Chiều tối 16/9, Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida Bajrasudhabimalalakshana rời Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam từ ngày 14-16/9/2026, theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida từ ngày 14 đến 16/9/2026 diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và sau khi quan hệ Việt Nam - Thái Lan được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện.

Bên cạnh ý nghĩa chính trị - ngoại giao, chuyến thăm gợi mở một điều rất đáng chú ý: sức bền của quan hệ hai nước đang được nuôi dưỡng ngày càng rõ hơn từ văn hóa, ký ức lịch sử, giao lưu nhân dân và những giá trị gần gũi trong đời sống tinh thần của hai dân tộc.

Một dấu mốc lịch sử được bồi đắp bằng chiều sâu tình cảm

Có những chuyến thăm được ghi nhớ bởi nghi thức trọng thể, những cuộc hội đàm cấp cao hay những thỏa thuận hợp tác mới. Nhưng cũng có những chuyến thăm để lại dấu ấn sâu hơn bởi nó chạm vào ký ức, tình cảm và những sợi dây liên kết đã được hình thành qua nhiều thế hệ. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua và Hoàng hậu Suthida thuộc về trường hợp như vậy.

Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan tới Việt Nam kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, đồng thời là chuyến thăm đầu tiên của Nhà vua Maha Vajiralongkorn trên cương vị Nhà vua. Trước đó, khi còn là Thái tử, Nhà vua từng hai lần đến Việt Nam vào các năm 1992 và 1997. Vì thế, sự trở lại sau hơn ba thập kỷ không chỉ mang ý nghĩa của một sự kiện ngoại giao cấp cao, mà còn là sự nối dài của một mạch ký ức cá nhân và lịch sử trong quan hệ Việt Nam - Thái Lan.

Chuyến thăm diễn ra trong nhịp độ giao lưu cấp cao đặc biệt sôi động. Chỉ trong vài tháng của năm 2026, hai nước liên tục có các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, từ chuyến thăm Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cuối tháng 5 đến các chuyến thăm Việt Nam của các lãnh đạo Thái Lan. Tần suất ấy cho thấy độ tin cậy và mật độ kết nối giữa hai nước đang được nâng lên.

Trong hội đàm ngày 15/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Việt Nam luôn coi trọng quan hệ láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện với Thái Lan”. Thông điệp này cho thấy quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng trong cùng không gian Đông Nam Á không thể chỉ được đo bằng kim ngạch thương mại hay số lượng văn kiện ký kết. Giá trị bền vững hơn nằm ở khả năng tạo dựng niềm tin, sự thấu hiểu và cảm giác gần gũi giữa hai xã hội.

Nghi lễ đón cấp Nhà nước với 21 loạt đại bác thể hiện sự trọng thị ở cấp độ quốc gia. Nhưng những trao đổi về cộng đồng người Việt tại Thái Lan, các di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh và các dự án giáo dục, phát triển cộng đồng của Hoàng gia Thái Lan tại Việt Nam còn đem đến một chiều sâu khác: ngoại giao được kết nối với lịch sử, con người và đời sống thường nhật.

Trong một thế giới nhiều biến động, những mối quan hệ có nền tảng xã hội và văn hóa vững chắc thường có khả năng chống chịu tốt hơn. Chính vì vậy, ý nghĩa của chuyến thăm lần này không chỉ nằm ở một dấu mốc của 50 năm đã qua, mà còn ở việc xác nhận một cách thức phát triển quan hệ cho những thập niên tiếp theo: lấy tin cậy chính trị làm nền, lợi ích chung làm động lực và sự gắn bó giữa con người với con người làm chất keo bền vững.

Văn hóa và giao lưu nhân dân - tầng nền của lòng tin

Một nội dung đáng chú ý trong cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Nhà vua Thái Lan: hai bên nhất trí rằng sự gắn bó giữa nhân dân hai nước là nền tảng đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển lâu dài của quan hệ Việt Nam - Thái Lan. Với người làm văn hóa, đây không chỉ là một nhận định ngoại giao. Nó chạm đúng vào bản chất của sức mạnh mềm: những điều khiến một quốc gia được hiểu, được yêu mến và được tin cậy thường bắt đầu từ văn hóa, từ ký ức chung, từ trải nghiệm tích cực và từ những mối liên hệ cụ thể giữa con người.

