Sáng 12/5/2026, Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Mặt trận Tổ quốc) lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 khai mạc trọng thể tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội. Trao đổi với Báo Tri thức và Cuộc sống bên hành lang Đại hội, nhà văn Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhấn mạnh vai trò của sự đồng hành, lắng nghe và gắn kết con người trong việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc ở giai đoạn mới.
Chưa bao giờ sự đại đoàn kết lại cần thiết như bây giờ
- Trong chương trình hành động của Đại hội lần này có nội dung thực hiện theo phương châm “khi dân cần thì Mặt trận có, khi dân khó thì Mặt trận sẵn sàng tham gia”. Theo ông, làm thế nào để thực hiện điều đó thực sự hiệu quả, thưa nhà văn Nguyễn Quang Thiều?
Nhà văn Nguyễn Quang Thiều: Trước hết, tôi nghĩ Mặt trận Tổ quốc có rất nhiều thành viên trên toàn quốc và mỗi thành viên đều có sứ mệnh riêng. Chính vì thế, việc đi với dân, tiếp cận dân, lắng nghe dân để tìm hiểu nguyện vọng của người dân là điều vô cùng quan trọng.
Mặt trận Tổ quốc đã triển khai điều đó trước Đại hội và đặc biệt sau Đại hội sẽ tiếp tục triển khai các sứ mệnh của mình, đồng thời tranh thủ mọi điều kiện trong kỷ nguyên mới để thực hiện việc đó.
Hiện nay, Mặt trận Tổ quốc có nhiều thành viên hơn, trong đó Hội Nhà văn Việt Nam là một thành viên. Các nhà văn, văn nghệ sĩ khi sáng tạo và quảng bá tác phẩm đã thực thi sứ mệnh của Mặt trận Tổ quốc rồi, nghĩa là truyền cảm hứng về tình yêu thương, sự gắn kết, bao dung, che chở và dâng hiến cho con người. Đó là nhiệm vụ rất quan trọng.
Trong thời đại mới này, chưa bao giờ sự gắn kết, đại đoàn kết lại cần thiết như bây giờ cho một kỷ nguyên mới: gắn kết con người trong đất nước; những con người khác biệt về vùng văn hóa, phong tục, tập quán, tôn giáo, nghề nghiệp; cũng như người Việt Nam trong nước và ngoài nước.
Đại hội Mặt trận Tổ quốc lần này đã vạch ra những lộ trình rất quan trọng và cần thiết để Mặt trận Tổ quốc cùng các thành viên thực hiện nhiệm vụ đại đoàn kết dân tộc. Đó là nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
Khi chạm được trái tim sẽ tạo ra đoàn kết
- Một nội dung được quan tâm thời gian qua là các tổ chức chính trị - xã hội, các hội đoàn thể cùng về dưới mái nhà chung Mặt trận. Bộ máy đã tinh gọn hơn, vậy làm thế nào để phát huy sức mạnh tổng hợp, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả phối hợp, thưa ông?
Nhà văn Nguyễn Quang Thiều: Tôi nghĩ ngay riêng Hội Nhà văn Việt Nam, trước khi trở thành thành viên của Mặt trận Tổ quốc thì họ đã thực thi tư tưởng, sứ mệnh của Mặt trận Tổ quốc, đó là đại đoàn kết dân tộc.
Trong mỗi tác phẩm, họ truyền bá tình yêu thương, sự chia sẻ, gắn kết, cảm thông và hiểu biết giữa con người với con người, giữa dân tộc này với dân tộc khác trong 54 dân tộc anh em, giữa vùng văn hóa này với vùng văn hóa khác. Tự nhiên họ đã làm điều đó.
Khi tập trung về Mặt trận Tổ quốc, họ sẽ nhận rõ hơn con đường và trách nhiệm đó. Mặt trận Tổ quốc cũng đã có những kế hoạch cụ thể hơn.
Tôi nghĩ ngoài chủ trương lớn là đại đoàn kết dân tộc, Mặt trận Tổ quốc đã nhìn nhận, thấu hiểu các hội nghề nghiệp đặc thù và tìm mọi cách tạo điều kiện thuận lợi để họ phát huy năng lực sáng tạo của mình.
Hội Nhà văn Việt Nam phải có những tác phẩm văn chương; nhạc sĩ phải có tác phẩm âm nhạc; hội họa phải có tác phẩm hội họa. Chỉ khi họ đạt đến tận cùng nghề nghiệp chuyên sâu đó thì mới chạm được trái tim con người. Từ đó, họ sẽ từng bước thực hiện theo cách riêng, đặc trưng riêng của mình để tiến tới đại đoàn kết dân tộc.
Lắng nghe người dân là điều quan trọng nhất
- Theo ông, cán bộ Mặt trận hiện nay cần thay đổi tư duy, kỹ năng và cách tiếp cận người dân để tránh mang tính hình thức, nặng phong trào. Theo ông, cần thay đổi ra sao?
Nhà văn Nguyễn Quang Thiều: Tôi nghĩ tới đây, Mặt trận Tổ quốc và đặc biệt là các thành viên mở rộng của mình phải tiếp tục sống trong đời sống Nhân dân, lắng nghe tiếng nói của người dân, chia sẻ với người dân và truyền tải khát vọng, băn khoăn, day dứt của người dân.
Qua rất nhiều cuộc họp trước Đại hội, Mặt trận Tổ quốc đã cho thấy xu hướng rất tôn trọng các hội thành viên, đặc biệt là các hội nghề nghiệp đặc thù, trong đó có Hội Nhà văn Việt Nam.
Trong thời đại công nghệ, chúng ta có nhiều cách tiếp cận dân, không chỉ đến trực tiếp mà còn lắng nghe họ qua nhiều kênh. Mặt trận đã mở rộng địa bàn và tiếp nhận ý kiến để hiểu dân đang cần gì, băn khoăn điều gì. Chỉ khi đặt đại đoàn kết là mục tiêu quan trọng nhất, chúng ta mới thực sự lắng nghe và xử lý được các vấn đề.
- Gần đây, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác Mặt trận và các hội. Cá nhân ông ấn tượng với chỉ đạo nào?
Nhà văn Nguyễn Quang Thiều: Trong rất nhiều chỉ đạo, tôi thấy vấn đề làm thế nào để tiếp cận, lắng nghe và đồng hành với người dân trong cả đời sống lẫn suy nghĩ là quan trọng nhất. Mặt trận Tổ quốc phải đến với dân, cần dân và lắng nghe dân hơn nữa. Nếu chúng ta không lắng nghe, không đồng hành, không thấu hiểu và cảm thông, chúng ta sẽ không biết người dân đang cần gì, muốn gì, và khi đó mọi việc thực hiện sẽ không còn nhiều ý nghĩa.
- Trân trọng cảm ơn nhà văn Nguyễn Quang Thiều!
