Được sự đồng ý của Ban Bí thư Trung ương và Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, sáng ngày 30/4/2026, hòa cùng niềm vui chiến thắng thống nhất đất nước và kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động tại Trường Đại học Năng lượng Moskva (MPEI), Liên bang Nga, TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) đã đón nhận hàm Giáo sư danh dự của Trường Đại học năng lượng Moskva, Liên bang Nga.
TSKH Phan Xuân Dũng là công dân đầu tiên của Việt Nam được đón nhận hàm Giáo sư tại Trường, được đứng trong bảng danh dự của Trường cùng với các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới. Đây là niềm vinh dự không chỉ cho cá nhân TSKH Phan Xuân Dũng mà còn là vinh dự cho cộng đồng trí thức KH&CN Việt Nam, cho ngôi nhà VUSTA.
GS.TS Dymitry A. Protasovsky, Hiệu trưởng nhà trường, Chủ tịch Hội đồng khoa học đã long trọng chủ trì buổi lễ. Tham dự có các vị là lãnh đạo Trường, Giám đốc Trung tâm KH&CN và đổi mới sáng tạo, các vị trong Hội đồng khoa học và các Ban chuyên môn về năng lượng, hạt nhân, hợp tác quốc tế của Trường, đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Nga.
Sau khi cả khán phòng nghiêm trang thực hiện nghi thức, dàn đồng ca hát vang bài ca truyền thống của Trường là lễ phong hàm Giáo sư.
Diễn văn của Trường đã nhấn mạnh vai trò và những đóng góp của TSKH Phan Xuân Dũng trong công tác nghiên cứu KH&CN, cho việc thúc đẩy hợp tác nghiên cứu về năng lượng hạt nhân của Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận và phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo tại Việt Nam.
Cùng với đó, khẳng định những đóng góp của TSKH Phan Xuân Dũng ở vị trí nhiều năm là Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội Nghị sĩ Hữu nghị Việt Nam – Liên bang Nga. Với những cống hiến cho mối quan hệ hợp tác về KH&CN giữa 2 nước Việt Nam – Liên bang Nga, ông đã được nhận nhiều Huân chương cao quý của Nhà nước Việt Nam và các hình thức khen thưởng của Liên bang Nga.
Trong không khí trang trọng của buổi Lễ, GS.TS. Dymitry A. Protasovsky Hiệu trưởng, Chủ tịch Hội đồng khoa học nhà trường đã khoác áo danh dự và thực hiện nghi thức phong tặng Giáo sư cho TSKH Phan Xuân Dũng.
Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS. Dymitry A. Protasovsky, Hiệu trưởng nhà trường đã đánh giá cao những đóng góp của TSKH Phan Xuân Dũng cho mối quan hệ 2 nước và hy vọng sự hợp tác về KH&CN 2 bên Liên bang Nga và Việt Nam tiếp tục được quan tâm và phát triển.
Trong niềm vinh dự và xúc động GS. TSKH Phan Xuân Dũng đã phát biểu ghi nhận tình cảm của các bạn Nga, của con người và đất nước Xô-viết đã đào tạo nhiều thế hệ cán bộ KH&CN cho Việt Nam, trong đó có cá nhân ông từ bậc học đại học đến tiến sĩ khoa học.
Ông luôn giữ mối quan hệ gắn bó hiệu quả giữa Đại học MPEI và Vusta, trong nhiều năm qua đã có những hoạt động thiết thực và hiệu quả trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, trao đổi học thuật và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong bối cảnh thế giới đang có những biến chuyển nhanh chóng, KH&CN đóng vai trò then chốt trong phát triển bền vững, hợp tác KHCN, đặc biệt trong lĩnh vực Năng lượng giữa Việt Nam và Liên bang Nga ngày càng phát triển sâu rộng.
“Tôi tin rằng, mối quan hệ hợp tác giữa Đại học MPEI và VUSTA tiếp tục được củng cố và phát triển lên tầm cao mới mạnh mẽ hơn nữa, nhất là trong công tác chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và kết nối cộng đồng KH&CN hai nước”, TSKH Phan Xuân Dũng bày tỏ.
TSKH Phan Xuân Dũng, SN 1960, quê quán tại xã Đại Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh).
Trong suốt quá trình công tác, là một nhà khoa học, một đại biểu Quốc hội, kinh qua nhiều vị trí lãnh đạo và sau này đảm nhận trọng trách đứng đầu VUSTA, TSKH Phan Xuân Dũng đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển khoa học và công nghệ của đất nước.
TSKH Phan Xuân Dũng đã dành nhiều tâm huyết cho việc thể chế hóa các quan điểm của Đảng về khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường, phát triển khoa học và công nghệ, tạo điều kiện đẩy mạnh sáng tạo, chuyển giao thành quả khoa học công nghệ vào sản xuất, đời sống. Ông là chủ biên và đồng tác giả nhiều cuốn sách, công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực khoa học công nghệ và môi trường.
