Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, Báo cáo Chính trị tại Đại hội XIV của Đảng đã xác định chủ đề: “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”.

Đây là lần đầu tiên, “Tự chủ chiến lược” được xác lập ở cấp độ chủ đề Đại hội, với ý nghĩa là phương châm, nguyên tắc nền tảng, định hướng những quyết sách chiến lược của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Tuy nhiên, với âm mưu xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị cố tình xuyên tạc, quy kết “tự chủ chiến lược” là biểu hiện của sự tự cô lập hoặc đứng ngoài các tiến trình quốc tế. Do đó, nhận diện đúng bản chất và kiên quyết đấu tranh phản bác những luận điệu sai trái này là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Nhận diện luận điệu xuyên tạc “Tự chủ chiến lược là tự cô lập”

Việc nâng tầm tư duy “tự chủ chiến lược” thể hiện bản lĩnh, tầm nhìn và quyết tâm chính trị cao độ của Đảng và dân tộc nhằm tạo ra bước phát triển đột phá cho đất nước. Tuy nhiên, cũng từ đây, một làn sóng xuyên tạc có chủ đích đã được phát tán bằng nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau, cố tình bóp méo quan điểm về tự chủ chiến lược để vẽ nên một bức tranh méo mó, xám xịt rằng: Việt Nam nêu cao “tự chủ chiến lược” nhằm thu mình lại, khép cửa với thế giới (!?); là bước đi để Việt Nam tụt hậu xa hơn về kinh tế và công nghệ (!?)...

Những luận điệu xuyên tạc được gia công tỉ mỉ, nhào nặn, gọt giũa kỹ càng bằng những lý lẽ, dẫn chứng ngụy tạo, rồi được họ tự nâng lên ở tầm “kiến nghị” chính sách dưới “vỏ bọc” của các chuyên gia, nhà nghiên cứu độc lập. Họ suy diễn rằng khi nhấn mạnh yếu tố “tự chủ chiến lược”, Việt Nam sẽ hạn chế phụ thuộc đến mức “đóng cửa”, “bế quan tỏa cảng”.

Theo cách diễn giải đó, tự chủ bị thổi phồng thành một bức tường bao kín, dựng lên giữa Việt Nam và thế giới. Trong khi đó, một dạng xuyên tạc khác là lợi dụng bối cảnh cục diện thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo để dựng lên những kịch bản vô căn cứ rằng Việt Nam đang “xoay trục” nhằm tránh bị lôi kéo vào cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, hoặc ngược lại, tìm cách “đứng ngoài cuộc”, né tránh trách nhiệm quốc tế. Ở đây, “tự chủ chiến lược” bị bóp méo thành biểu hiện của sự chọn phe hoặc thoái lui, khiến dư luận tin rằng “Việt Nam đang thực hiện chính sách ngoại giao đu dây”(!?)...

Những thủ đoạn xuyên tạc trên là sự gán ghép có chủ đích, biến một phương châm, nguyên tắc chiến lược nhằm giữ vững ổn định để phát triển thành một động thái bất thường, đi ngược lại xu thế thời đại. Mục tiêu sâu xa là làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vào tầm nhìn chiến lược của Đảng. Khi một chủ trương lớn bị hiểu sai, bị hoài nghi làm cho sự đoàn kết trong Đảng và đồng thuận xã hội cũng dễ rơi vào trạng thái “ngả nghiêng, dao động”. Những thủ đoạn này tuy không mới nhưng đặc biệt nguy hiểm trong bối cảnh hệ thống chính trị đang quyết liệt, khẩn trương triển khai nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Tự chủ chiến lược là tư duy đột phá

Thứ nhất, tự chủ chiến lược là sự vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền độc lập dân tộc và tự quyết dân tộc.

Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện thực tiễn Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh có niềm tin vững chắc rằng: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”. Tuy nhiên, để hiện thực hóa chân lý cứu nước ấy, không thể trông chờ, ỷ lại vào cách mạng vô sản ở chính quốc, mà phải tích cực, chủ động đấu tranh giành thắng lợi, thậm chí cần chủ động nổ ra và giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc.

Từ chính mảnh đất thực tiễn Việt Nam, một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về quyền độc lập dân tộc được Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng tạo ra, bằng lối diễn đạt giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ nhưng có sức thuyết phục, thu phục và chinh phục quần chúng lớn lao.

