Thay mặt Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch – Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa ký ban hành đề án Phát động phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” trên phạm vi toàn quốc.
Đề án được xây dựng nhằm thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI và Chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhiệm kỳ 2026 - 2031; Nghị quyết số 394/NQ-CP ngày 03/12/2025 của Chính phủ về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường; giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom, xử lý rác thải vì một Việt Nam sáng - xanh - sạch - đẹp.
Mục đích nhằm tạo phong trào thi đua sâu rộng trong toàn quốc, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp Nhân dân, các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân chung tay bảo vệ môi trường; hình thành nếp sống văn minh, thân thiện, xây dựng môi trường sống xanh - sạch - đẹp tại Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân và thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển bền vững đất nước.
Xây dựng một Việt Nam xanh - sạch - đẹp
Đề án nêu rõ, hiện nay, ô nhiễm môi trường đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Tại Việt Nam, yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn diễn biến phức tạp trên nhiều lĩnh vực: chất thải rắn sinh hoạt gia tăng nhanh; ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn có xu hướng gia tăng; ô nhiễm nguồn nước tại nhiều khu dân cư, làng nghề, khu sản xuất chưa được xử lý triệt để; diện tích cây xanh, không gian công cộng ở một số nơi còn hạn chế; cảnh quan môi trường tại khu dân cư, đặc biệt ở nông thôn, miền núi chưa được quan tâm đúng mức.
Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe Nhân dân mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng, hình ảnh quốc gia và mục tiêu phát triển bền vững.
Với vai trò là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có hệ thống tổ chức đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, có mạng lưới rộng khắp đến từng khu dân cư thông qua Ban Công tác Mặt trận và các chi đoàn, chi hội của các đoàn thể.
Thời gian qua, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên đã triển khai nhiều phong trào thi đua, cuộc vận động, phát triển nhiều mô hình bảo vệ môi trường thiết thực, thu hút đông đảo đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia. Trong các nhóm đối tượng như thanh niên, phụ nữ, công nhân, nông dân, người cao tuổi, học sinh, sinh viên… đều đã có những phong trào, mô hình, sáng kiến hiệu quả như: “Ngày Chủ nhật xanh”, “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp”; “Cơ quan, nơi làm việc xanh - sạch - đẹp”, “Gia đình 5 không, 3 sạch”, “Tuyến phố văn minh không rác”, “Đường hoa, đường cây xanh”, “Cánh đồng không rác thải”, “Dòng sông không rác”, “Trường học xanh - sạch - đẹp”,…Tuy nhiên, các phong trào nêu trên vẫn còn thiếu tính liên kết, chưa bền vững, chưa trở thành hoạt động thường xuyên ổn định, chưa hình thành thói quen và nếp sống “xanh - sạch - đẹp” trong cộng đồng.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã đề ra mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên, đồng thời bên cạnh đó cũng xác định rõ quan điểm gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội và bảo vệ môi trường. Việc phát động phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” là sự cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Chính phủ, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, xây dựng một Việt Nam xanh - sạch - đẹp, hướng tới cải thiện và nâng cao chất lượng toàn diện đời sống của nhân dân.
Thi đua ở tất cả các địa phương, cơ quan đơn vị, tổ chức, cá nhân
Theo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phong trào thi đua được triển khai ở tất cả các địa phương, cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân, trong đó mỗi đối tượng đều gắn với nội dung thi đua cụ thể.
Cụ thể, thi đua xây dựng “Gia đình xanh - sạch - đẹp”. Mỗi hộ gia đình hưởng ứng phong trào thi đua bằng những công việc hằng ngày. Mỗi gia đình cần thi đua thực hiện tốt 5 nội dung: giữ gìn 3 sạch: Sạch nhà - Sạch bếp - Sạch ngõ; không xả rác bừa bãi ra môi trường xung quanh; thực hiện phân loại rác tại nguồn, đổ rác đúng quy định; giảm thiểu rác thải nhựa, hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần; phát triển cây xanh, không gian xanh, chăm sóc cảnh quan xanh sạch đẹp.
Thi đua xây dựng “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp”. Tùy theo điều kiện, địa bàn cụ thể (nông thôn, đô thị, miền núi), mỗi khu dân cư cần thi đua thực hiện tốt 05 nội dung: Không có rác thải tồn đọng, không có bãi rác tự phát; không có nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường; đường làng, ngõ xóm sạch đẹp, không lấn chiếm, quảng cáo bừa bãi; giữ gìn cây xanh, tuyến đường xanh, cảnh quan xanh sạch đẹp; có tổ tự quản môi trường, thường xuyên tổ chức vệ sinh môi trường.
Thi đua xây dựng “Xã, phường xanh - sạch - đẹp”. Tùy theo điều kiện, địa bàn cụ thể (nông thôn, đô thị, miền núi), mỗi xã, phường cần tập trung thực hiện tốt 5 nội dung: Tổ chức tốt việc thu gom, xử lý rác thải, không có điểm ô nhiễm kéo dài; các tuyến phố, đường liên thôn, liên xã xanh, sạch, đẹp, gọn gàng, không rác; các cánh đồng, kênh, mương, dòng sông, hồ nước, bãi biển sạch đẹp không rác; nơi công cộng, cơ sở tôn giáo, tụ điểm văn hóa xanh, sạch, đẹp, không rác; định kỳ (tuần/tháng/quý) tổ chức ra quân vệ sinh môi trường trên địa bàn.