Ông cũng chủ trì thực hiện nhiều giám sát chuyên đề lớn về Quy hoạch và phát triển thủy điện; tổ chức và hoạt động của các tổ chức Khoa học và công nghệ; khai thác khoáng sản; bảo vệ môi trường tại các khu kinh tế và làng nghề; ứng phó với biến đổi khí hậu…
Ông đã góp phần tích cực cho việc hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về KH&CN, bảo vệ môi trường và nhiều chính sách quan trọng khác, góp phần cùng Trung ương, Đảng đoàn Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội xây dựng hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật trong việc quản lý và phát triển KH&CN, ứng xử đúng đắn với những vấn đề về tài nguyên, môi trường góp phần quan trọng trong việc phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Trong giám sát, ông đã có nhiều đóng góp cho việc kiểm tra về rà soát và quy hoạch phát triển thủy điện, về tổ chức và hoạt động của các tổ chức KH&CN; về đầu tư và ngân sách, chính sách cho KH&CN; về bảo vệ môi trường tại các khu kinh tế và làng nghề, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống sụt lún, sạt lở bờ sông, bờ biển, về xử lý tro xỉ các nhà máy điện và nhà máy hóa chất, xử lý chất thải chăn nuôi... và đã có nhiều đề xuất, kiến nghị quan trọng.
Trong nghiên cứu khoa học, bản thân ông đã tham gia và chủ trì nhiều đề tài khoa học và công nghệ, trong đó có đề tài về bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc; công bố nhiều bài báo, nhiều cuốn sách có giá trị.
Trong đó, có thể kể đến một số cuốn sách nổi bật như: Chuyển giao công nghệ - Thực trạng và giải pháp, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội – 2006; Đổi mới quản lý và hoạt động các tổ chức KH&CN theo cơ chế doanh nghiệp, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội – 2006; Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đánh giá nhiệm vụ KH&CN, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội – 2007…
Trong nhiều chia sẻ, TSKH Phan Xuân Dũng luôn nhấn mạnh vai trò quan trọng của KH&CN. Trò chuyện với Tri thức và Cuộc sống, TSKH Phan Xuân Dũng khẳng định, vị thế, sức mạnh của một đất nước, dân tộc luôn gắn liền KH&CN, được đo bằng “trình độ” về KH&CN.
Những năm qua, Việt Nam từ một nước thiếu ăn đến đủ ăn, rồi xuất khẩu về nông nghiệp vào bậc nhất thế giới. Chúng ta từ chỗ chỉ xuất khẩu sản phẩm thô sơ đến vươn ra những thị trường khó tính nhất thế giới với những sản phẩm chất lượng. Trong công nghiệp chế tạo, Việt Nam từ chỗ chỉ sửa chữa, lắp ráp, giờ có thể tạo nên những sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam…
“Điều đó do đâu? Chính là nhờ khoa học. Các nhà khoa học Việt Nam không chỉ rút ngắn khoảng cách đất nước ta với các nước tiên tiến trên thế giới, mà còn làm tăng thứ hạng, khẳng định uy tín của Việt Nam trên thế giới. Đội ngũ trí thức của chúng ta không chỉ đóng góp cho đất nước, mà còn làm rạng danh tên tuổi của họ trên bản đồ thế giới, được bạn bè thế giới tôn trọng”, TSKH Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.
Ông cũng luôn khẳng định vai trò của VUSTA trong việc tập hợp đội ngũ trí thức, góp phần phát triển KH&CN nước nhà.
Ngày 18/5/1985, tại Đại hội Đại biểu lần thứ nhất của Hội Phổ biến Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam - tiền thân của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam ngày nay, Bác Hồ đã giao nhiệm vụ: “Là một bộ phận trong lực lượng cách mạng, trí thức có nhiệm vụ thi đua phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân”.
Thấm nhuần lời dạy của Bác kính yêu, đội ngũ trí thức KH&CN Việt Nam luôn mang trong mình nhiệt huyết cách mạng, khát vọng vươn lên, đưa KH&CN trở thành động lực, là quốc sách hàng đầu để phát triển đất nước.
Đội ngũ trí thức KH&CN nước ta đã ra sức, phát huy tinh thần yêu nước, một lòng theo Đảng, cùng giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và Nhân dân cả nước đóng góp trí tuệ, sức lực xây dựng đất nước.
20 năm sau, ngày 26/3/1983, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam được thành lập. Đảng ta phân công Thiếu tướng, Anh hùng Lao động, GS.VS Trần Đại Nghĩa - nhà khoa học lớn của đất nước, đã vì dân tộc từ bỏ phú quý, giàu sang, theo Bác về phụng sự Tổ quốc, làm Chủ tịch đầu tiên.
“Từ đó đến nay, Liên hiệp Hội Việt Nam ngày càng khẳng định vị trí, vai trò quan trọng, là hạt nhân tập hợp, đoàn kết, phát huy sức sáng tạo của đội ngũ trí thức KH&CN trong nước và nước ngoài, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển tiềm lực KH&CN quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ổn định tư tưởng chính trị, giữ vững quốc phòng, an ninh của đất nước, được Đảng, Nhà nước và Nhân dân ghi nhận, đánh giá cao”, ông Dũng cho hay.
TSKH Phan Xuân Dũng nhấn mạnh, mỗi thắng lợi của đất nước không thể tách rời sự đóng góp hiệu quả, to lớn của đội ngũ trí thức, nhà khoa học. Ông luôn bày tỏ mong ước, hãy trao cho trí thức, nhà khoa học dũng khí dám nói, dám nghĩ, dám làm và dám hành động hơn nữa.
“Có niềm tin là có tất cả. Làm tốt điều đó, đất nước ta sẽ phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và sẽ đạt ở một tầm cao mới mà ít dân tộc nào trên thế giới có thể sánh kịp”, TSKH Phan Xuân Dũng cho hay.