Người khẳng định: “Độc lập nghĩa là chúng tôi điều khiển lấy mọi công việc của chúng tôi, không có sự can thiệp ở ngoài vào”. Độc lập dân tộc gắn với chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, “Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi!”. Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thực sự, hoàn toàn và toàn diện trên tất cả các mọi lĩnh vực. Do đó, “Độc lập mà không có quân đội riêng, ngoại giao riêng, kinh tế riêng. Nhân dân Việt Nam quyết không thèm thứ thống nhất và độc lập giả hiệu ấy”.

Theo Người, độc lập, tự chủ chỉ có thể có được khi chúng ta có thực lực, biết tạo ra thực lực cho chính mình bằng dựa vào sức mình là chính. Người chỉ rõ: “Ta có mạnh thì họ mới chịu “đếm xỉa đến”. Ta yếu thì ta chỉ là một khí cụ trong tay của kẻ khác, dầu là kẻ ấy có thể là bạn đồng minh của ta vậy”.

Tuy nhiên, độc lập dân tộc trong thời đại mới không phải hành động “đơn phương độc mã” mà phải gắn với đoàn kết quốc tế, đặt cách mạng Việt Nam trong dòng chảy chung của nhân loại tiến bộ và phải ra sức ủng hộ giúp đỡ các dân tộc khác đấu tranh giành độc lập trên tinh thần “giúp bạn là tự giúp mình”.

Thứ hai, tự chủ chiến lược là kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại trong điều kiện toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng

Trong suốt chiều dài lịch sử hàng ngàn năm dựng nước đi đôi với giữ nước của dân tộc, tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường đã trở thành “tế bào hồng cầu”, là “gien văn hóa” trong mạch nguồn của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam.

Cũng vì thế, nuôi dưỡng, bồi đắp và bảo vệ ý thức độc lập, tự chủ trở thành cốt cách dân tộc và là thuộc tính nhân cách trong đạo làm người của mỗi người dân Việt Nam. Trong từng trang sử “dựng nước đi đôi với giữ nước”, tinh thần ấy luôn ngời sáng, được không ngừng vun đắp, “nảy nở như hoa mùa xuân” trở thành tư duy tự chủ chiến lược.

Tinh thần độc lập, tự chủ là một trong những dòng chủ lưu trong tinh hoa văn hóa nhân loại. Nhìn lại tiến trình phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới, những dân tộc cường thịnh đều phải dựa vào nội lực của mình, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại để mở cửa hội nhập với thế giới nhằm gia tăng sức mạnh nội sinh.

Thứ ba, tự chủ chiến lược là tư duy đột phá khẳng định năng lực lãnh đạo của Đảng

Trong suốt tiến trình cách mạng, với khát vọng độc lập, tự do và ý chí tự lực, tự cường, dân tộc ta kiên trì đấu tranh làm chủ vận mệnh. Từ khi có Đảng lãnh đạo, khát vọng ấy được nâng lên thành mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Trải qua các giai đoạn, đặc biệt khi trở thành đảng cầm quyền, tư duy tự chủ chiến lược trở thành chiều sâu trong phương thức lãnh đạo của Đảng. Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đảng kiên định đường lối kháng chiến trường kỳ, tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính. Nhờ đó, cách mạng Việt Nam giành thắng lợi, đất nước độc lập, nhân dân tự do, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trong đêm trước của công cuộc đổi mới toàn diện, đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức to lớn, thực trạng khủng hoảng trầm trọng về kinh tế - xã hội đặt ra câu hỏi: “Đổi mới hay là chết?”. Đảng ta đã lựa chọn giương cao ngọn cờ đổi mới bằng tổ chức thành công Đại hội VI (12/1986).

Những quyết sách chiến lược tại Đại hội VI đã phác thảo những quan điểm chiến lược cơ bản về bước đi, biện pháp đổi mới trên các lĩnh vực, nhất là trên lĩnh vực kinh tế.

Cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung được thay thế bằng kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa... là những tư duy mới, mang tính đột phá trong con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Tư duy của Đảng về độc lập, tự chủ được phát triển ở tầm cao mới. Đó không chỉ giữ vững chủ quyền quốc gia, mà còn là năng lực tự cường toàn diện trên mọi lĩnh vực.

