Mark Zuckerberg đang đi theo con đường mà các tỷ phú Bill Gates và Warren Buffet đã từng chọn: rót hàng tỷ USD vào một dự án nghiên cứu y tế nhằm nâng cao uy tín cá nhân.

Dự án mang tên Chan Zuckerberg Biohub — với sự tham gia của vợ ông, bà Priscilla Chan, một bác sĩ nhi khoa — có sứ mệnh lâu dài là “chữa trị và phòng ngừa mọi loại bệnh thông qua sinh học ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu tiên phong và công nghệ hiện đại.”

Đúng với những mục tiêu đầy tham vọng đó, Biohub mới đây đã công bố khoản đầu tư 500 triệu USD vào các mô hình AI mô phỏng tế bào người, nhằm “đẩy nhanh quá trình chữa trị và phòng ngừa mọi loại bệnh”.

Khoản nửa tỷ USD này sẽ được sử dụng cho kế hoạch 5 năm xây dựng các mô hình dự đoán về tế bào người. Khi các mô hình này hoàn thiện, chúng được kỳ vọng sẽ giúp các nhà nghiên cứu y học và sinh học hiểu rõ hơn về cách các tế bào tương tác ở cấp độ toàn bộ cơ thể.

Về lý thuyết, điều này có thể mở ra những bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực khoa học sự sống — thậm chí có thể biến các căn bệnh hiểm nghèo từng ám ảnh nhân loại trở thành dĩ vãng, theo cách diễn đạt đầy kỳ vọng của dự án.

Về phân bổ cụ thể, 400 triệu USD sẽ được dành cho hoạt động phát triển AI nội bộ của Biohub, phần còn lại sẽ hỗ trợ các nhà nghiên cứu bên ngoài.

“Để xây dựng trí tuệ nhân tạo có thể mô phỏng chính xác toàn bộ sự phức tạp của sinh học và thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chúng ta cần lượng dữ liệu lớn hơn rất nhiều so với hiện nay,” ông Alex Rives, Giám đốc khoa học của Biohub, cho biết trong một thông báo. “Chúng ta cần các công nghệ mới để quan sát tế bào, từ cấp độ phân tử đến mô, trong cả bối cảnh sức khỏe và bệnh tật.”

Chiến dịch mới này được công bố trong bối cảnh Meta của Zuckerberg chỉ phải nộp mức thuế thu nhập thấp nhất từ trước đến nay, chỉ hơn 3,5% tổng doanh thu trong năm 2025, theo Viện Chính sách Thuế và Kinh tế Mỹ.

Những chỉ trích bủa vây

Điều này diễn ra ngay cả khi công ty có năm kinh doanh thành công nhất, thu về 79 tỷ USD lợi nhuận trong năm 2025. Có nghĩa là gã khổng lồ mạng xã hội của Mark Zuckerberg đã tránh được 13,7 tỷ đô la tiền thuế thu nhập liên bang chỉ riêng trong năm 2025.

"13,7 tỷ USD là một khoản tiền khổng lồ lẽ ra có thể được sử dụng cho các nghiên cứu y tế mà Zuckerberg hiện chỉ đầu tư một phần nhỏ" - Joe Wilkins, chuyên gia về chính sách tại quỹ Futurism chỉ trích.

Ủy ban Thuế chung ước tính khoản tín dụng nghiên cứu và phát triển doanh nghiệp (R&D) của Meta có chi phí là 22 tỷ đô la cho năm tài chính 2025.

Cuối tháng trước, vợ chồng Zuckerberg bị chỉ trích gay gắt khi đột ngột cắt giảm ngân sách cho một trường tư thục ở khu vực Vịnh San Francisco. Ngôi trường này trước đây được công bố như một sáng kiến của 2 vợ chồng nhằm cung cấp giáo dục miễn phí cho 550 học sinh có thu nhập thấp. Trường buộc phải sa thải gần 150 nhân viên và đóng cửa vĩnh viễn.

Quyết định này được cho là đòn đáp trả khi Bang California thông qua luật áp thuế 5% đối với người có hơn 1,1 tỷ USD. Sau đó vợ chồng Zuckerberg đã chuyển đến San Francisco để tránh khoản thuế này.

Như đã nêu ở trên, hai tỷ phú hàng đầu thế giới là Bill Gate và Warren Buffett sử dụng cách thức này để tập trung phần lớn tài sản của mình.

Đội ngũ các nhà khoa học nhận được tài trợ cũng đang tích cực tận dụng tốt các nguồn vốn đó để tạo ra các giá trị thực tế hữu ích cho nền y học thế giới.

Các nhà khoa học tại quỹ Gate Foundation đã nghiên cứu ra nhiều loại vaccine và thuốc trị các bệnh truyền nhiễm tại các quốc gia đang phát triển (như sốt rét, bại liệt) giúp cứu sống rất nhiều người.

Đối với Warren Buffett, ông cam kết hiến tặng phần lớn tài sản của mình cho quỹ Gate Foundation qua đó tạo ra một nguồn lực tài chính khổng lồ dài hạn mà không một quốc gia nào có thể đảm bảo được.

​

​

​