Petronius Maximus là một chính khách và nguyên lão quyền lực của Đế quốc Tây La Mã. Trước khi trở thành hoàng đế, ông từng hai lần giữ chức Tổng trấn thành Rome, hai lần làm Thái thú của Ý và hai lần giữ chức chấp chính quan. Ông nổi tiếng giàu có, có ảnh hưởng lớn trong giới quý tộc.

Ảnh: pl.wikipedia

Sau khi Hoàng đế Valentinian III bị sát hại vào tháng 3 năm 455, Maximus nhanh chóng giành được ngai vàng. Ông trị vì trong một thời điểm cực kỳ nguy hiểm: Tây La Mã đã suy yếu nghiêm trọng, quân đội bị chia rẽ và người Vandals dưới quyền vua Geiseric đang kiểm soát một thế lực hùng mạnh ở Bắc Phi.

Nhưng điều khiến câu chuyện của Maximus trở nên đặc biệt là những tin đồn xoay quanh chính con đường đưa ông lên ngai vàng. Theo Procopius, Maximus từng có mâu thuẫn với Valentinian III và đóng vai trò trong âm mưu dẫn tới cái chết của vị hoàng đế trước. Procopius còn kể một câu chuyện đầy kịch tính rằng Valentinian đã cưỡng ép vợ Maximus, Eudoxia, chính biến cố này khiến Maximus tìm cách trả thù. Tuy nhiên, các sử gia hiện đại cảnh báo rằng lời kể của Procopius được viết nhiều thập niên sau sự kiện và chứa nhiều chi tiết mang tính giai thoại; mức độ liên quan thực sự của Maximus tới cái chết của Valentinian vẫn không chắc chắn.

Ảnh: khm

Sau khi lên ngôi, Maximus cố củng cố quyền lực bằng cách cưới Eudoxia, góa phụ của Valentinian III, đồng thời sắp xếp cuộc hôn nhân giữa con trai mình với con gái bà. Nhưng triều đại mới nhanh chóng rơi vào khủng hoảng. Theo Bury, Maximus chỉ nắm quyền khoảng hai tháng rưỡi và phải đối mặt với tình trạng hỗn loạn trong dân chúng, quân đội và các đồng minh.

Đúng lúc đó, Geiseric đưa hạm đội Vandal tiến đến Ý. Rome gần như không có khả năng chống cự. Maximus cố rời khỏi thành phố, nhưng sự hoảng loạn đã lan khắp nơi.

Ảnh: discover.hubpages

Cái chết của ông trở thành một trong những kết thúc bi thảm nhất của một hoàng đế Tây La Mã. Theo Procopius, khi Maximus tìm cách chạy trốn, người dân Rome đã ném đá giết ông. Thi thể ông sau đó bị chặt thành nhiều phần. Chỉ ít lâu sau, quân Vandals tiến vào và cướp phá Rome.

Điều bí ẩn nằm ở chỗ: Maximus thực sự là kẻ chủ mưu khiến Valentinian III chết, hay ông chỉ bị lịch sử về sau biến thành nhân vật phản diện? Với những nguồn tư liệu còn lại, câu hỏi ấy vẫn chưa thể được trả lời chắc chắn.