Anthropic, công ty đứng sau chatbot Claude, vừa công bố kế hoạch thành lập Quỹ Lợi ích Công cộng, cam kết dành một phần giá trị doanh nghiệp để tài trợ các sáng kiến xã hội. Theo kế hoạch, quỹ sẽ nhận 5% cổ phần ban đầu của Anthropic và được bổ sung thêm 2% cổ phần mỗi khi định giá công ty tăng 50%. Động thái diễn ra khi ngành trí tuệ nhân tạo (AI) chịu sức ép ngày càng lớn về nguy cơ mất việc làm, bản quyền dữ liệu và những tác động khó lường của công nghệ.

Gắn tăng trưởng doanh nghiệp với lợi ích cộng đồng

Theo định hướng được công bố, quỹ sẽ hoạt động như một pháp nhân độc lập thuộc sở hữu của Anthropic, hỗ trợ các tổ chức phi lợi nhuận và những cộng đồng chịu ảnh hưởng từ quá trình tự động hóa. Một trong những trọng tâm là nghiên cứu tác động của AI đối với thị trường lao động, đồng thời tìm kiếm giải pháp giúp người lao động thích nghi với sự thay đổi.

Trước đó, Anthropic đã công bố khoản đầu tư 200 triệu USD cho các sáng kiến phục vụ lợi ích công cộng. Tuy nhiên, công ty cho rằng tốc độ phát triển nhanh chóng của AI đòi hỏi những phương thức hỗ trợ dài hạn và quy mô lớn hơn. Việc gắn nguồn lực của quỹ với giá trị cổ phần có thể giúp khoản tài trợ tăng theo đà phát triển của doanh nghiệp, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách từ thiện cố định.

Anthropic đối mặt bài toán niềm tin với AI

Kế hoạch được đưa ra trong bối cảnh các công ty AI phải giải quyết nhiều lo ngại từ xã hội. Người lao động quan ngại nguy cơ bị thay thế, giới sáng tạo tranh luận về việc sử dụng dữ liệu huấn luyện, trong khi các chuyên gia tiếp tục cảnh báo về rủi ro khi những hệ thống AI ngày càng mạnh được triển khai rộng rãi.

CEO Dario Amodei từng mô tả làn sóng phản đối AI như một cuộc khủng hoảng niềm tin. Trong bối cảnh đó, việc dành một phần cổ phần cho lợi ích công cộng có thể giúp Anthropic thể hiện trách nhiệm với những hệ quả mà công nghệ mang lại. Tuy nhiên, cam kết tài chính chưa đủ để chứng minh hiệu quả nếu thiếu các tiêu chí đánh giá minh bạch và cơ chế giám sát độc lập.

Hiệu quả quỹ phụ thuộc vào cách quản trị

Một vấn đề chưa được làm rõ là ai sẽ quyết định phân bổ nguồn tiền, lựa chọn tổ chức thụ hưởng và giám sát kết quả. Nếu cơ chế quản trị không đủ độc lập, quỹ có thể đối mặt nghi ngờ về xung đột lợi ích hoặc nguy cơ ưu tiên những dự án phục vụ mục tiêu của doanh nghiệp.

Anthropic cho biết sẽ công bố thêm thông tin về cơ cấu quản trị và phương thức vận hành trong những tháng tới. Khi ngành AI tiếp tục cạnh tranh quyết liệt về vốn, sản phẩm và thị phần, quỹ này có thể trở thành một mô hình đáng chú ý về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp công nghệ. Dù vậy, việc khôi phục niềm tin sẽ phụ thuộc vào kết quả thực tế, cách sử dụng nguồn lực và khả năng giải quyết những tác động tiêu cực của AI, thay vì chỉ nằm ở quy mô cổ phần được cam kết.