Thiên hà IC 1101-gã khổng lồ bằng 17 Dải Ngân hà

Thanh Bình (tổng hợp) 28/08/2026 06:47

Có một thiên hà khổng lồ đến mức nếu đặt Dải Ngân Hà bên cạnh, chúng ta sẽ thấy khoảng cách kích thước gần như khó tin.

Trong nhiều năm, IC 1101 thường được nhắc đến như một trong những thiên hà lớn nhất từng được biết đến. Nó nằm ở trung tâm cụm thiên hà Abell 2029, cách Trái Đất hơn một tỷ năm ánh sáng, và có hình dạng elip khổng lồ. Nhưng năm 2026, các nhà thiên văn đã có một bước tiến quan trọng: lần đầu tiên họ xác định được tương đối rõ ràng phần rìa ngoài của thiên hà này bằng những quan sát sâu nhất từng thực hiện.

Ảnh: notifresh

Kết quả thật khó tưởng tượng. Phần thân sao chính của IC 1101 trải rộng khoảng 520 kiloparsec, tương đương 1,7 triệu năm ánh sáng. Con số này khiến nó rộng hơn 17 lần đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng của Dải Ngân Hà.

Điều đặc biệt là IC 1101 không có một đường biên sắc nét như một chiếc đĩa. Ánh sáng của các ngôi sao trở nên ngày càng mờ khi đi ra xa trung tâm, khiến việc xác định “mép” của một thiên hà khổng lồ trở thành vấn đề khá phức tạp. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng những hình ảnh cực sâu chụp bằng kính thiên văn Isaac Newton để tìm kiếm những vùng ánh sáng sao yếu ớt nhất. Kết quả cho thấy bán trục lớn của phần thân chính đạt khoảng 260 kiloparsec và chứa khoảng 3,4 nghìn tỷ lần khối lượng Mặt Trời dưới dạng sao.

Ảnh: forbes

IC 1101 cũng không lớn lên một cách tình cờ. Nằm ở trung tâm một cụm thiên hà đông đúc, nó có thể đã trải qua vô số vụ sáp nhập với các thiên hà nhỏ hơn. Nói cách khác, “gã khổng lồ” này có thể đã lớn lên bằng cách nuốt chửng những người hàng xóm trong suốt lịch sử hàng tỷ năm. Những cấu trúc ánh sáng rất mờ ở vùng ngoại vi hiện vẫn cho thấy quá trình tích tụ vật chất có thể chưa kết thúc.

Ảnh: medium

Tuy nhiên, có một điều cần lưu ý: danh hiệu “lớn nhất” phụ thuộc vào cách định nghĩa kích thước. Một số thiên hà vô tuyến có các tia vật chất và thùy vô tuyến kéo dài hàng triệu năm ánh sáng. Vì vậy, IC 1101 nổi bật nhất khi nói về kích thước phần thân thiên hà chứa sao, chứ không nhất thiết là cấu trúc phát xạ rộng nhất mà chúng ta quan sát được.

Điều đáng kinh ngạc hơn cả là IC 1101 vẫn chỉ là một thiên hà giữa vũ trụ bao la. Nó nằm trong một cụm gồm vô số thiên hà khác, nhắc chúng ta rằng ngay cả những “quái vật” lớn nhất của vũ trụ cũng chỉ là những thành phần nhỏ trong mạng lưới vũ trụ rộng lớn hơn rất nhiều.