Việt Nam và Thái Lan có nhiều điểm gần gũi trong không gian văn hóa Đông Nam Á: tinh thần cộng đồng, coi trọng gia đình, lòng hiếu khách, đời sống tín ngưỡng phong phú và ảnh hưởng sâu rộng của Phật giáo. Sự vừa gần gũi vừa khác biệt ấy tạo nên khả năng đối thoại văn hóa tự nhiên.

Bởi vậy, việc Nhà vua và Hoàng hậu tới thăm chùa Quán Sứ trong khuôn khổ chuyến thăm có ý nghĩa vượt ra ngoài một hoạt động lễ nghi. Quán Sứ là một địa chỉ tiêu biểu của Phật giáo Việt Nam, trong khi Phật giáo giữ vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa - tinh thần của Thái Lan. Khi những biểu tượng văn hóa và tôn giáo được đặt vào một chuyến thăm cấp Nhà nước, chúng giúp quan hệ giữa hai quốc gia được cảm nhận không chỉ qua ngôn ngữ chính trị, mà còn qua ngôn ngữ của sự đồng cảm.

Cũng trong sáng 16/9, Nhà vua và Hoàng hậu đã đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ. Trong quan hệ Việt Nam - Thái Lan, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là một biểu tượng kết nối đặc biệt bởi những dấu tích hoạt động của Người tại Thái Lan và các khu tưởng niệm được gìn giữ tại đây. Những không gian ký ức ấy biến lịch sử thành nhịp cầu giao lưu nhân dân, để các thế hệ hôm nay hiểu rằng quan hệ hai nước được xây dựng không chỉ bằng những quyết định của hiện tại mà còn bởi những lớp trầm tích của lịch sử.

Một khía cạnh khác đáng chú ý là các dự án do Hoàng gia Thái Lan bảo trợ tại Việt Nam. Từ năm 2006, nhiều chương trình về giáo dục, dinh dưỡng học đường, chăm sóc sức khỏe và phát triển cộng đồng đã được triển khai tại nhiều địa phương. Giá trị của chúng không chỉ nằm ở nguồn lực hỗ trợ mà còn ở khả năng tạo năng lực tự phát triển cho cộng đồng, nhất là trẻ em ở vùng khó khăn. Khi tình hữu nghị được hiện thực hóa bằng một bữa ăn tốt hơn, một ngôi trường được cải thiện hay cơ hội học tập mới, quan hệ giữa hai nước trở nên cụ thể và có sức sống.

Giao lưu xã hội cũng đang tạo ra một nền tảng rộng. Trước chuyến thăm, các nguồn chính thức cho biết mỗi năm có hơn một triệu lượt đi lại giữa nhân dân hai nước; khoảng một triệu lượt khách Việt Nam sang Thái Lan và hàng trăm nghìn lượt khách Thái Lan đến Việt Nam vì du lịch, kinh doanh và giao lưu. Đằng sau mỗi chuyến đi là một cuộc tiếp xúc văn hóa: một món ăn được thử, một di sản được khám phá, một câu chuyện được kể, một ấn tượng được mang về. Chính những trải nghiệm nhỏ bé nhưng lặp lại hàng triệu lần ấy tạo nên một “hạ tầng cảm xúc” cho quan hệ quốc gia.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn chuyến thăm dưới lăng kính ngoại giao truyền thống, chúng ta sẽ chưa thấy hết ý nghĩa của nó. Đây còn là một sự kiện ngoại giao văn hóa, nơi biểu tượng Hoàng gia, di sản Phật giáo, ký ức Hồ Chí Minh, cộng đồng người Việt tại Thái Lan và các chương trình giáo dục cùng gặp nhau trong một không gian chung của tình hữu nghị.

Từ sự gần gũi văn hóa đến những không gian hợp tác mới

Vấn đề đặt ra sau một chuyến thăm cấp cao không chỉ là những gì đã được khẳng định, mà còn là cách chuyển hóa những biểu tượng tốt đẹp thành hợp tác cụ thể, lâu dài và có khả năng lan tỏa trong xã hội. Với Việt Nam và Thái Lan, văn hóa có thể trở thành một trong những lĩnh vực tạo ra bước chuyển rõ hơn trong giai đoạn mới của Đối tác Chiến lược toàn diện.