Khởi đầu kỷ nguyên mới, Đại hội XIV của Đảng đánh dấu bước chuyển tư duy từ “độc lập, tự chủ” đến “tự chủ chiến lược” ở cấp độ cao nhất và trên mọi lĩnh vực. “Tự chủ chiến lược” trong kỷ nguyên mới là bước phát triển cao hơn, thể hiện ở khả năng vận dụng linh hoạt và sáng tạo tư tưởng độc lập, tự chủ trong điều kiện mới, với thế và lực mới của đất nước. Bên cạnh đó, “tự chủ không có nghĩa là khép kín. Tự chủ là có đủ bản lĩnh, năng lực và niềm tin để hợp tác với tất cả các đối tác trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng và cùng có lợi” được thể hiện xuyên suốt trên tất cả các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại... tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Thứ tư, tư duy tự chủ chiến lược được thực tiễn chứng minh là hoàn toàn đúng đắn

Sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước trong 40 năm qua đem lại những thành tựu vĩ đại, có ý nghĩa lịch sử, tạo thế và lực mới cho dân tộc Việt Nam “Vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”. Đại hội XIV của Đảng đã khái quát bài học kinh nghiệm: “không ngừng đổi mới tư duy, nhất là tư duy chiến lược; tôn trọng quy luật khách quan; nhất quán, kiên định về chiến lược, linh hoạt, mềm dẻo về sách lược; chủ động ngăn ngừa, phòng, chống bệnh chủ quan duy ý chí, giáo điều, cơ hội, bảo thủ”.

Trên cơ sở đó, độc lập, chủ quyền quốc gia và môi trường hòa bình được giữ vững; chính trị - xã hội ổn định; kinh tế ngày càng phát triển; quốc phòng - an ninh được bảo đảm vững chắc; đời sống mọi mặt của Nhân dân không ngừng được nâng cao; vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được khẳng định.

Trong những năm qua, Việt Nam đã từng bước chuyển mình mạnh mẽ: “trở thành một trong 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, quy mô kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986; thuộc nhóm 20 nước có quy mô thương mại hàng đầu; nằm trong tốp 20 quốc gia thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn và tốp 10 nước có lượng kiều hối cao nhất thế giới”.

Bên cạnh đó, một trong những thành tựu vĩ đại khẳng định đường lối tự chủ chiến lược của Đảng ta là hoàn toàn đúng đắn, sáng tạo đó là trên lĩnh vực đối ngoại. Với việc thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, quan hệ đối ngoại của Việt Nam được nâng lên tầm cao mới trên cả bình diện đa phương và song phương.

Hiện nay, “mạng lưới quan hệ đối ngoại rộng mở với 194 quốc gia đã thiết lập quan hệ ngoại giao và khuôn khổ quan hệ từ đối tác toàn diện trở lên với 42 nước tiếp tục tạo xung lực quan trọng giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng, chất lượng cao trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và đời sống quốc tế”.

Đây là bằng chứng thuyết phục về một Việt Nam tự chủ chiến lược theo cách thức riêng, không chỉ là chủ động hoạch định chiến lược, sách lược phát triển mà còn chủ động kiến tạo các quan hệ quốc tế vì những mục tiêu chung của thời đại là hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Vì vậy, luận điệu xuyên tạc cho rằng “Tự chủ chiến lược là Việt Nam tự cô lập mình” không chỉ vô căn cứ mà còn thể hiện ý đồ xuyên tạc có chủ đích cần được đấu tranh bác bỏ kịp thời.

Đấu tranh phản bác quan điểm sai trái

Thứ nhất, vận dụng sáng tạo tư duy tự chủ chiến lược trong công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân

Xét dưới góc độ nền tảng tư tưởng của Đảng, “tự chủ chiến lược” là tài sản tinh thần quý báu của Đảng và dân tộc, đòi hỏi phải vận dụng, phát triển sáng tạo vào thực tiễn góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước, nhất là phấn đấu đạt mục tiêu “tăng trưởng hai con số” như quyết tâm của Đảng, Nhà nước đã đề ra.

Do đó, phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần tự chủ chiến lược của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc hàng ngày. Trong đó, cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành, các địa phương, nhất là người đứng đầu phải có nhận thức đầy đủ, toàn diện về tự chủ chiến lược, chủ động xây dựng kế hoạch tuyên truyền, giáo dục sát đối tượng cán bộ, đảng viên và người dân, phải làm sao “ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo” đường lối ấy.

Đồng thời, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần chủ động dự báo, xây dựng các phương án giải quyết các điểm nóng về chính trị, tư tưởng không để bị động, bất ngờ, không tạo kẽ hở để kẻ địch lợi dụng kích động, chống phá.

