Ngọc tỷ truyền quốc: Bí ẩn của báu vật quyền lực Trung Hoa

Thanh Bình (tổng hợp) 29/09/2026 07:17

Gắn với Tần Thủy Hoàng và những cuộc chuyển giao vương triều, Ngọc tỷ truyền quốc biến mất từ thời Ngũ Đại, đến nay vẫn chưa xác định được tung tích.

Trong lịch sử Trung Hoa, ít bảo vật nào được bao phủ bởi nhiều truyền thuyết như Ngọc tỷ truyền quốc. Theo truyền thuyết, nguồn gốc của nó gắn với Hòa Thị Bích, viên ngọc nổi tiếng thời Chiến Quốc từng khiến Tần và Triệu đối đầu. Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa năm 221 TCN, một truyền thuyết cho rằng ông cho chế tác ngọc tỷ từ viên ngọc này, khắc tám chữ mang ý nghĩa “nhận mệnh trời, sống lâu dài và thịnh vượng”.

Từ đó, ngọc tỷ không đơn thuần còn là một món đồ quý. Nó trở thành biểu tượng của quyền lực tối cao. Người nắm giữ nó được cho là đang nắm trong tay dấu hiệu của thiên mệnh và sự kế thừa hoàng quyền. Qua các cuộc chuyển giao triều đại, câu chuyện về việc ngọc tỷ rơi vào tay người chiến thắng càng khiến nó mang màu sắc gần như một “vật thiêng” của chính trị Trung Hoa.

Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất xảy ra vào cuối Tây Hán. Khi Vương Mãng ép Thái hoàng thái hậu Vương Chính Quân giao ngọc tỷ, bà tức giận ném nó xuống đất. Một góc ngọc tỷ bị sứt, sau đó được Vương Mãng cho dùng vàng sửa lại. Chi tiết “góc vàng” này trở thành dấu hiệu đặc biệt thường xuất hiện trong truyền thuyết về truyền quốc ngọc tỷ.

Ảnh: upbeatmediahk.com

Sau nhiều thế kỷ biến động, truyền thuyết cho rằng ngọc tỷ cuối cùng biến mất vào thời Ngũ Đại. Từ đó, nó trở thành một trong những bảo vật nổi tiếng nhất nhưng không còn xác định được tung tích trong lịch sử Trung Hoa. Điều thú vị là những “truyền quốc ngọc tỷ” xuất hiện về sau đều phải đối mặt với câu hỏi: đây có thực sự là bảo vật từng nằm trong tay Tần Thủy Hoàng hay chỉ là vật mô phỏng?

Ngay cả sự tồn tại của một số chi tiết trong câu chuyện cũng gây tranh luận. Bảo tàng Cố Cung hiện lưu giữ một phương ngọc tỷ đời Thanh, nhưng chính tư liệu của bảo tàng xác nhận đây không phải truyền quốc ngọc tỷ trong truyền thuyết. Đáng chú ý hơn, các học giả của Cố Cung cũng lưu ý rằng ý niệm về một chiếc “truyền quốc ngọc tỷ” duy nhất đại diện cho tính chính thống của tất cả các triều đại phần lớn thuộc về truyền thuyết hậu thế; trên thực tế, mỗi triều đại có thể chế tác và sử dụng hệ thống bảo tỷ riêng.

Có lẽ chính vì không còn biết nó ở đâu mà Ngọc tỷ truyền quốc càng trở nên hấp dẫn. Nếu một ngày nào đó một chiếc ấn cổ với đúng dòng chữ huyền thoại được tìm thấy, câu hỏi lớn nhất sẽ không phải nó làm bằng loại ngọc gì, mà là: liệu đây có thực sự là chiếc ấn từng được truyền qua tay những hoàng đế của Trung Hoa suốt hơn một nghìn năm?