Ung thư cổ xưa nhất ghi nhận từ 1,7 triệu năm trước trong loài người cổ đại
Tâm Anh (theo LS)
Nghiên cứu phát hiện khối u trong xương của tổ tiên loài người, mở ra câu chuyện về sự tồn tại của ung thư từ hàng triệu năm trước.
Bằng chứng sớm nhất về trường hợp mắc ung thư ở người thuộc về một cá thể có họ hàng với người hiện đại sống cách đây khoảng 1,7 triệu năm. Người này có khối u ác tính trong xương ngón chân. Ảnh: Patrick Randolph-Quinney, UCLAN.Theo các nhà nghiên cứu, trường hợp ung thư cổ xưa nhất từng ghi nhận nhiều khả năng thuộc loài Paranthropus robustus hoặc Homo ergaster. Người này đã phải sống với khối u ác tính ở xương ngón chân trái. Ảnh: Paul Tafforeau (ESRF).
Các nhà khảo cổ phát hiện bộ xương của cá thể trên trong hang Swartkrans - mỏ đá vôi ở Nam Phi thường được gọi là "Cái nôi của loài người" bởi đây là nơi tập trung các hài cốt họ hàng của người hiện đại lớn nhất thế giới. Ảnh: Edward Odes (Wits).Khi so sánh ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT) của hóa thạch xương ngón chân với hình ảnh ngày nay của các trường hợp osteosarcoma (một dạng ung thư bắt đầu từ các tế bào hình thành xương), nhóm nghiên cứu phát hiện hình dạng giống như súp lơ đặc trưng của u xương ác tính. Ảnh: Paul Tafforeau (ESRF).Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, ngày nay, osteosarcoma là một trong những bệnh ung thư xương phổ biến nhất ở người và có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ. Ảnh: Edward Odes Wits.
Cá thể mắc ung thư trong hang Swartkrans chưa được xác định tuổi nhưng dường như ở độ tuổi trưởng thành. Ảnh: gigazine.net.Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí South African Journal of Science năm 2016, các chuyên gia phát hiện một khối u lành tính, thậm chí còn cổ xưa hơn ở một cá thể thuộc loài Australopithecus sediba - họ hàng của con người 1,9 triệu năm trước. Ảnh: Getty, Guardian Design Team.Trường hợp ung thư cổ xưa nhất từng ghi nhận là ở xương bởi vì các cơ quan, da và mô mềm khác trong cơ thể người dễ bị phân hủy hơn xương. Tuy nhiên, kể cả khi hóa thạch có ung thư, các nhà khoa học thường không thể thấy bằng mắt thường mà cần kiểm tra thêm để xác định. Trường hợp ung thư xương ngón chân trên cũng như vậy. Ảnh: Getty, Guardian Design Team.
Ca ung thư sớm nhất được biết đến ở tông Người (Hominin) xảy ra cách đây 1,7 triệu năm trong khi bản ghi chép đầu tiên về bệnh ung thư rất lâu sau mới xuất hiện. Vào năm 3000 trước Công nguyên, Imhotep - nhà toán học, bác sĩ và kiến trúc sư nổi tiếng của Ai Cập cổ đại - đã viết cuộn giấy cói Edwin Smith - cuốn "sách giáo khoa" về chấn thương cơ thể và các quy trình phẫu thuật. Ảnh: Pictures from History via Getty.Trong tài liệu này, Imhotep nêu chi tiết 48 trường hợp y tế, bao gồm một số trường hợp nghiên cứu về ung thư vú. Cuộn giấy cói Edwin Smith không chỉ mang đến thông tin về cách người Ai Cập cổ đại phẫu thuật hàng nghìn năm trước mà còn cung cấp một số bằng chứng cổ xưa nhất về ung thư. Ảnh: British Museum, London.
Mời độc giả xem video: Khai quật xác ướp hơn 800 tuổi ở Peru. Nguồn: THĐT1.
Ý tưởng quạt cây tự xoay theo vị trí người dùng nghe đơn giản nhưng vẫn chưa phổ biến, dù công nghệ đã sẵn sàng và từng xuất hiện ở một số sản phẩm start-up.
Chỉ trong vòng 3 năm kể từ khi ra mắt, mẫu SUV Omoda C5 đã đạt cột mốc hơn 400.000 xe bán ra trên toàn cầu, hiện diện tại hơn 64 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Dòng GoPro Mission 1 đã được công bố với 3 thành viên, trong đó Mission 1 Pro quay video 8Kp60, chụp ảnh 50MP, ghi hình 10bit và thời lượng pin hơn 5 giờ.
Tương lai của smartphone, laptop năm 2027 sẽ không nằm trong bất cứ dự đoán nào trước đây sau khi châu Âu ban hành luật buộc chúng quay về hàng chục năm trước.
Nissan đang chuẩn bị đưa Xterra quay trở lại thị trường Mỹ với phiên bản 2028, đánh dấu bước đi mới trong chiến lược phát triển dòng xe khung gầm rời của hãng.