Thi đua xây dựng “Cơ quan, đơn vị, trường học xanh - sạch - đẹp”. Các cơ quan, đơn vị, trường học căn cứ điều kiện cụ thể tổ chức cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, cán bộ, chiến sỹ, học sinh, sinh viên hưởng ứng tham gia. Mỗi cơ quan, đơn vị, trường học cần thực hiện tốt 5 nội dung: Tổ chức tốt việc thu gom, xử lý rác thải, không để gây ô nhiễm môi trường; xây dựng cảnh quan, môi trường nơi làm việc xanh, sạch, đẹp, không rác; hình thành lối sống xanh, thân thiện môi trường cho cán bộ, nhân viên; định kỳ tổ chức hoạt động tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường; có các hình thức thi đua, sáng kiến, giải pháp hay để bảo vệ môi trường.
Thi đua xây dựng “Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp”: Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tùy theo lĩnh vực sản xuất, kinh doanh để xác định nội dung cụ thể. Mỗi doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cần thực hiện tốt 5 nội dung: tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường; tổ chức quản lý, xử lý rác thải, chất thải, không để gây ô nhiễm môi trường; có giải pháp giảm thiểu phát sinh chất thải ra môi trường; có giải pháp ứng dụng công nghệ sạch trong sản xuất; xây dựng cảnh quan, môi trường nơi làm việc xanh, sạch, đẹp, không rác.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, trên cơ sở nội dung phong trào thi đua, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giúp Ban Chỉ đạo phong trào ở Trung ương ban hành bộ tiêu chí khung hướng dẫn trong toàn quốc; trên cơ sở bộ tiêu chí khung, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các địa phương giúp Ban Chỉ đạo phong trào ban hành bộ tiêu chí cụ thể phù hợp với địa phương, đơn vị, bảo đảm việc đánh giá được thực hiện khách quan, minh bạch, phù hợp với từng địa bàn, đối tượng.
Đối với hình thức khen thưởng, đề án nêu rõ: Khen thưởng cấp cơ sở (định kỳ hằng năm); giấy khen của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã cho các hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình xanh - sạch - đẹp” tiêu biểu; giấy khen của Ủy ban Nhân dân cấp xã cho các khu dân cư đạt danh hiệu “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp” tiêu biểu cấp xã; giấy khen của Ủy ban Nhân dân cấp xã cho các cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn đạt danh hiệu xanh - sạch - đẹp tiêu biểu.
Khen thưởng cấp tỉnh (định kỳ hằng năm) gồm: Bằng khen của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh cho các “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp” tiêu biểu cấp tỉnh; Bằng khen của Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh cho xã, phường và các cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp thuộc cấp tỉnh quản lý đạt danh hiệu xanh - sạch - đẹp tiêu biểu.
Khen thưởng cấp toàn quốc (định kỳ 5 năm hai lần): Bằng khen của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho các khu dân cư, xã, phường, cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp tiêu biểu toàn quốc được bình chọn từ các địa phương, đơn vị; Đề xuất Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ đối với các khu dân cư, xã, phường, cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có thành tích tiêu biểu, có sức tác động lan tỏa tích cực trong cộng đồng.
5 giải pháp thực hiện
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đưa ra 5 giai pháp để thực hiện. Thứ nhất là về công tác chỉ đạo kiểm tra, đôn đốc, thành lập Ban Chỉ đạo phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” ở các cấp, trong đó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở các cấp là Trưởng ban chỉ đạo. Thành viên ban chỉ đạo cấp trung ương mời diện lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo các tổ chức chính trị - xã hội, các lực lượng vũ trang, một số bộ, ng50ành, cơ quan liên quan. Thành viên Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và cấp xã tương tự cơ cấu, thành phần cấp Trung ương. Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận ở các cấp là cơ quan thường trực cho Ban Chỉ đạo phong trào.
Thứ hai là giải pháp về tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức cho nhân dân. Trong đó tổ chức Lễ phát động phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” vào dịp ngày môi trường thế giới năm 2026 (dịp ngày 5/6/2026). Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ra Lời kêu gọi “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”. Định kỳ hằng năm, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hoạt động kỷ niệm ngày môi trường thế giới và phát động cả nước ra quân bảo vệ môi trường.
Cùng với đó, yổ chức tuyên truyền rộng rãi, thường xuyên, liên tục về phong trào thi đua trên các phương tiện thông tin, truyền thông của các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận, các tổ chức thành viên ở Trung ương và địa phương, cơ sở, của các cơ quan, đơn vị… về mục đích, ý nghĩa của phong trào, nội dung, tiêu chí thi đua để Nhân dân dễ hiểu, dễ thực hiện; Đổi mới, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền; kết hợp giữa tuyên truyền trên báo chí, phát thanh, truyền hình với mạng xã hội và nền tảng số; tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư và hộ gia đình thông qua hệ thống loa truyền thanh, hệ thống pano, áp phích; tuyên truyền trong sinh hoạt chi bộ, chi đoàn, chi hội và các cuộc họp nhân dân; tổ chức các chiến dịch truyền thông gắn với hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn; tổ chức liên hoan văn hóa, văn nghệ, tiếng hát từ khu dân cư gắn với chủ đề về bảo vệ môi trường; tổ chức hội thi báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi ở các cấp về bảo vệ môi trường.
