Hải quân Nga đang chuẩn bị cho một bước chuyển đổi mang tính chiến lược khi lên kế hoạch thay thế toàn bộ đội tàu ngầm tấn công hiện có bằng lớp tàu ngầm hạt nhân thế hệ mới Yasen và Yasen-M trong vòng một thập kỷ tới.
Phát biểu với truyền thông, Tổng tư lệnh Hải quân Nga, Đô đốc Alexander Moiseyev, xác nhận rằng các tàu ngầm thuộc Dự án 885/885M sẽ trở thành lực lượng chủ lực, thay thế hoàn toàn các tàu ngầm thế hệ thứ ba hiện đang phục vụ, bao gồm các dự án 971, 945 và 949.
Yasen trở thành “xương sống” mới của hải quân Nga
Hiện tại, Hải quân Nga đang vận hành 6 tàu ngầm lớp Yasen/Yasen-M, trong đó có 5 chiếc thuộc phiên bản nâng cấp Yasen-M. Chiếc thứ 7 mang tên Ulyanovsk dự kiến sẽ được biên chế trong năm 2026, cùng với 5 tàu khác đang trong kế hoạch đóng mới, nâng tổng số lên 12 chiếc.
Theo Đô đốc Moiseyev, các tàu ngầm Yasen sở hữu năng lực trinh sát, tấn công và phòng thủ vượt trội, đồng thời được trang bị những loại vũ khí hiện đại nhất của Hải quân Nga.
Cụ thể, lớp tàu này có thể mang theo nhiều loại tên lửa tiên tiến như Kalibr, Oniks và đặc biệt là Zircon - loại tên lửa hành trình siêu vượt âm được đánh giá là một trong những vũ khí nguy hiểm nhất hiện nay. Ngoài ra, tàu còn tích hợp các hệ thống vũ khí dưới nước hiện đại, cho phép hoạt động bí mật trong thời gian dài ở hầu hết các khu vực đại dương.
So với các tàu ngầm lớp Oscar II - được đưa vào hoạt động từ đầu những năm 1990 - lớp Yasen thể hiện ưu thế rõ rệt về thiết kế và hiệu quả chiến đấu.
Các tàu Oscar II có lượng giãn nước khoảng 19.400 tấn, lớn hơn đáng kể so với mức 13.800 tấn của Yasen, do phải mang theo tới 24 tên lửa hành trình P-700 cỡ lớn. Tuy nhiên, thiết kế này khiến chi phí vận hành cao hơn và khả năng tác chiến bị hạn chế.
Ngược lại, tàu Yasen sử dụng thiết kế gọn hơn nhưng hiệu quả hơn, có thể mang tới 32 tên lửa hành trình hiện đại với kích thước nhỏ hơn, đồng thời sở hữu khả năng tàng hình vượt trội.
Đáng chú ý, từ năm 2025, các tàu Yasen đã bắt đầu tích hợp tên lửa Zircon, giúp tăng đáng kể khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ đối phương. Giới phân tích cho rằng Zircon hiện chỉ có đối thủ đáng kể là các hệ thống tương tự do Trung Quốc phát triển.
Gây lo ngại cho phương Tây
Các tàu ngầm Yasen hiện đang hoạt động trong biên chế Hạm đội phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương của Nga, và được đánh giá là hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.
Hiệu quả hoạt động của lớp tàu này từ những năm 2010 đã thúc đẩy Nga tăng cường sản xuất. Tổng thống Vladimir Putin vào tháng 7/2025 đã chỉ đạo tiếp tục đóng mới hàng loạt, nhấn mạnh vai trò của Yasen như lực lượng nòng cốt trong hải quân.
Trong bối cảnh sức mạnh hạm đội mặt nước của Nga suy giảm tương đối, tàu ngầm Yasen nổi lên như trụ cột chiến lược, đặc biệt nhờ khả năng mang vũ khí chính xác cao cùng các hệ thống định vị, liên lạc và thủy âm tiên tiến.
Sự phát triển nhanh chóng của lớp tàu này cũng làm dấy lên lo ngại từ phương Tây. Cuối năm 2025, người đứng đầu Hải quân Hoàng gia Anh, Đô đốc Gwyn Jenkins, cảnh báo rằng phương Tây có thể đánh mất lợi thế tại Đại Tây Dương nếu năng lực hải quân Nga tiếp tục được củng cố, trong đó tàu ngầm Yasen là yếu tố then chốt.
Việc Nga chuyển sang sử dụng hoàn toàn tàu ngầm lớp Yasen cho thấy xu hướng ưu tiên sức mạnh dưới biển - nơi có khả năng răn đe cao và khó bị phát hiện.
Nếu kế hoạch hoàn tất đúng tiến độ trong 10 năm tới, Nga sẽ sở hữu một trong những hạm đội tàu ngầm tấn công hiện đại và nguy hiểm nhất thế giới, đủ sức thách thức các lực lượng hải quân hàng đầu, đặc biệt tại Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.
