Loài tê giác kỳ lạ không sừng sống ở Bắc Cực cổ đại

Tâm Anh (TH) 22/04/2026 19:02

Epiatheracerium itjilik – loài tê giác không sừng – được phát hiện ở Canada, cung cấp dữ liệu quý về tiến hóa và môi trường cổ Bắc Cực.

Theo các nhà khoa học, loài tê giác cổ đại mới được xác định có tên là Epiatheracerium itjilik. Trong đó, "itjilik" có nghĩa là "băng giá" theo ngôn ngữ Inuit, phản ánh môi trường khắc nghiệt nơi nó từng sinh sống.

Hóa thạch gần như hoàn chỉnh của loài tê giác Epiatheracerium itjilik được nhóm nghiên cứu tại Canada tìm thấy trong một hồ nước thuộc miệng hố va chạm Haughton Crater trên đảo Devon Island, thuộc lãnh thổ Nunavut.

Khu vực tìm thấy hóa thạch là một trong những khu vực khắc nghiệt nhất trên thế giới hiện nay, khiến việc phát hiện một loài tê giác từng sinh sống tại đây trở nên đặc biệt đáng kinh ngạc.

Dựa trên tình trạng răng và xương, các nhà khoa học cho rằng, cá thể tê giác đang ở giai đoạn trưởng thành sớm hoặc trung niên. Đáng chú ý, nó không có sừng - khác với hình ảnh quen thuộc của tê giác ngày nay.

Trước khi đặt tên cho loài tê giác đã tuyệt chủng nhưng chưa từng được biết đến trước đây, nhóm nghiên cứu đã tham khảo ý kiến của Jarloo Kiguktak - trưởng lão người Inuit và cựu thị trưởng của cộng đồng Grise Fiord, nơi sinh sống cực bắc của người Inuit tại Canada. Cái tên "itjilik" được lựa chọn nhằm tôn vinh di sản văn hóa bản địa và đặc điểm "băng giá" của môi trường nơi loài này từng sinh sống.

Loài tê giác Epiatheracerium itjilik mới được các chuyên gia xác định. Ảnh: Julius Csotonyi.

Các chuyên gia nhận định phát hiện này đặc biệt quan trọng vì đây là loài tê giác sống ở vĩ độ cao nhất từng được ghi nhận. Điều này khiến giới nghiên cứu có thêm thông tin về lịch sử tiến hóa và nơi phân bố của tê giác trong suốt chiều dài lịch sử.

Thông qua phân tích thêm 57 loài tê giác cổ đại khác, nhóm nghiên cứu phát hiện vùng Bắc Cực từng đóng vai trò lớn trong quá trình tiến hóa của loài tê giác.

Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng, tê giác có thể đã di cư giữa châu Âu và Bắc Mỹ thông qua một cầu đất cổ đại nhưng ngày nay đã biến mất, gọi là North Atlantic Land Bridge. Việc tìm thấy hóa thạch loài tê giác Epiatheracerium itjilik cho thấy Bắc Cực có tầm quan trọng trong nghiên cứu cổ sinh vật học.

Trước khi trở thành vùng đất lạnh giá và khắc nghiệt như ngày nay, Bắc Cực có thể từng là hành lang di cư và tiến hóa quan trọng của nhiều loài động vật lớn.