Phát động các cuộc thi, hội thi trong các lứa tuổi tìm hiểu kiến thức, sáng kiến về bảo vệ môi trường; phát động, kêu gọi các lực lượng văn nghệ sỹ, học sinh, sinh viên, đoàn viên, thanh thiếu nhi tham gia các cuộc thi vẽ tranh, sáng tác ca khúc, thiết kế sản phẩm truyền thông, video clip về bảo vệ môi trường; phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng vận động Nhân dân tham gia bảo vệ môi trường. Hình thành, phát triển các giải thưởng, thương hiệu sản phẩm, dịch vụ gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Thứ ba là giải pháp về bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ. Hình thành lực lượng nòng cốt để thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn, tổ chức triển khai thực hiện phong trào, tập trung vào đội ngũ cán bộ chuyên trách của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị xã hội, các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ từ Trung ương đến cơ sở và đội ngũ Trưởng ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư. Hình thành các câu lạc bộ, nhóm nòng cốt, nhóm sáng tạo nội dung ở các cơ quan, đơn vị, địa bàn cơ sở phục vụ công tác tuyên truyền về bảo vệ môi trường. Tổ chức biên soạn, phát hành tài liệu hướng dẫn, cẩm nang về bảo vệ môi trường; xây dựng chương trình, tài liệu tập huấn phù hợp với từng đối tượng và nội dung phong trào thi đua; tổ chức đồng loạt các lớp tập huấn, hội nghị chuyên đề nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng cho cán bộ Mặt trận, các tổ chức thành viên và các lực lượng nòng cốt, các câu lạc bộ ở địa phương, cơ sở. Tổ chức tham quan, học tập kinh nghiệm các mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả của các địa phương, trong nước và nước ngoài.
Thứ tư là giải pháp về phát triển các mô hình hiệu quả về bảo vệ môi trường. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận ở các cấp phối hợp với các sở, ngành, cơ quan chức năng tổ chức rà soát, đánh giá tổng thể, kết thúc các mô hình đang tồn tại có tính hình thức, không phù hợp, lựa chọn, phổ biến, nhân rộng các mô hình đang hoạt động có hiệu quả. Khuyến khích thí điểm các mô hình, sáng kiến mới gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số để kêu gọi, vận động toàn dân chung tay bảo vệ môi trường. Nghiên cứu, đề xuất các cấp ủy, chính quyền tạo cơ chế, điều kiện, nguồn lực để duy trì, phát triển các mô hình đem lại hiệu quả thiết thực.
Giải pháp về giám sát, phản biện xã hội, biểu dương, khen thưởng. Thành lập và duy trì hoạt động của các “Tổ giám sát môi trường cộng đồng” tại tất cả khu dân cư, tổ trưởng là Chủ tịch chi hội Cựu chiến binh, thành viên là đại diện các chi đoàn, chi hội, lực lượng an ninh, trật tự ở cơ sở và các cá nhân tiêu biểu, người có uy tín ở địa bàn dân cư. Tổ giám sát có trách nhiệm giám sát việc chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường tại địa bàn; theo dõi, phát hiện và phản ánh kịp thời với cấp ủy, chính quyền và lực lượng chức năng về các hành vi vi phạm về bảo vệ môi trường.
Phát huy vai trò của nhân dân trong việc giám sát, cung cấp thông tin phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất, kinh doanh gây ô nhiễm môi trường tại địa bàn. Tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát như hệ thống camera, tiếp nhận phản ánh của người dân qua nền tảng số.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phản biện xã hội đối với dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật, các dự án phát triển kinh tế - xã hội có liên quan, tác động trực tiếp đến môi trường và ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân.
Ban Chỉ đạo ở các cấp tổ chức chấm điểm, đánh giá định kỳ kết quả thực hiện phong trào; công khai kết quả trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tổ chức bình xét và đề xuất biểu dương khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu.
Kinh phí thực hiện Đề án được bảo đảm từ các nguồn Ngân sách nhà nước do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phối hợp với các cơ quan liên quan trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí trong dự toán chi thường xuyên hằng năm của các bộ, ngành, địa phương theo phân cấp ngân sách nhà nước và khả năng cân đối ngân sách nhà nước; đồng thời lồng ghép từ các chương trình, đề án, nhiệm vụ liên quan đến bảo vệ môi trường và các chương trình mục tiêu quốc gia theo quy định của pháp luật”. Nguồn xã hội hóa bao gồm nguồn tài trợ, đóng góp, hỗ trợ của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn vận động từ các quỹ, các chương trình hợp tác phát triển và nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
>>> Mời độc giả xem thêm video bạo lực học đường không dừng ở bản kiểm điểm:
