Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng vừa khởi tố bị can đối với Lin Wei Min (SN 1971, quốc tịch Trung Quốc) cùng 18 đối tượng, để điều tra về hành vi cưỡng đoạt tài sản và trốn thuế trong vụ án xảy ra tại phòng khám đa khoa Phượng Đỏ ở số 498 Nguyễn Văn Linh, phường An Biên.

Lin Wei Min thành lập Phòng khám Đa khoa Phượng Đỏ từ năm 2017 và thuê Vũ Trọng Tiền (35 tuổi) làm giám đốc và Trần Thị Thu Hương (44 tuổi) làm phó giám đốc.

Quá trình hoạt động, khi người bệnh có nhu cầu, Lin chỉ đạo các đối tượng là bác sỹ, nhân viên y tế tại phòng khám, thông qua website và công cụ khác để tư vấn, sau đó thực hiện khám bệnh, xét nghiệm và làm “thủ thuật” y tế tại phòng khám.

Khi làm thủ thuật, nhóm đối tượng là bác sỹ, nhân viên y tế dùng các thủ đoạn khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái đau đớn thể chất, hoang mang, lo sợ về tình trạng bệnh của bản thân để cưỡng ép bệnh nhân phải trả thêm tiền để chuyển sang làm các gói “thủ thuật cao cấp” có giá thành cao gấp nhiều lần chi phí ban đầu mà bệnh nhân đã chọn.

Vì sao các đối tượng bị xử lý về tội cưỡng đoạt tài sản và trốn thuế?

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, đây là vụ việc đặc biệt đáng quan tâm bởi hành vi bị điều tra không chỉ xâm phạm tài sản, sức khỏe mà còn đặt ra vấn đề rất nghiêm trọng về đạo đức nghề nghiệp và niềm tin xã hội đối với ngành y. Hành vi của các đối tượng đáng lên án khi đã lợi dụng nỗi đau, sự lo sợ của người bệnh và sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Theo luật sư Cường, người bệnh khi tìm đến phòng khám, tìm đến bác sĩ thường trong trạng thái rất đặc biệt: họ đang đau đớn, lo lắng, thiếu kiến thức chuyên môn và thường đặt niềm tin rất lớn vào người thầy thuốc. Chính sự bất cân xứng về kiến thức và thông tin này đòi hỏi người hành nghề y phải đặc biệt trung thực, khách quan và đặt lợi ích, sức khỏe của người bệnh lên hàng đầu.

Kết quả xác minh bước đầu của cơ quan điều tra xác định các bị can trong vụ án này đã lợi dụng hoạt động nghề nghiệp, cố ý tạo ra đau đớn, hoang mang, lo sợ về tình trạng bệnh để buộc bệnh nhân phải trả thêm tiền. Đây là hành vi đi ngược hoàn toàn với chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đồng thời có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự rất nghiêm trọng.

Đáng nói hơn, những bệnh nhân được cho là chủ yếu đến khám các bệnh nam khoa, phụ khoa. Đây là những vấn đề sức khỏe thường rất nhạy cảm, liên quan đến đời sống riêng tư, danh dự, tâm lý và thậm chí hạnh phúc gia đình. Do đó, nếu một người bệnh bị đe dọa hoặc làm cho hoang mang về bệnh lý của mình để buộc phải chi thêm tiền, thiệt hại không chỉ dừng lại ở số tiền bị chiếm đoạt.

Nạn nhân có thể phải chịu tổn thương về tâm lý, sức khỏe, danh dự, đời sống riêng tư và các quan hệ gia đình. Nếu những hành vi mà cơ quan điều tra bước đầu xác định được chứng minh bằng các tài liệu, chứng cứ, đây không chỉ là câu chuyện “thu phí dịch vụ y tế bất hợp lý”, mà là vấn đề có tính chất hình sự và đặc biệt đáng lên án về mặt đạo đức xã hội.

Thông tin từ cơ quan điều tra công bố 19 bị can đã bị khởi tố về hai tội danh là Cưỡng đoạt tài sản và Trốn thuế.

Điều 170 Bộ luật Hình sự quy định tội Cưỡng đoạt tài sản: người nào đe dọa dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản thì có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm ở khung cơ bản. Nếu có các tình tiết định khung thì mức hình phạt tăng lên; trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.

Điểm đáng chú ý của tội danh này là không nhất thiết phải dùng vũ lực thực tế. “Thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần” cũng có thể cấu thành hành vi cưỡng đoạt nếu nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản.

Trong vụ việc này, cơ quan điều tra cần làm rõ chính xác phương thức mà các bị can đã sử dụng: họ đã nói gì, làm gì; có cố ý tạo ra đau đớn hay không; có cung cấp thông tin sai lệch về bệnh tình hay không; có đe dọa hoặc gây áp lực khiến bệnh nhân buộc phải trả tiền hay không; số tiền từng người bị yêu cầu và thực tế đã chiếm đoạt là bao nhiêu?

Đối với tội Trốn thuế, Điều 200 Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với cá nhân có hành vi trốn thuế khi đạt ngưỡng luật định hoặc thuộc các trường hợp luật định. Tùy tính chất, mức độ và số tiền trốn thuế, hình phạt có thể từ phạt tiền hoặc phạt tù đến 7 năm tù ở khung cao nhất đối với cá nhân.

