Đã hơn một tuần kể từ khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen tràn xuống bờ Biển Đỏ, mở rộng phạm vi kiểm soát đến một điểm nghẽn hàng hải quan trọng và đe dọa hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Xê Út, AP đưa tin.

Cuộc tiến quân của lực lượng Houthi, với việc chiếm quyền kiểm soát thành phố cảng chiến lược Mokha cùng các đảo quan trọng ở phía Nam Biển Đỏ, đã buộc khoảng 125.000 người dân ở Yemen phải rời bỏ nhà cửa và khiến giá nhiên liệu toàn cầu leo thang.

Hiện tại, lực lượng Houthi dường như đang nhắm đến khu vực phía Đông giàu dầu mỏ của Yemen. Cho đến nay, lực lượng duy nhất ngăn cản họ là Chính phủ Yemen được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn.

Houthi tấn công trên nhiều mặt trận ở Yemen

Lực lượng Houthi đã chiếm được thành phố cảng chiến lược Mokha trên bờ Biển Đỏ trước khi kiểm soát một số đảo gần eo biển Bab el-Mandeb, nơi khoảng 12% thương mại toàn cầu vốn đi qua. Họ cũng chỉ cách Djibouti, một quốc gia nhỏ ở châu Phi có các căn cứ quân sự của Mỹ và các nước khác, khoảng 32 km.

Lực lượng Houthi lần đầu tiên tràn xuống từ căn cứ địa phía Bắc vào năm 2014, chiếm thủ đô Sanaa và phần lớn miền Bắc Yemen. Ả Rập Xê Út can thiệp vào năm sau đó, giao tranh kéo dài cho đến khi lệnh ngừng bắn giữa Houthi và Chính phủ Yemen đạt được vào năm 2022.

Những ngày gần đây, giao tranh ác liệt diễn ra ở bên trong và xung quanh Marib, một thành phố trung tâm thuộc tỉnh giàu dầu mỏ cùng tên. Các chiến dịch tấn công trước đây của Houthi đều thất bại trong việc chiếm giữ thành phố này, nơi cũng là trung tâm quân sự của lực lượng được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn. Houthi cũng đe dọa thành phố Taiz ở phía Tây, vốn là tuyến đầu của phần lớn cuộc xung đột.

Ả Rập Xê Út khó ngăn chặn được lực lượng Houthi?

Lực lượng Houthi muốn Ả Rập Xê Út dỡ bỏ lệnh phong tỏa kéo dài đối với các vùng lãnh thổ họ kiểm soát tại Yemen.

“Chính Ả Rập Xê Út đã đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb đối với giao thông hàng hải đến và đi từ Yemen, đồng thời áp đặt một lệnh phong tỏa bất công ở Yemen” ông Mohammed al-Bukhaiti, một thành viên cấp cao của Houthi, nói với AP.

Ả Rập Xê Út và các đồng minh từ lâu đã gặp khó khăn trong việc kiềm chế hoặc ngăn chặn Houthi và có thể sẽ cân nhắc giải pháp ngoại giao để chấm dứt các cuộc tấn công.

Trong khi đó, Mỹ hiện không tỏ ra quan tâm đến việc can dự lần này, Houthi dường như cũng muốn giữ nguyên hiện trạng và tuyên bố chỉ tấn công các tàu thuyền liên quan đến Ả Rập Xê Út.

Lưu lượng tàu thuyền trên Biển Đỏ phục hồi?

Công ty vận tải biển Windward cho biết lưu lượng qua eo biển Bab el-Mandeb đã giảm từ 35 chuyến/ngày trước khi Houthi tiến quân xuống còn 25 chuyến sau đó, nhưng hiện đã phục hồi và tăng lên 45 chuyến vào ngày 13/9.

Tuy nhiên, Houthi vẫn có thể mở rộng mục tiêu tấn công vượt ra ngoài các tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út. Khi xung đột ở Gaza nổ ra, Houthi đã tấn công các tàu trên Biển Đỏ mà không có liên hệ rõ ràng với xung đột đó.

“Hiện tại, họ tập trung vào các tàu thuyền liên quan đến Ả Rập Xê Út. Tuy nhiên, họ có thể mở rộng tiêu chí xác định tàu nào là ‘liên quan đến Ả Rập Xê Út’ nhằm gia tăng áp lực lên cả Ả Rập Xê Út và nền kinh tế toàn cầu”, ông Valentin d’Hauthuille, nhà phân tích Trung Đông tại ACLED, một tổ chức giám sát xung đột, nhận định.

Tình hình nhân đạo tại Yemen ngày càng nghiêm trọng

Giao tranh mới nhất đã khiến 8 dân thường thiệt mạng và 32 người khác bị thương, theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA), cơ quan cho biết khoảng 125.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa ở Yemen.

Ả Rập Xê Út hôm 17/9 thông báo mảnh vỡ từ một máy bay không người lái của Houthi bị đánh chặn đã khiến một người thiệt mạng và hai người khác bị thương tại Vương quốc này.

Yemen vốn là một quốc gia còn nghèo khó ngay cả trước khi nội chiến nổ ra, những năm gần đây chứng kiến tình hình nhân đạo nghiêm trọng hơn do giao tranh tiếp diễn.

Việc Houthi bắt giữ các nhân viên Liên Hợp Quốc và nhân viên cứu trợ đã cản trở hoạt động hỗ trợ quốc tế tại các vùng lãnh thổ họ kiểm soát.

OCHA cho biết chỉ mới nhận được 20% kinh phí cho lời kêu gọi nhân đạo tại Yemen, và “hàng triệu người có nguy cơ mất quyền tiếp cận lương thực, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, nước sạch và các dịch vụ bảo vệ”.

“Nhu cầu hiện nay cực kỳ lớn”, bà Sara Ahmed, giám sát viên của tổ chức Bác sĩ Không Biên Giới tại Mokha, cho biết. Các bác sĩ đang làm việc trong điều kiện khó khăn để duy trì các dịch vụ thiết yếu trong khi thường xuyên nghe thấy tiếng không kích, bà nói.

Bà Mahida Ahmed đã chạy trốn khỏi giao tranh ở Mokha và hiện đang trú ẩn tại một trại tạm cư ở Aden, nơi đặt trụ sở của Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Bà cho biết mình đã rời đi vội vã cùng các con mà không kịp mang theo đồ đạc, trong khi chồng bà vẫn còn mắc kẹt ở Mokha.

“Cuộc chiến này đã hủy hoại hoàn toàn cuộc sống của chúng tôi”, bà buồn rầu nói.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Lực lượng Houthi kiểm soát đảo chiến lược