nội dung quan trọng.

Xuất bản là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam

Chỉ thị 04-CT/TW xác định rõ quan điểm: xuất bản là lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời tích luỹ, sáng tạo và truyền bá các giá trị văn hoá, tinh thần.

Đồng thời xây dựng nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội; dẫn dắt, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí, phát triển văn hoá; xây dựng, bảo vệ và phát huy giá trị con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Xuất bản phải đáp ứng nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hoá tinh thần của Nhân dân; trở thành ngành kinh tế - công nghệ phát triển, giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo các giá trị. Phát triển văn hóa đọc, lấy người đọc là trung tâm, xây dựng thói quen đọc sách trong cộng đồng.

Ban Bí thư cũng xác định xuất bản cũng là công cụ chủ đạo trong giáo dục, đào tạo; là bộ phận quan trọng của ngành công nghiệp văn hoá, góp phần hình thành chuỗi giá trị nội dung số, tài sản số, gia tăng hiệu quả kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia; đồng thời là công cụ ngoại giao văn hóa, mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam.

Chỉ thị khẳng định vai trò chủ đạo của Đảng và Nhà nước trong định hướng, kiến tạo phát triển xuất bản thông qua các cơ chế, chính sách phù hợp, trong đó có các mô hình hợp tác công - tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hiện đại hoá toàn diện lĩnh vực này. Đồng thời, yêu cầu cấp thiết là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới đào tạo, phát triển đội ngũ làm xuất bản đáp ứng yêu cầu thời đại số.

Xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, hiện đại

Chỉ thị 04-CT/TW xác định mục tiêu cho xuất bản đến năm 2030 xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng, hiện đại; hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia đa nền tảng, đa sản phẩm, thực hiện nhiệm vụ chính trị, văn hoá, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, trong đó có đơn vị thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược. Trong đó có tập đoàn thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược quốc gia.

Hoạt động xuất bản được chuyển đổi số sâu rộng, đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ, nội dung số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình xuất bản. Phát triển hệ thống xuất bản đa phương tiện.

Chỉ thị yêu cầu thúc đẩy mạnh mẽ văn hoá đọc, xây dựng thư viện số, tủ sách điện tử, không gian văn hoá đọc trong cộng đồng; đầu tư hệ thống phát hành đến vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; phát triển sách song ngữ, sách tiếng dân tộc.

Đồng thời, đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản với các nước, cơ quan văn hóa uy tín trên thế giới. Chủ động tích cực hợp tác với các nước để quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam ra thế giới. Đưa sách Việt Nam ra thế giới, tiếp nhận sách nước ngoài; tham gia trao đổi bản quyền, đưa sách Việt vào hệ thống thư viện đại học toàn cầu; phát triển xuất bản điện tử với 100% nhà xuất bản tham gia và 80% cơ sở in có công nghệ hiện đại.

Mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hoá tinh thần của Nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinh tế số, doanh nghiệp số xuất bản Việt Nam, có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Để thực hiện hóa các mục tiêu này, Chỉ thị đã đề ra 9 nhiệm vụ và các giải pháp. Trong đó, Ban Bí thư yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách; tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, phát triển không gian số và kinh tế số xuất bản. Cùng với đó là xây dựng cơ chế tài chính hỗ trợ; hoàn thiện pháp luật về bảo vệ bản quyền, tăng cường bảo vệ quyền tác giả, nhất là trong môi trường số; nâng cao nhận thức cộng đồng về sở hữu trí tuệ.

Chỉ thị nhấn mạnh việc đầu tư cho nội dung xuất bản có giá trị tư tưởng, khoa học, thẩm mỹ; phát triển mô hình xuất bản mới phù hợp xu thế truyền thông tích hợp và chuyển đổi số; thúc đẩy hợp tác công tư. Nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt, cần đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ làm xuất bản, từ cán bộ quản lý đến biên tập viên, chuyên gia công nghệ.

Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp; ngăn chặn việc lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền nội dung sai trái, không lành mạnh.

Chỉ thị cũng yêu cầu phát triển văn hóa đọc trong xã hội, nâng cao giá trị của sách, xây dựng thói quen và kỹ năng đọc, góp phần hình thành xã hội học tập và học tập suốt đời.

Chỉ thị 04-CT/TW nhấn mạnh cần xây dựng hạ tầng kỹ thuật số, nền tảng dữ liệu xuất bản số dùng chung toàn ngành. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đa dạng hóa sản phẩm của xuất bản theo hướng số hóa. Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia phát triển hệ sinh thái xuất bản số.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được Chỉ thị nêu ra là xây dựng chiến lược phát triển xuất bản, định vị sản phẩm của xuất bản gắn với công nghiệp văn hóa, phát triển ngành xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.

Đồng thời, Chỉ thị cũng nêu các nhiệm vụ và giải pháp liên quan tới mở rộng hợp tác quốc tế trong tất cả lĩnh vực của xuất bản; thực hiện mô hình hợp tác công tư để lan tỏa giá trị văn hóa quốc gia; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ yêu cầu phát triển giai đoạn mới.