Mới đây, Công an tỉnh Hưng Yên đã khởi tố 23 đối tượng điều hành các trang web phát lậu bóng đá như CakhiaTV, Rakhoi.TV, CaheoTV. Các đối tượng bị khởi tố liên quan đến nhiều trang web về các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức đánh bạc và đánh bạc.

Đường dây tội phạm có quy mô đặc biệt lớn, hoạt động tại nhiều tỉnh, thành phố trên sử dụng nhiều "bình luận viên" nổi tiếng trên mạng xã hội với các biệt danh như Giàng A Phò, Giàng A Lử, Giàng A Lôi, Giàng A Páo, Giàng A Cay...

Đối mặt nhiều tội danh

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống dưới góc độ pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, kết quả điều tra của Cơ quan điều tra Công an tỉnh Hưng Yên cho thấy, các đối tượng không chỉ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, quyền liên quan mà còn thực hiện các hành vi phạm tội khác như đánh bạc và tổ chức đánh bạc.

Theo luật sư Cường, hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan là hành vi vi phạm pháp luật, những hành vi như chuyển dẫn, tiếp sóng, copy, phát lại chương trình hoặc sao chép chỉnh sửa chương trình, sử dụng chương trình trái phép vào mục đích thương mại mà không có sự đồng ý cho phép của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là khi sử dụng nhằm mục đích kinh doanh sinh lợi mà không được sự đồng ý, không trả thù lao cho chủ sở hữu trí tuệ, đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Người thực hiện hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc phải chịu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại phải bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Trường hợp hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan mà thu lợi bất chính chưa đến 50.000.000 đồng, gây thiệt hại chưa đến 50.000.000 đồng thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy thuộc vào từng hành vi.

Trường hợp hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan mà gây thiệt hại từ 50.000.000 đồng trở lên cho chủ sở hữu quyền hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên, người thực hiện hành vi vi phạm pháp luật sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 225 Bộ luật hình sự với hình phạt là: bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Thậm chí, các trường hợp như phạm tội có tổ chức, 2 lần trở lên, thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên, gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan 500.000.000 đồng trở lên…thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Điều đáng chú ý là các trang mạng xã hội tiếp sóng trái phép các chương trình có bản quyền của các đối tượng này mà kèm theo nội dung quảng cáo, dẫn dắt đến hoạt động đánh bạc trái phép trên mạng internet nên Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án hình sự về tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc để tiến hành điều tra theo quy định của pháp luật.

Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm việc cá cược, sát phạt thắng thua bằng tiền. Bởi vậy các hành vi cá cược kết quả bóng đá trên các nền tảng số, đặt cược các trận đấu bóng đá trong các chương trình phát sóng lậu là hành vi tổ chức đánh bạc và đánh bạc trái phép. Do đó, ngoài tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, các đối tượng sẽ bị xử lý hình sự về tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc trái phép. Trường hợp đối tượng nào bị xử lý về nhiều tội danh, cơ quan điều tra sẽ tổng hợp hình phạt theo nguyên tắc nếu là hình phạt tù, tổng hình phạt không quá 30 năm tù.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, tội đánh bạc trái phép có hình phạt tới 7 năm tù, tội tổ chức đánh bạc trái phép có hình phạt tới 10 năm tù. Ngoài ra các tội danh này còn có hình phạt bổ sung là phạt tiền, các tài sản do phạm tội mà có hoặc có nguồn gốc tội phạm sẽ bị tịch thu, sung vào công quỹ nhà nước. Nếu có hành vi rửa tiền sẽ bị xử lý hình sự thêm về tội rửa tiền.

Tất cả các đối tượng tham gia cá cược trong các đường dây bóng đá này sẽ bị cơ quan chức năng làm rõ, nếu đủ căn cứ sẽ xử lý hình sự về tội tổ chức đánh bạc và đánh bạc tùy thuộc vào từng hành vi cụ thể.

Luật sư Cường cho biết, các hoạt động thể thao, vui chơi giải trí là nhu cầu chính đáng của mọi công dân, song khi xem các chương trình giải trí trên không gian mạng đòi hỏi các chủ thể phải tuân thủ pháp luật, nghiêm cấm hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và những hành vi tiếp tay, giúp ích cho các đối tượng thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

“Ngoài hành vi tiếp sóng, dẫn sóng trái phép chương trình truyền hình, các chương trình mã hóa tín hiệu vệ tinh, các đối tượng còn gắn các đường link quảng cáo, cờ bạc trái phép để thu lợi bất chính hoặc tìm con mồi cho các hoạt động tổ chức đánh bạc trái phép gây mất an ninh trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến môi trường văn hóa và xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho xã hội”, luật sư Cường nêu ý kiến.

Xử lý nghiêm hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là cần thiết

Luật sư Cường đánh giá, chưa có bao giờ hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là quyền tác giả và quyền liên quan lại trở nên phổ biến và diễn biến phức tạp như thời điểm này ở Việt Nam.

