GS Zhen Xu là một trong 3 nhà nghiên cứu nữ xuất sắc chiến thắng Giải thưởng Sony Women in Technology Award with Nature năm 2026. Công nghệ histotripsy mang tính đột phá của GS Zhen Xu và cộng sự được kỳ vọng mở ra một kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư.
GS Zhen Xu cũng là người đồng sáng lập HistoSonics, công ty đã thương mại hóa phương pháp histotripsy và giúp quảng bá việc sử dụng phương pháp này trên toàn thế giới.
Với những đóng góp cho nền y học, GS Zhen Xu đã được Time vinh danh trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực y tế năm 2026.
Vui mừng vì giúp đỡ được nhiều bệnh nhân
Được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt vào năm 2023, phương pháp histotripsy đã điều trị thành công cho nhiều bệnh nhân ung thư gan trên toàn thế giới bằng công nghệ Edison của HistoSonics. Các thử nghiệm đang được tiến hành để cho phép sử dụng công nghệ này cho các khối u thận, và một nghiên cứu về khối u tuyến tụy đang được thực hiện ở Tây Ban Nha.
"Tôi rất vui mừng khi thấy phương pháp histotripsy được sử dụng để giúp đỡ hàng nghìn bệnh nhân bằng cách điều trị các khối u gan mà không cần phẫu thuật, không độc hại và hầu như không gây đau đớn. Nhóm nghiên cứu của tôi tại Đại học Michigan đang tiếp tục nghiên cứu về những tiến bộ khoa học và kỹ thuật để mở rộng việc sử dụng histotripsy nhằm mang lại lợi ích cho nhiều bệnh nhân hơn trên toàn thế giới”, GS Zhen Xu chia sẻ.
“Tôi thực sự mong chờ được chứng kiến phương pháp điều trị histotripsy không xâm lấn trong nhiều loại khối u, bao gồm u thận, u tuyến tụy, u vú, u tuyến tiền liệt, u tuyến giáp và u não. Phương pháp này cũng có thể có lợi trong điều trị các bệnh thần kinh như đột quỵ và động kinh, cũng như các bệnh tim mạch như huyết khối và rung nhĩ”, GS Zhen Xu nói tiếp.
Để đạt được bước tiến này không hề đơn giản, Zhen Xu và các cộng sự đã phải giải quyết nhiều thách thức kỹ thuật, như kiểm soát chính xác vị trí tác động của sóng siêu âm, đảm bảo không gây tổn thương mô lành, và tối ưu hóa hiệu quả phá hủy khối u. Quá trình này kéo dài hàng chục năm, với vô số lần thử nghiệm, thất bại và cải tiến.
Cuối cùng, phương pháp histotripsy đã được FDA phê duyệt vào năm 2023 để điều trị khối u gan.
Khi công nghệ được phê duyệt và đưa vào sử dụng lâm sàng, thành quả đó không chỉ là thành công của một cá nhân, mà là kết quả của một hành trình khoa học bền bỉ.
Hành trình của sự kiên trì
Không giống nhiều nhà khoa học chọn con đường an toàn với các hướng nghiên cứu đã định hình, Zhen Xu bị thu hút bởi những câu hỏi chưa có lời giải. Điều gì xảy ra nếu có thể sử dụng sóng siêu âm không chỉ để chẩn đoán mà còn để điều trị? Liệu có thể phá hủy mô bệnh mà không cần dao mổ? Những câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy đã mở ra một hành trình kéo dài hơn hai thập kỷ.
Hành trình của GS Zhen Xu trong việc biến histotripsy thành một phương pháp điều trị ung thư được FDA chấp thuận bắt đầu từ đầu những năm 2000, khi bà hợp tác với cố giáo sư Charles Cain của Đại học Michigan - người được coi là "cha đẻ của phương pháp histotripsy".
GS Zhen Xu đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá trong lĩnh vực siêu âm và kỹ thuật y sinh. Ảnh: Đại học Michigan.
Được biết, Zhen Xu học ngành kỹ thuật tại Đại học Southeast - một trong những trường kỹ thuật danh tiếng của Trung Quốc - trước khi quyết định sang Mỹ để tiếp tục con đường học thuật.
Tại Đại học Michigan (Mỹ), bà hoàn thành chương trình thạc sĩ và tiến sĩ. Chính trong giai đoạn nghiên cứu sinh này, một bước ngoặt quan trọng đã đến khi bà bắt đầu tham gia vào các nghiên cứu về siêu âm y học - lĩnh vực khi đó vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai phá.
Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ, Zhen Xu tiếp tục gắn bó với Đại học Michigan và nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt nổi bật trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh. Bà giữ nhiều vị trí quan trọng, đồng thời tham gia giảng dạy và dẫn dắt các nhóm nghiên cứu đa ngành, kết nối kỹ thuật với y học lâm sàng.
GS Zhen Xu cùng nhóm nghiên cứu của bà đã cùng nhau phát triển các công nghệ siêu âm có thể tiêu diệt tế bào ung thư. Năm 2009, GS Charles Cain cùng Zhen Xu và một số kỹ sư, bác sĩ khác của Đại học Michigan thành lập HistoSonics nhằm thương mại hóa công nghệ histotripsy.
Những nỗ lực của GS Zhen Xu được ghi nhận rộng rãi. Bà nhận được nhiều giải thưởng danh giá trong lĩnh vực siêu âm và kỹ thuật y sinh. Đặc biệt, việc được vinh danh trong danh sách những người có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực y tế toàn cầu là minh chứng rõ ràng cho tầm ảnh hưởng của bà.
Một trong những hướng đi đầy hứa hẹn là kết hợp histotripsy với liệu pháp miễn dịch, nhằm kích hoạt hệ miễn dịch của cơ thể chống lại ung thư. Phương pháp này được đánh giá là một hướng đi đột phá trong điều trị ung thư, mang lại hy vọng về một phương pháp tiêu diệt khối u tận gốc và ngăn ngừa tái phát.
Hành trình nghiên cứu của GS Zhen Xu vẫn tiếp tục. Đó không chỉ là câu chuyện về thành tựu học thuật, mà còn là minh chứng cho sự kiên trì và tầm nhìn dài hạn.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Liệu pháp mới điều trị bệnh đa xơ cứng
