Theo Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, nếu tình trạng này kéo dài, thanh niên không chỉ trở thành gánh nặng đối với gia đình mà còn tạo áp lực cho xã hội. Muốn giải quyết căn cơ, cần mở rộng cơ hội học nghề, tạo việc làm và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Thanh niên “3 không”: Gánh nặng cho gia đình, áp lực cho xã hội

Theo số liệu từ Cục Thống kê, trong quý III năm nay, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm “3 không”, chiếm 11,2% tổng số thanh niên. Chỉ trong 3 tháng, con số này tăng thêm 195.100 người so với quý trước.

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống về thực trạng trên, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa cho rằng lao động, việc làm là vấn đề hết sức quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay. Tình trạng một bộ phận thanh niên trong độ tuổi lao động không có việc làm đặt ra những vấn đề đáng quan tâm đối với đời sống xã hội.

“Con số 1,6 triệu thanh niên không có việc làm, không học tập hoặc đào tạo là điều hết sức nhức nhối, đáng quan tâm”, đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Theo ông, nếu số lượng thanh niên rơi vào tình trạng này lớn, trước hết sẽ tạo gánh nặng cho gia đình, đồng thời gây áp lực đối với xã hội. Khi không có việc làm, không được học tập, đào tạo nghề và thiếu định hướng, thanh niên có thể gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống, thậm chí phát sinh những hệ lụy xã hội không mong muốn.

Từ thực tế đó, đại biểu cho rằng giải quyết việc làm, tạo điều kiện học tập và đào tạo nghề cho thanh niên là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Đây không chỉ là câu chuyện tạo thu nhập cho người trẻ mà còn liên quan đến việc sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực và bảo đảm sự phát triển ổn định của xã hội.

Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, để giải quyết tình trạng thanh niên “3 không”, trước hết cần có sự vào cuộc của cơ quan quản lý nhà nước. Bộ Nội vụ cần tham mưu cho Chính phủ, phối hợp với các địa phương xây dựng giải pháp phù hợp nhằm tạo điều kiện để thanh niên được học nghề và có việc làm.

Bên cạnh đó, các trường đại học, trường nghề cũng cần tính toán, sắp xếp để mở rộng cơ hội học tập, đào tạo nghề cho người trẻ. Đối với những thanh niên chưa qua đào tạo nghề, cần tạo điều kiện để họ tiếp cận những công việc phù hợp, có cơ hội tham gia thị trường lao động và tạo thu nhập.

Đại biểu đặc biệt lưu ý tình trạng thanh thiếu niên trong độ tuổi học phổ thông không được đến trường. Theo ông, các địa phương cần rà soát thực chất tình hình học tập, tránh chạy theo thành tích phổ cập giáo dục trong khi vẫn còn những trường hợp chưa được tiếp cận giáo dục đầy đủ.

“Tôi cho rằng các địa phương cần rà soát thực chất tình hình học tập của các em, không chạy theo thành tích, không vì thành tích mà báo cáo rằng đã phổ cập giáo dục trong khi vẫn còn những trường hợp chưa được đến trường”, đại biểu Phạm Văn Hòa nêu quan điểm.

Theo ông, việc rà soát phải đi đôi với tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp hỗ trợ phù hợp. Với những em không có điều kiện tiếp tục học phổ thông, cần tạo cơ hội học nghề, trang bị kỹ năng cần thiết trước khi tham gia thị trường lao động.

Đối với thanh niên từ 18 tuổi trở lên không có điều kiện hoặc không vào được đại học, đại biểu cho rằng giáo dục nghề nghiệp cần được quan tâm đúng mức. Không phải ai cũng có thể vào đại học, trong khi chi phí học tập có thể là trở ngại đối với nhiều gia đình. Vì vậy, học nghề cần trở thành một hướng đi thiết thực, giúp người trẻ có kỹ năng và cơ hội việc làm.

Trong trường hợp thanh niên không thể tiếp tục học tập hoặc đào tạo nghề, theo đại biểu, điều quan trọng vẫn là tạo điều kiện để họ có công ăn việc làm, dù là bán thời gian hay toàn thời gian, phù hợp với điều kiện và khả năng của từng người.

Muốn giải quyết việc làm, phải thúc đẩy doanh nghiệp phát triển

Một vấn đề khác được đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh là mối liên hệ giữa sự phát triển của doanh nghiệp và khả năng tạo việc làm cho thanh niên.

Theo ông, việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân phát triển theo tinh thần Nghị quyết 68 có ý nghĩa quan trọng. Khi doanh nghiệp phát triển, hoạt động sản xuất, kinh doanh được mở rộng, nhu cầu tuyển dụng tăng lên, qua đó có thể thu hút thêm lao động, kể cả lao động phổ thông chưa có tay nghề cao.

Tuy nhiên, đại biểu cũng chỉ ra một bất cập đáng quan tâm: số doanh nghiệp thành lập mới còn thấp hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Theo ông, nếu tình trạng này tiếp diễn, việc mở rộng cơ hội việc làm sẽ gặp nhiều khó khăn.

“Doanh nghiệp nhiều hơn thì sẽ thu hút nhiều lao động hơn”, là quan điểm xuyên suốt trong phân tích của đại biểu về bài toán giải quyết việc làm.

Từ góc nhìn này, giải quyết tình trạng thanh niên “3 không” không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của từng cá nhân hay việc tổ chức các chương trình đào tạo riêng lẻ. Nếu thiếu những cơ hội việc làm thực tế sau đào tạo, người trẻ vẫn có thể rơi vào tình trạng không tìm được việc làm phù hợp.

Đại biểu cho rằng các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh cần có điều kiện phát triển mạnh hơn; những doanh nghiệp đang gặp khó khăn cũng cần phục hồi hoạt động. Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh được duy trì và mở rộng, khả năng thu hút lao động sẽ được cải thiện.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn lớn, việc giải quyết việc làm cho người trong độ tuổi lao động nói chung và thanh niên nói riêng sẽ hết sức khó khăn.

Thực trạng 1,6 triệu thanh niên thuộc nhóm “3 không”, vì thế, đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận đồng thời cả hai phía: năng lực, cơ hội học tập của người trẻ và khả năng tạo việc làm của nền kinh tế.

Thông điệp từ đại biểu Phạm Văn Hòa là cần sớm có giải pháp đồng bộ để thanh niên không bị bỏ lại ngoài hệ thống giáo dục và thị trường lao động. Từ rà soát thực chất tình hình học tập, mở rộng đào tạo nghề đến tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, mỗi giải pháp đều cần hướng tới mục tiêu cuối cùng là giúp người trẻ có kỹ năng, có việc làm và có cơ hội ổn định cuộc sống.