Một ngôi mộ có niên đại khoảng 1.700 năm vừa được khai quật tại ốc đảo Dakhla, phía tây Ai Cập. Ngoài những dấu tích mai táng, các nhà khảo cổ còn tìm thấy trên tường một bài thơ bằng tiếng Hy Lạp cổ dành cho người cha đã qua đời.
Ngôi mộ được xây vào khoảng thế kỷ IV, thời điểm Ai Cập nằm dưới sự cai trị của Đế chế La Mã. Công trình thuộc một khu nghĩa địa cổ ở Dakhla, ốc đảo nằm giữa sa mạc phía tây đất nước.
Bài thơ vẫn còn đủ rõ để đọc được một phần nội dung. Trong đó có lời gọi có thể hiểu là: “Cha ơi, xin hãy nghe con…”. Những câu chữ cho thấy người viết đang hướng lời của mình tới người cha đã mất.
Trên tường mộ còn có những câu thần chú nhằm bảo vệ người chết. Với người Ai Cập thời đó, những nội dung như vậy không đơn thuần để trang trí. Chúng gắn với niềm tin rằng người chết vẫn cần được che chở sau khi rời khỏi thế giới của người sống.
Việc bài thơ được viết bằng tiếng Hy Lạp cũng phù hợp với thời điểm ngôi mộ được xây dựng. Ngôn ngữ này đã trở nên phổ biến tại Ai Cập sau cuộc chinh phục của Alexander Đại đế vào thế kỷ IV trước Công nguyên. Khi La Mã tiếp quản Ai Cập vào năm 30 trước Công nguyên, tiếng Hy Lạp vẫn tiếp tục được sử dụng rộng rãi.
Vì vậy, một người sống ở Ai Cập vào thế kỷ IV có thể sử dụng tiếng Hy Lạp để viết lời tưởng nhớ người thân, trong khi những quan niệm lâu đời về việc bảo vệ người chết vẫn được duy trì.
Ngôi mộ được tìm thấy tại Dakhla, một trong những ốc đảo lớn của sa mạc phía tây Ai Cập. Dù nằm cách xa thung lũng sông Nile, nguồn nước tự nhiên đã giúp con người sinh sống tại đây từ hàng nghìn năm trước.
Nhiều dấu tích của các cộng đồng cổ vẫn còn lại trong khu vực. Các cuộc khai quật trước đây từng tìm thấy nhà ở, đền thờ, nghĩa địa và nhiều văn bản, cho thấy Dakhla từng có đời sống khá sôi động qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Khí hậu khô của sa mạc cũng giúp một số di tích được bảo tồn tốt hơn. Nhờ đó, những dòng chữ được viết cách đây khoảng 1.700 năm vẫn có thể cung cấp thông tin về người từng được chôn cất tại đây và cách gia đình tưởng nhớ họ.
So với những món đồ tùy táng hay phần xương còn lại trong mộ, bài thơ mang đến một chi tiết đời thường hơn. Người nằm trong mộ không chỉ là một nhân vật sống cách chúng ta gần hai thiên niên kỷ, mà từng là một người cha được con mình viết lời tiễn biệt.
Các nhà khảo cổ sẽ tiếp tục nghiên cứu ngôi mộ và những dòng chữ trên tường để tìm hiểu thêm về người được chôn cất cũng như đời sống của cư dân Dakhla dưới thời La Mã.
