Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications, các nhà khoa học Na Uy cho biết đã phát hiện "nguồn nhiệt ẩn" dưới thềm băng Nam Cực khiến băng tan chảy từ bên dưới.

Các thềm băng là những khối băng khổng lồ nổi trên mặt biển, đóng vai trò như "tấm chắn" giúp giữ các sông băng trên đất liền không trượt nhanh ra đại dương. Khi các thềm băng suy yếu hoặc tan chảy, lượng băng trên lục địa sẽ dễ dàng đổ xuống biển hơn dẫn tới mực nước biển tăng nhanh.

Nhóm nghiên cứu đã phát hiện bên dưới thềm băng Fimbulisen ở Đông Nam Cực tồn tại những kênh dài nằm ở mặt đáy của lớp băng. Các kênh này có khả năng giữ lại nước biển tương đối ấm, khiến nhiệt tích tụ và làm băng tan mạnh hơn ở một số khu vực.

Theo nhà nghiên cứu Tore Hattermann thuộc Trung tâm Nghiên cứu địa cực iC3 (Na Uy), hình dạng đáy của thềm băng không chỉ là một đặc điểm tự nhiên thụ động mà còn có thể "giữ nhiệt đại dương đúng tại những nơi mà sự tan chảy gây tác động lớn nhất".

Điều khiến các nhà khoa học lo ngại là nghiên cứu mới công bố được thực hiện ở Đông Nam Cực - khu vực vốn lâu nay được xem là lạnh và ổn định hơn so với Tây Nam Cực. Họ phát hiện chỉ một lượng nhỏ nước biển ấm cũng đủ làm gia tăng đáng kể tốc độ tan chảy bên dưới các kênh băng. Khi các kênh băng mở rộng theo thời gian, cấu trúc của toàn bộ thềm băng có thể trở nên yếu hơn và mất ổn định.

Chuyên gia Qin Zhou - đồng tác giả nghiên cứu cho biết ngay cả những dòng nước sâu ấm nhỏ cũng có thể tạo ra tác động lớn nếu chúng liên tục bào mòn phần đáy của thềm băng. Điều này có nghĩa nhiều khu vực băng ở Nam Cực từng được cho là "an toàn" nhưng trên thực tế có thể dễ tổn thương hơn dự kiến.

Để đi đến kết luận này, nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình máy tính độ phân giải cao kết hợp với bản đồ chi tiết mặt dưới của thềm băng Fimbulisen. Họ mô phỏng nhiều kịch bản khác nhau, từ điều kiện đại dương lạnh đến ấm hơn, nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các kênh ngầm tới dòng hải lưu và tốc độ tan băng.

Theo nhóm nghiên cứu, vấn đề đáng lo ngại nhất là nhiều mô hình khí hậu hiện nay chưa tính đầy đủ tác động của những kênh ngầm dưới thềm băng. Điều này có thể khiến các dự báo về mực nước biển dâng thấp hơn so với thực tế.

Nếu thềm băng tiếp tục mỏng đi và suy yếu thì các sông băng phía sau sẽ tan chảy nhanh hơn ra đại dương. Khi ấy, mực nước biển tăng nhanh hơn dự kiến và có thể ảnh hưởng tới dòng hải lưu toàn cầu cũng như hệ sinh thái biển.