Sắn dây có tác dụng gì?

ThS.BS Hoàng Khánh Toàn, nguyên Chủ nhiệm khoa Đông y, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, theo dược học cổ truyền, sắn dây vị ngọt, tính mát, có công dụng giải cơ thoái nhiệt, phát biểu thấu chẩn, sinh tân chỉ khát, thăng dương chỉ tả, thường được dùng để chữa các chứng bệnh như sốt do ngoại cảm, đau cổ gáy, đau đầu, sởi, sốt cao khát nước, đái tháo đường, tiêu chảy, kiết lỵ, huyết áp cao, thiếu máu cơ tim, chảy máu cam, nôn ra máu, trĩ xuất huyết, tai ù tai điếc...

Nghiên cứu hiện đại cho thấy, sắn dây có tác dụng dược lý khá phong phú như hạ nhiệt, cải thiện lưu lượng tuần hoàn não và động mạch vành tim, làm giảm đường huyết, điều hòa rối loạn lipid máu, hạ huyết áp, chống loạn nhịp tim, giải độc, bảo hộ tế bào gan, chống lão hóa và ung thư, dự phòng tích cực tình trạng nhiễm virus đường hô hấp, nâng cao năng lực chịu đựng của cơ thể trong tình trạng thiếu ôxy...

Cùng quan điểm, ThS.BS Nguyễn Văn Thái, Viện Y học Phóng xạ và ung bướu Quân đội cho biết, bột sắn dây được chiết xuất từ củ sắn dây và thường được sản xuất theo phương pháp thủ công.

Loại bột này chứa khoảng 60% tinh bột, cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm isoflavones và triterpenoids như puerarin, puerosid A, puerosid B và các hợp chất olean triterpene.

Về giá trị dinh dưỡng, một muỗng bột sắn dây khoảng 9 gram cung cấp khoảng 30 calo và 8 gram carbohydrate.

Nếu sử dụng đúng cách, bột sắn dây có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Bột sắn dây chứa tinh bột kháng, có lợi cho hệ vi sinh đường ruột, giúp cải thiện hoạt động tiêu hóa và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc ruột. Đồng thời, thành phần này cũng góp phần hạn chế nguy cơ kháng insulin.

Giúp cải thiện tình trạng da: Một số hoạt chất trong bột sắn dây có đặc tính kháng viêm, kháng khuẩn như daidzein, giúp hỗ trợ giảm mụn và rôm sảy.

Hỗ trợ tuần hoàn và thần kinh: Hoạt chất puerarin trong bột sắn dây được cho là có tác dụng hỗ trợ giảm đau đầu, ù tai, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ hình thành huyết khối.

Chống oxy hóa, hỗ trợ làm đẹp da: Bột sắn dây chứa nhiều isoflavonoid, giúp hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa, cải thiện tình trạng tăng sắc tố da và hỗ trợ làm mờ nám.

Những người không nên ăn bột sắn dây

Bột sắn dây mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, tuy nhiên theo ThS.BS Nguyễn Văn Thái, không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Bởi theo Đông y, bột sắn dây có tính hàn khá mạnh. Vì vậy, dù có lợi cho sức khỏe nhưng không nên lạm dụng. Mỗi tuần chỉ nên dùng khoảng 2–3 lần, mỗi lần khoảng 2–3 thìa.

Ngoài ra, không nên uống bột sắn dây khi đói hoặc vào buổi tối muộn, vì có thể gây kích thích hệ tiêu hóa, ảnh hưởng không tốt đến dạ dày nếu sử dụng không đúng cách.

Dưới đây là một số nhóm đối tượng được khuyến cáo nên hạn chế hoặc tránh dùng:

Người mắc chứng phong hàn, cảm lạnh hoặc huyết áp thấp.

Người có cơ địa dễ mệt mỏi, thường xuyên bị lạnh tay chân.

Người huyết áp thấp hoặc cơ thể suy nhược không nên dùng bột sắn dây vào buổi sáng.

Phụ nữ mang thai cần đặc biệt thận trọng: Nếu cơ thể đang lạnh, mệt mỏi hoặc có dấu hiệu tụt huyết áp thì không nên sử dụng vì có thể làm tăng tính hàn, khiến cơ thể yếu hơn. Trường hợp có dấu hiệu động thai hoặc tử cung co bóp bất thường cũng cần tránh. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Trẻ nhỏ không nên uống bột sắn dây sống vì dễ gây lạnh bụng, tiêu chảy. Nếu sử dụng cho trẻ, nên nấu chín để giảm tính hàn và giúp dễ tiêu hóa hơn.

ThS.BS Hoàng Khánh Toàn cho biết, theo nghiên cứu hiện đại, sắn dây có độc tính rất thấp, không có tác dụng gây đột biến, bởi vậy nếu dùng quá liều lượng nêu trên trong ít thời gian cũng không có tác dụng bất lợi nào.

Sắn dây có thể dùng theo cách uống sống hoặc nấu chín, tuy nhiên sắn dây sống có công dụng hạ nhiệt tốt hơn sắn dây chín. Có nhiều cách chế biến nước sắn dây giải khát, hỗ trợ chữa bệnh có thể kể ra vài phương thức chính sau đây:

Củ sắn dây thái phiến, phơi hoặc sấy khô, đựng trong lọ kín để dùng dần, mỗi ngày lấy 20 - 30g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Khi uống, có thể pha thêm một chút đường phèn. Cũng có thể cho vào nồi sắc lấy nước uống.

Bột sắn dây 3 thìa cà phê, đường trắng vừa đủ, hai thứ đem hòa với nước sôi để nguội trong cốc, chế thêm một chút nước cốt chanh hoặc quất (cũng có thể cho quất hoặc chanh thái lát), quấy đều rồi uống. Tùy theo sở thích có thể đem ướp lạnh hoặc cho thêm vài viên nước đá.

Củ sắn dây thái phiến và câu đằng lượng bằng nhau, hai thứ đem tán vụn, phơi hoặc sấy khô, trộn đều rồi đựng trong lọ kín để dùng dần. Mỗi ngày lấy 30g đựng trong túi vải buộc kín miệng rồi đem hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Đây là loại nước giải khát rất tốt cho những người bị cao huyết áp, đau đầu, nhiệt miệng, cổ vai đau nhức.

Củ sắn dây 200g, đan sâm 180g, bạch linh 90g, cam thảo 60g. Tất cả sấy khô tán vụn, đựng trong lọ kín để dùng dần. Mỗi ngày lấy 40g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Đây là thứ nước giải khát cực tốt cho những người mắc các bệnh tim mạch. Tuy nhiên, phụ nữ có thai không được dùng.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Quản lý thuần túy bị khai tử, làn sóng sa thải công nghệ 2026 nhằm thẳng nhóm này