Trước hết, hai nước có thể phát triển mạnh hơn những chương trình giao lưu văn hóa có chiều sâu, đặc biệt hướng đến giới trẻ. Một quan hệ hữu nghị 50 năm muốn đi tiếp 50 năm nữa phải được chuyển giao cho những thế hệ chưa từng sống trong những chặng đường lịch sử trước đây. Các chương trình trao đổi sinh viên, nghệ sĩ trẻ, nhà sáng tạo, nhà nghiên cứu; liên hoan phim, tuần văn hóa, dự án nghệ thuật chung, hợp tác bảo tồn di sản và giao lưu giữa các thành phố sáng tạo có thể giúp thế hệ trẻ nhìn thấy nhau không chỉ như hai điểm đến du lịch, mà như những đối tác sáng tạo trong cùng một không gian ASEAN.

Thứ hai, cần khai thác tốt hơn tiềm năng của công nghiệp văn hóa và du lịch văn hóa. Việt Nam và Thái Lan đều có thế mạnh về ẩm thực, điện ảnh, âm nhạc, thiết kế, thủ công, lễ hội và du lịch trải nghiệm. Thái Lan đã tạo dựng được nhiều thương hiệu văn hóa có sức lan tỏa quốc tế; Việt Nam cũng đang đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị kinh tế mới. Hai nước có thể cùng xây dựng các sản phẩm và tuyến trải nghiệm liên quốc gia, kết nối di sản Phật giáo, ẩm thực, làng nghề, nghệ thuật đương đại và những địa chỉ lịch sử của cộng đồng người Việt tại Thái Lan.

Thứ ba, không gian số mở ra một hướng hợp tác mới. Những câu chuyện về 50 năm quan hệ, các chuyến thăm lịch sử, di sản chung hay những con người vun đắp tình hữu nghị có thể được kể lại bằng phim tài liệu, triển lãm số, podcast, trò chơi và các dự án sáng tạo xuyên biên giới. Ngoại giao văn hóa thời đại số cần một hệ sinh thái nội dung đủ hấp dẫn để hiện diện thường xuyên trong đời sống công chúng, nhất là người trẻ.

Quan hệ kinh tế giữa hai nước đang có nền tảng mạnh, với kim ngạch thương mại song phương năm 2025 vượt 22 tỷ USD và hai bên đang hướng tới những mục tiêu cao hơn. Nhưng kinh tế càng phát triển thì nhu cầu về một nền tảng văn hóa tương xứng càng lớn. Doanh nghiệp muốn đầu tư lâu dài cần hiểu văn hóa địa phương; du lịch muốn tăng giá trị cần có chiều sâu trải nghiệm; các ngành sáng tạo muốn mở rộng thị trường cần hiểu thị hiếu, ký ức và hệ giá trị của công chúng bên kia biên giới. Vì thế, văn hóa không đứng bên ngoài kinh tế mà ngày càng trở thành một nguồn lực giúp các lĩnh vực hợp tác khác vận hành bền vững hơn.

Chuyến thăm Việt Nam của Nhà vua Maha Vajiralongkorn và Hoàng hậu Suthida vì vậy có thể được nhìn như một thời điểm kết tinh của nhiều dòng chảy: lịch sử 50 năm quan hệ ngoại giao, ký ức của những chuyến thăm từ hơn ba thập kỷ trước, sự phát triển của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, những dự án vì cộng đồng, sự gần gũi về văn hóa và những cơ hội mới của một Đông Nam Á đang chuyển động mạnh mẽ.

Ngoại giao, xét đến cùng, không chỉ là công việc giữa các nhà nước. Những mối quan hệ bền vững phải tìm được chỗ đứng trong tình cảm của nhân dân. Khi người Việt Nam thấy gần gũi hơn với Thái Lan, người Thái Lan hiểu thêm về lịch sử và văn hóa Việt Nam, hay một học sinh nhận được cơ hội học tập từ dự án của Hoàng gia Thái Lan, quan hệ hai nước đã được bồi đắp thêm một lớp nền khó nhìn thấy nhưng rất quan trọng.

Có lẽ đó cũng là thông điệp sâu sắc mà chuyến thăm lần này gợi ra: từ một dấu mốc Hoàng gia, hai nước có thêm cơ hội làm dày hơn sợi dây văn hóa và nhân dân - sợi dây giúp quan hệ Việt Nam - Thái Lan không chỉ sâu sắc ở cấp độ chiến lược, mà còn gần gũi trong đời sống, bền vững trong ký ức và có sức lan tỏa tới tương lai.