Bệnh tay chân miệng là một bệnh lý lành tính nhưng nếu bệnh không được chăm sóc và điều trị đúng cách, kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, viêm não, phù phổi,… thậm chí gây tử vong ở trẻ.
Theo chuyên gia y tế, bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột như Coxsackievirus và Enterovirus 71 gây ra. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa, khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với phân, nước bọt, dịch mũi họng hoặc bóng nước vỡ của bệnh nhi khác.
Virus còn có thể tồn tại trên đồ chơi, sàn nhà, bàn ghế, ly tách hoặc các vật dụng sinh hoạt. Vì vậy, ngay cả khi trẻ không đi học, vẫn có nguy cơ mắc bệnh nếu trong gia đình có trẻ lớn đi học về mang mầm bệnh, hoặc trẻ tiếp xúc với môi trường bên ngoài.
Bệnh thường trải qua giai đoạn ủ bệnh từ ba đến bảy ngày, sau đó xuất hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng và biếng ăn. Giai đoạn toàn phát kéo dài từ ba đến mười ngày với biểu hiện loét miệng, phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông hoặc gối.
Trẻ có thể bỏ ăn, bỏ bú, sốt kèm quấy khóc. Những biến chứng nguy hiểm như viêm não và màng não, viêm cơ tim hoặc phù phổi cấp có thể xuất hiện rất sớm. Dấu hiệu giật mình chới với là cảnh báo quan trọng cho biến chứng thần kinh, trong khi sốt cao kéo dài và nôn nhiều cũng cần đặc biệt lưu ý.
Chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà đóng vai trò quan trọng trong hạn chế diễn tiến nặng. Trẻ nên ăn thức ăn mềm, mát, dễ tiêu và chia thành nhiều bữa nhỏ. Phụ huynh có thể dùng Paracetamol hoặc Ibuprofen theo đúng liều lượng để hạ sốt và giảm đau.
Nổi bọng nước là điểm đặc trưng của đợt tay chân miệng lần này. Ảnh: Nguyễn Thuận.
Các vết loét miệng cần được làm dịu bằng thuốc phù hợp, đồng thời giữ vệ sinh răng miệng và da cho trẻ. Tuyệt đối không làm vỡ bọng nước để tránh nhiễm khuẩn. Dù trẻ có sốt hay không, gia đình vẫn phải đưa trẻ tái khám định kỳ mỗi một đến hai ngày trong bảy đến mười ngày đầu của bệnh, đặc biệt khi trẻ còn sốt.
Nếu chẳng may trẻ đã bị bệnh tay chân miệng thì trong khoảng thời gian từ 10 - 14 ngày kể từ ngày phát bệnh cần cách ly những bé bị bệnh tại nhà, không cho bé đến nhà trẻ, trường học hoặc những nơi đông người để tránh lây lan.
Hiện vẫn chưa có vắc xin đặc hiệu giúp phòng ngừa bệnh tay chân miệng ở trẻ em. Để phòng bệnh hiệu quả, ba mẹ có thể hướng dẫn bé các thói quen sau: Cho trẻ bằng cách rửa tay bằng xà phòng nhiều lần trong ngày, ăn chín, uống chín, không dùng chung ly, muỗng, khăn hoặc đồ chơi. Đồ chơi, vật dụng và sàn nhà cần được vệ sinh thường xuyên bằng dung dịch khử khuẩn.
Phân và chất thải của trẻ phải được xử lý an toàn. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc tay chân miệng, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ học, cách ly với những trẻ khác và theo dõi sát diễn biến hàng ngày.
Mặc dù phần lớn trẻ hồi phục trong một đến hai tuần, diễn tiến xấu có thể xảy ra rất nhanh. Chỉ cần xuất hiện một dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao kéo dài, nôn ói nhiều, lừ đừ, kích thích, bỏ bú, thở nhanh, nổi vân tím, giật mình hoặc co giật, trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay.