Như vậy, nếu kết quả điều tra chứng minh được cả hai nhóm hành vi độc lập, việc một người đồng thời bị xử lý về hai tội danh là hoàn toàn có thể xảy ra.

Đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án hình sự về 2 tội danh và khởi tố đối với nhiều bị can. Quá trình điều tra vụ án, cơ quan điều tra sẽ làm rõ nguyên nhân động cơ phạm tội, làm rõ diễn biến hành vi của các bị can, làm rõ vai trò của các bị can, cũng như phương thức thủ đoạn phạm tội và đặc biệt là đánh giá hậu quả đã gây ra đối với xã hội để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật

Quá trình điều tra vụ án, cơ quan điều tra làm rõ các nhóm vấn đề sau: Thứ nhất, xác định toàn bộ quy trình mà người bệnh được tiếp cận, tư vấn, khám, xét nghiệm và thực hiện thủ thuật.

Thứ hai, làm rõ thủ đoạn tác động về tâm lý và thể chất đối với người bệnh; xác định có hay không việc cố ý tạo ra đau đớn, lo sợ để buộc bệnh nhân tiếp tục chi tiền. Thứ ba, xác định số lượng bệnh nhân, số tiền từng người phải trả, tổng số tiền đã thu và số tiền có dấu hiệu bị chiếm đoạt. Thứ tư, làm rõ vai trò của từng bị can: ai tổ chức, chỉ đạo; ai trực tiếp thực hiện; ai tư vấn, thu tiền; ai quản lý tài chính; ai hưởng lợi. Thứ năm, đối với hành vi trốn thuế, phải xác định doanh thu thực tế, số tiền đã kê khai, số tiền không kê khai, phương thức hạch toán và số tiền thuế thực tế bị trốn. Đồng thời, cơ quan chức năng cũng cần rà soát hoạt động của cơ sở này trong một thời gian đủ dài để xác định đây là hành vi mang tính cá biệt hay có tính chất hệ thống.

Trách nhiệm quản lý và phòng ngừa?

Luật sư Đặng Văn Cường cũng cho rằng, cần làm rõ trách nhiệm của người quản lý cơ sở khám chữa bệnh và các cá nhân có liên quan nếu có hành vi chỉ đạo, giúp sức, che giấu hoặc hưởng lợi từ hoạt động phạm tội.

Theo luật sư Cường, một vụ án như trên cần được nhìn nhận ở hai tầng. Tầng thứ nhất là trách nhiệm hình sự của từng cá nhân. Nếu có đủ căn cứ chứng minh hành vi phạm tội thì phải xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Tầng thứ hai là trách nhiệm quản lý và phòng ngừa. Cơ quan chức năng cần đặt câu hỏi: Vì sao những hành vi như vậy có thể diễn ra trong một cơ sở khám chữa bệnh? Cơ chế kiểm tra, giám sát ở đâu? Việc công khai giá dịch vụ, tư vấn và chỉ định thủ thuật được thực hiện như thế nào? Cơ chế tiếp nhận phản ánh của bệnh nhân có hiệu quả hay không?

Nếu có sơ hở, thiếu trách nhiệm hoặc buông lỏng quản lý cần xác định nguyên nhân, trách nhiệm và có biện pháp khắc phục. Phòng ngừa tội phạm không chỉ là bắt giữ và xét xử người phạm tội; quan trọng hơn là phải bịt được những “khoảng trống” đã tạo điều kiện cho hành vi vi phạm xảy ra.

Từ vụ việc này, cơ quan quản lý cần tăng cường thanh tra, kiểm tra các cơ sở khám chữa bệnh, nhất là những cơ sở có dấu hiệu bất thường về giá dịch vụ, quảng cáo, tư vấn trực tuyến, số lượng thủ thuật hoặc phản ánh của người bệnh.

Trong đó, cần kiểm tra đồng bộ cả điều kiện cấp phép và phạm vi hoạt động; đội ngũ người hành nghề; việc chỉ định xét nghiệm, thủ thuật; bảng giá và việc công khai giá; hóa đơn, chứng từ, doanh thu; việc tư vấn và giải thích cho người bệnh; hồ sơ bệnh án; việc thực hiện quyền của người bệnh; cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh, khiếu nại. Đặc biệt, cần tăng cường thanh tra dựa trên dữ liệu và dấu hiệu rủi ro, thay vì chỉ kiểm tra theo kế hoạch định kỳ.

“Tôi cho rằng xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực y tế không phải để làm mất niềm tin vào ngành y, mà ngược lại, xử lý nghiêm chính là để bảo vệ niềm tin của xã hội đối với những người thầy thuốc chân chính. Hàng triệu bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên và nhân viên y tế đang ngày đêm làm việc, cứu chữa và chăm sóc người bệnh. Một số trường hợp vi phạm không thể đại diện cho cả ngành y nhưng chính vì nghề y được xã hội tôn trọng nên những hành vi lợi dụng nghề nghiệp để trục lợi càng cần được phát hiện và xử lý kịp thời”, luật sư Cường nói.

>>> Mời độc giả xem thêm video Khởi tố Huấn Hoa Hồng: