Khoa học & Đời sống

Khoa học & Công nghệ

Phát hiện bí ẩn về nguồn tia X XID 925 từ hệ lỗ đen đôi xa nhất

Tâm Anh (TH)

Nghiên cứu mới giải mã sự kiện gián đoạn thủy triều của XID 925, liên quan hệ lỗ đen đôi và vụ nổ tia X bất thường từ năm 1999.

tinnn-1.jpg
Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học The Innovation vào tháng 11 vừa qua, các nhà khoa học đã làm sáng tỏ bí ẩn về nguồn phát tia X mang tên XID 925. Ảnh: Getty Images.
tinnn-2.jpg
XID 925 được phát hiện lần đầu vào năm 1999 khi Đài quan sát tia X Chandra của NASA thực hiện cuộc khảo sát Deep Field South. Kể từ đó, các nhà thiên văn đã theo dõi sát sao tín hiệu này và cố gắng giải mã nó. Ảnh: Getty Images/Science Photo Library RF.
tinnn-3.jpg
Theo các nhà nghiên cứu, XID 925 ban đầu là một điểm sáng bức xạ rực rỡ nhưng sau đó mờ dần theo thời gian, chỉ còn lại một phần rất nhỏ so với độ sáng cực đại. Ảnh: dailystar.co.uk.
tinnn-4.jpg
Nhận định ban đầu của các chuyên gia về XID 925 là một "sự kiện gián đoạn thủy triều" (TDE - Tidal Disruption Event). Đây là thuật ngữ chuyên môn mô tả khoảnh khắc kinh hoàng khi một ngôi sao đi lạc quá gần một lỗ đen siêu khối lượng. Ảnh: NASA's Goddard Space Flight Center.
tinnn-5.jpg
Lực hấp dẫn khủng khiếp tại chân trời sự kiện sẽ xé toạc ngôi sao thành những sợi vật chất mỏng và quá trình này được các nhà vật lý gọi là "hiệu ứng mì ống" (spaghettification). Ảnh: space.com.
tinnn-6.jpg
Những tàn dư của ngôi sao xấu số sau đó xoay tròn tạo thành một đĩa bồi tụ nóng rực, phát ra tia X trước khi bị hố đen nuốt chửng hoàn toàn. Tuy nhiên, XID 925 không phải là một TDE bình thường. Ảnh: Brian Christensen/Stocktrek Images.
tinnn-7.jpg
Dữ liệu thu thập được về XID 925 cho thấy một sự bất thường, bí ẩn: trong khoảng thời gian từ tháng 1 - 3/1999, khi đang trong quá trình mờ dần, nguồn phát này đột ngột sáng bừng lên gấp 27 lần một cách không báo trước, rồi sau đó lại sụt giảm độ sáng nhanh chóng. Ảnh: Sci-News.com.
tinnn-8.jpg
Theo nghiên cứu mới công bố, ngôi sao đã bị cuốn vào lực hấp dẫn của một hệ lỗ đen đôi. Lỗ đen khổng lồ trung tâm đóng vai trò "đao phủ" đầu tiên, xé nát ngôi sao và biến nó thành đĩa bồi tụ. Ngay sau đó, lỗ đen thứ hai, nhỏ hơn nhưng vẫn mang sức mạnh hủy diệt đã lao tới "cắn xé" ngôi sao. Ảnh: Mark Garlick/Science Photo Library/Getty Images.
tinnn-9.jpg
"Cuộc tấn công" của lỗ đen thứ hai vào đĩa bồi tụ vật chất của ngôi sao vừa bị xé nát giống như một chiếc xe hơi mất lái lao sầm vào hiện trường của một vụ tai nạn giao thông có sẵn. Sự cày xới này đã kích hoạt một vụ nổ năng lượng dữ dội, tạo ra luồng tia X tăng vọt bất thường mà kính viễn vọng Chandra đã ghi lại được. Ảnh: Lauren Fanfer/Ohio State Univ.
tinnn-10.jpg
Khi "kẻ phá đám" thứ hai di chuyển ra xa, hệ thống mới quay trở lại trạng thái mờ dần như quy luật tự nhiên. Đến thời điểm hiện tại, đây là lời giải thích thuyết phục nhất về nguồn phát tia X mang tên XID 925. Nếu thông tin này được xác nhận là chính xác thì đây sẽ trở thành sự kiện gián đoạn thủy triều trong hệ lỗ đen đôi xa nhất từng được con người ghi nhận. Ảnh: ESO/L. Calçada/Space Engine.
Mời độc giả xem video: Bản đồ vũ trụ với hơn 900.000 ngôi sao, thiên hà và hố đen. Nguồn: THĐT1.
bài liên quan
#Giải mã tín hiệu X bí ẩn #Nguồn phát tia X XID 925 #Sự kiện gián đoạn thủy triều #ngôi sao #lỗ đen
Đọc tiếp

hot trend

có thể bạn quan tâm
Tin mới
back to top