Trên cơ sở đó, mỗi người dân, tổ chức, doanh nghiệp cần phải biến tư duy tự chủ của Đảng thành nhận thức và hành động “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Một dân tộc chỉ có thể tự chủ chiến lược khi mỗi người dân tự chủ trong tư duy và hành động nhằm đem “tài dân, sức dân, của dân” cống hiến, sáng tạo, nhất là trong bối cảnh kinh tế tri thức và toàn cầu hóa phát triển như vũ bão, bất cứ ai chậm trễ hoặc thiếu tự chủ đều có thể bị bỏ lại phía sau, tự đánh mất cơ hội phát triển.

Thứ hai là, vận dụng sáng tạo tư duy tự chủ chiến lược trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch

Cấp ủy các cấp, nhất là người đứng đầu, Ban Chỉ đạo 35 các cấp... cần chủ động trong cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, dễ hiểu, dễ nhớ; chủ động chiếm lĩnh không gian mạng, không để khoảng trống truyền thông trở thành môi trường phát tán thủ đoạn xuyên tạc. Đồng thời, phải chủ động nâng cao “sức đề kháng” nhận thức trong xã hội thông qua giáo dục chính trị, tư tưởng, nhất là thế hệ trẻ vốn là đối tượng có bản lĩnh, năng lực tự chủ hạn chế.

Phải chuyển mạnh từ “tuyên truyền - phản bác” sang chủ động “kiến tạo nhận thức xã hội tích cực” bằng việc chủ động lan tỏa những thành tựu, kết quả về tự chủ chiến lược của đất nước, những gương “người tốt, việc tốt” trong lao động, sản xuất trên tinh thần “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”. Đặc biệt, trên mặt trận chiến đấu không tiếng súng, các lực lượng chuyên trách phải chủ động tham mưu kịp thời, chính xác các tình huống chính trị, tư tưởng, chủ động xây dựng lực lượng chuyên trách “tinh nhuệ về chính trị”, giỏi nghiệp vụ và áp dụng công nghệ số trong đấu tranh.

Thứ ba là, gắn kết chặt chẽ giữa tự chủ chiến lược với chủ động hợp tác quốc tế trên mọi lĩnh vực

Tự chủ chiến lược và chủ động mở rộng hợp tác quốc tế là hai mặt có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất biện chứng với nhau cần được nhận thức và giải quyết kịp thời, nhịp nhàng, tránh tình trạng “nhất bên trọng, nhất bên khinh”. Tự chủ chiến lược chỉ đạt đến “cực đại” khi kết hợp chặt chẽ với mở rộng hợp tác quốc tế. Do đó, khi Việt Nam tiếp tục triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; chủ động, tích cực hội nhập toàn diện thì chính thực tiễn đó sẽ phủ nhận luận điệu của kẻ thù.

Đồng thời, cần đặt cuộc đấu tranh này trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bởi vì luận điệu xuyên tạc “tự chủ chiến lược” thực chất nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng trong hoạch định chiến lược phát triển quốc gia. Kiên quyết làm rõ động cơ chính trị đằng sau sự đánh tráo khái niệm ấy chính là góp phần giữ vững trận địa tư tưởng, củng cố niềm tin của Nhân dân vào đường lối phát triển đất nước.

Thứ tư là, gắn tư duy tự chủ chiến lược với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Cần triển khai đồng bộ giải pháp gắn kết chặt chẽ tư duy tự chủ chiến lược với thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đẩy mạnh chuyển đổi số, qua đó tạo động lực nâng cao năng lực tự chủ và khả năng thích ứng của nền kinh tế trong bối cảnh biến động nhanh chóng.

Trọng tâm là xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, khuyến khích doanh nghiệp tự chủ về công nghệ, phát triển các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Đặc biệt, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ cán bộ có tư duy chiến lược, năng lực dự báo, khả năng tổ chức thực tiễn và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Như vậy, kỷ nguyên mới của dân tộc ta đã bắt đầu trong niềm vui mừng, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Trên khắp mọi miền Tổ quốc, không khí lao động, sản xuất hăng say, khẩn trương nhằm sớm đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống là minh chứng sống động khẳng định “ý đảng hợp lòng dân” và “thuận theo thời cuộc”. Luận điệu xuyên tạc “Tự chủ chiến lược là Việt Nam tự cô lập mình” càng trở nên lạc lõng, vô căn cứ và cần kiên quyết đấu tranh bác bỏ.