Chính quyền Trump hôm vừa công bố một chiến lược mới nhằm đưa năng lượng hạt nhân lên không gian thông qua nỗ lực hợp tác giữa các cơ quan dân sự và quân sự, có thể giúp Lầu Năm Góc trình diễn một lò phản ứng quỹ đạo chỉ trong vòng năm năm tới, theo một bản ghi nhớ của Nhà Trắng.

Chiến lược này được ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học & Công nghệ Nhà Trắng, giới thiệu tại hội nghị Space Symposium tổ chức tại đây. Sáng kiến Quốc gia về Năng lượng Hạt nhân Không gian của Mỹ thực chất là hiện thực hóa sắc lệnh hành pháp mà Tổng thống Donald Trump ký vào tháng 12 nhằm đạt được vị thế thống lĩnh của Mỹ trong không gian.

“Năng lượng hạt nhân trong không gian sẽ cung cấp nguồn điện, nhiệt và lực đẩy bền vững, thiết yếu cho sự hiện diện lâu dài của robot và cuối cùng là con người trên Mặt Trăng, sao Hỏa và xa hơn nữa. Việc thực thi Chiến lược của Tổng thống sẽ đòi hỏi sự phối hợp toàn diện của chính phủ, cũng như sự sáng tạo và quyết tâm của ngành công nghiệp không gian” - ông Kratsios phát biểu.

Bên cạnh đó, ông Kratsios cũng cho biết Chính sách Vận tải Không gian Quốc gia sắp tới sẽ khuyến khích các đối tác khu vực tư nhân cùng đầu tư vào hạ tầng phóng tên lửa. Bản ghi nhớ công bố rõ năng lượng hạt nhân không gian sẽ nhận được “sự quan tâm và tập trung ở cấp cao” từ nhánh hành pháp “nhằm tạo ra một lộ trình vừa tham vọng vừa khả thi.”

Theo bản ghi nhớ, trọng tâm của chiến lược mới là NASA và Bộ Chiến tranh sẽ “tiến hành các cuộc thi thiết kế song song và bổ trợ lẫn nhau” nhằm mở đường cho việc trình diễn và triển khai thực tế “các lò phản ứng hạt nhân không gian công suất thấp đến trung bình trên quỹ đạo và bề mặt Mặt Trăng.”

Hai cơ quan này cũng sẽ hướng tới mục tiêu “triển khai các lò phản ứng công suất lớn vào những năm 2030”. Trong khi NASA được giao nhiệm vụ như khởi động phát triển “lò phản ứng không gian công suất trung bình với biến thể cung cấp năng lượng phân hạch trên bề mặt Mặt Trăng sẵn sàng phóng trước năm 2030 thì Lầu Năm Góc cũng có những nhiệm vụ riêng.

Cụ thể, bản ghi nhớ nêu rõ “nếu có đủ kinh phí,” Bộ Quốc phòng sẽ “theo đuổi việc triển khai một lò phản ứng không gian công suất trung bình phục vụ nhiệm vụ vào năm 2031” — về cơ bản là một lò phản ứng hạt nhân trên quỹ đạo. Bộ Chiến tranh sẽ đóng góp nguồn kinh phí năng lượng hạt nhân không gian cho các nỗ lực của NASA có thể “hỗ trợ” các nhiệm vụ tương lai của Lầu Năm Góc.

Bắt đầu từ năm thứ hai, Bộ này sẽ được chỉ đạo lựa chọn “ít nhất hai nhà thầu cạnh tranh” để tiến hành ít nhất là đánh giá thiết kế sơ bộ và thử nghiệm mặt đất cho lò phản ứng không gian công suất trung bình trong tương lai. Lầu Năm Góc có quyền lựa chọn bất kỳ nhà thầu đủ điều kiện nếu các nhà thầu của tại Bộ Chiến tranh không đáp ứng được các mốc kỹ thuật và chương trình phù hợp.

Lý tưởng nhất, những kinh nghiệm từ các lò phản ứng công suất thấp và trung bình có thể dẫn đến việc phát triển một lò phản ứng công suất lớn mà NASA có thể sẵn sàng phóng vào những năm 2030. Bản ghi nhớ định nghĩa lò phản ứng công suất lớn là hệ thống cung cấp “ít nhất 100” kilowatt điện năng.

Kế hoạch liệt kê rõ một số công cụ dành cho các nhà quản lý, bao gồm hợp đồng giá cố định, đề xuất của nhà thầu theo từng mốc và việc thiết lập quyền sử dụng của chính phủ. Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng dự kiến sẽ xây dựng một lộ trình cho chiến lược không gian tổng thể trong vòng 90 ngày, trong đó sẽ đề cập đến các “rào cản” tiềm năng và cách thức vượt qua chúng.

Chiến lược mới được đưa ra trong bối cảnh cuộc chạy đua không gian ngày càng nóng lên, gần đây nhất là sứ mệnh Artemis II đã đưa các phi hành gia Mỹ thực hiện thành công chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng. Qua đó duy trì vị thế dẫn đầu trước các đối thủ như Trung Quốc và Nga, những nước cũng nuôi tham vọng không gian và Mặt Trăng, bao gồm cả việc xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng.

Cơ quan Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA) đã hủy bỏ một chương trình trình diễn động cơ đẩy nhiệt hạt nhân vào năm ngoái, nhưng những bài học từ dự án này về lý thuyết có thể đóng góp cho các nỗ lực mới trong khuôn khổ chiến lược không gian mới của Nhà Trắng.