Hành vi vi phạm về sở hữu trí tuệ không chỉ xâm phạm đến quyền nhân thân và quyền tài sản của các tổ chức cá nhân mà còn ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh, ảnh hưởng đến tiến trình thực hiện đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên mới.

Bởi vậy đấu tranh với tội phạm xâm phạm sở hữu trí tuệ trên nền tảng số không chỉ nhằm xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian số mà còn có ý nghĩa giáo dục mọi người tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, tôn trọng quyền của chủ sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm trí tuệ, xây dựng nếp sống văn minh, ý thức tôn trọng sản phẩm trí tuệ của người khác.

Theo luật sư Cường, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ ở Việt Nam đến nay tương đối hoàn thiện, không chỉ có luật, các văn bản dưới luật mà Việt Nam cũng tham gia và gia nhập nhiều điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ.

Phân tích nguyên nhân dẫn đến những hành vi vi phạm về sở hữu trí tuệ diễn ra ngày càng nhiều, luật sư Cường cho rằng, trước đây các sản phẩm trí tuệ ở Việt Nam chưa nhiều, chủ thể quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp chưa nhận thức hết giá trị của sản phẩm trí tuệ, chưa thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định pháp luật, khi có hành vi xâm phạm cũng không chủ động bảo vệ, đề nghị cơ quan chức năng bảo vệ, thủ tục tố tụng để bảo vệ sở hữu trí tuệ đôi khi còn kéo dài, phức tạp dẫn đến những hành vi vi phạm về sở hữu trí tuệ diễn ra ngày càng nhiều.

Những năm gần đây, khi không gian mạng trở thành môi trường giao tiếp chủ yếu, các hoạt động văn hóa, thể thao, kinh tế, xã hội diễn ra phổ biến trên không gian mạng thì những hành vi vi phạm về bản quyền, vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng ngày càng trở nên phổ biến và diễn biến phức tạp. Nhiều bản quyền truyền hình bị đánh cắp, các tác phẩm báo chí, văn học nghệ thuật bị xâm phạm, các bản quyền truyền hình cũng thường xuyên bị các đối tượng truyền dẫn, sao chép mà không có sự xin phép của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ dẫn đến gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền lợi của chủ sở hữu trí tuệ, gây ra sự bất bình đẳng trong xã hội và phát sinh nhiều hệ lụy tiêu cực.

Dưới góc độ pháp lý, quyền sở hữu trí tuệ là quyền tài sản được pháp luật Việt Nam ghi nhận, bảo đảm và bảo vệ. Quyền sở hữu trí tuệ bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản. Luật sở hữu trí tuệ quy định quy định về quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và việc bảo hộ các quyền đó. Trong đó, đối tượng quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; đối tượng quyền liên quan đến quyền tác giả bao gồm cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa.

Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu; Quyền liên quan đến quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa.

Luật sở hữu trí tuệ quy định tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học được bảo hộ. Theo quy định của luật sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan không chỉ có quyền nhân thân được đứng tên, đặt tên cho tác phẩm mà còn có quyền tài sản. Những hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan là hành vi vi phạm pháp luật.

Bởi vậy, chủ trương của Chính phủ và chỉ đạo của các bộ ngành, các cơ quan bảo vệ pháp luật về việc triển khai tăng cường xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ trên không gian mạng trong giai đoạn và thời điểm hiện nay là rất cần thiết và hoàn toàn phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội và sự phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Vụ án này sẽ là bài học đối với nhiều người, đặc biệt là đối với các đối tượng lười lao động, sẵn sàng “đánh cắp” sản phẩm trí tuệ của người khác để thu lợi bất chính. Đối với các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ cần có biện pháp để bảo vệ tài sản của mình, có thể đăng ký, lưu lại bản quyền, có các cảnh báo, thực hiện các rào cản kỹ thuật, phối hợp với các cơ quan đơn vị trung gian và kịp thời trình báo sự việc với cơ quan bảo vệ pháp luật để có những biện pháp xử lý của hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Người yêu bóng đá, mê ca nhạc cũng cần tỉnh táo trước các chương trình giải trí, thể thao để tránh việc tiếp tay giúp sức cho các đối tượng xâm phạm bản quyền trên không gian số, hủy ý thức của mọi người được nâng cao, pháp luật về sở hữu trí tuệ được tôn trọng sẽ tạo ra một không gian số lành mạnh, kích thích đổi mới sáng tạo, các tác phẩm mới sẽ ra đời nhiều hơn, chủ thể quyền sở hữu trí tuệ sẽ được đền đáp xứng đáng với sản phẩm trí tuệ của mình, làm giàu hơn nữa, đa dạng phong phú hơn nữa sản phẩm trí tuệ trên không gian số.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Chi trả hơn 1700 tỷ cho hàng nghìn trái chủ vụ Vạn Thịnh Phát: