Vén màm bí ẩn tấm bia đá 1.400 tuổi của người Maya
Tâm Anh (theo ATI)
Thông qua giải mã những chữ tượng hình trên tấm bia đá 1.400 tuổi, các chuyên gia biết được thông tin quan trọng về một nữ hoàng Maya chưa từng biết đến.
Các chuyên gia đã giải mã thành công những chữ tượng hình trên tấm bia đá 1.400 tuổi - hiện vật được tìm thấy vào năm 2024. Theo đó, họ xác định được nội dung khắc trên tấm bia đá nói về Ix Ch'ak Ch'een - nữ hoàng người Maya chưa từng biết đến trước đây. Ảnh: Octavio Esparza; INAH.Nữ hoàng Ix Ch'ak Ch'een đã cai trị Cobá (hay còn gọi "thành phố của dòng nước cuồn cuộn") trên Bán đảo Yucatán của Mexico vào thế kỷ 6. Ảnh: Salvador Medina and Francisco Luna; INAH.
Cobá là một trung tâm đô thị lớn của Maya và có người sinh sống từ khoảng năm 350 trước Công nguyên đến thế kỷ 14. Nơi đây có một đô thị phát triển với những ngôi nhà sang trọng được xây dựng xung quanh 4 hồ nước cùng với hàng nghìn công trình dân cư, nhiều con đường lát đá trắng và một số kim tự tháp. Ảnh: Octavio Esparza; INAH/Salvador Medina and Francisco Luna; INAH.Năm 2024, các nhà khảo cổ học thuộc Viện Nhân chủng học và Lịch sử Quốc gia Mexico (INAH) đã phát hiện ra một văn bản tượng hình đồ sộ được khắc trên cầu thang đá ở Cobá, mà họ đặt tên là "Đá Nền". Xói mòn đã làm hư hại nghiêm trọng "Đá Nền", khiến việc dịch 123 tấm bia có chạm khắc những dòng chữ tượng hình trở nên khó khăn. Ảnh: Ancient-origins.Tuy nhiên, những khám phá bổ sung, bao gồm 23 tấm bia đá - những cột đá có khắc chữ - đã cung cấp manh mối giúp các chuyên gia giải mã các văn bản cổ xưa. Ảnh: dronepicr / CC BY 2.0.
Theo đó, các nhà nghiên cứu đã phát hiện "Đá Nền" và 2 tấm bia đá được tìm thấy ở Cobá đều đề cập đến Nữ hoàng Ix Ch'ak Ch'een. Ảnh: Dennis G. Jarvis / CC BY-SA 2.0.Mặc dù "Đá Nền" có đề cập đến lễ đăng quang của Nữ hoàng Ix Ch'ak Ch'een nhưng triều đại của bà vẫn chưa được xác định chính xác. Tuy nhiên, tên của nữ hoàng Maya này được nhắc đến trong nhiều công trình bao gồm một sân bóng được cho là được xây dựng vào khoảng ngày 9.7.0.0.0 theo lịch Maya, tức ngày 8 tháng 12 năm 573. Ảnh: wikimedia.Ix Ch'ak Ch'een có thể là một nữ hoàng quyền lực. Người Maya có rất ít nữ hoàng cai trị, chỉ vài chục người so với hàng trăm vị vua trong suốt chiều dài lịch sử. Ảnh: Kellie Jaeger, Discover.
Một trong những nữ hoàng quyền lực được nhiều người biết đến là "Nữ hoàng Đỏ" - người đã nắm quyền, cai trị thành phố Palenque của người Maya vào giữa thế kỷ 7. Ảnh: discovermagazine.com.Mời độc giả xem video: Hé lộ nền văn minh đã mất tích qua tàn tích khảo cổ.
Theo truyền thông Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố Iran sẽ không đàm phán chừng nào Mỹ còn áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và phu nhân Melania cùng nhiều quan chức cấp cao khác đã được lực lượng an ninh hộ tống đến nơi an toàn khi vụ nổ súng xảy ra.
Mẫu điện thoại Motorola Razr 2026 vừa bị rò rỉ sau khi một nhà bán lẻ trực tuyến đăng tải danh sách sản phẩm, tiết lộ gần như toàn bộ chi tiết về thiết bị này.
Brabus - hãng độ ôtô Đức vốn nổi tiếng với những “quái vật” V8 mô-men xoắn khủng bất ngờ chuyển hướng sang xe máy điện với sản phẩm mới Urban E First Edition.
Theo chia sẻ từ nhiều khách hàng đã đặt cọc trong tháng 4/2026, quyết định này không đến từ cảm tính, mà từ những giá trị đã đủ rõ ngay từ giai đoạn tìm hiểu.