Loài cây cổ xưa ‘hóa thạch sống’ bất ngờ được phát hiện còn tồn tại

Thanh Bình (tổng hợp) 01/10/2026 06:32

Người ta tưởng cây này đã tuyệt chủng từ hàng triệu năm trước, cho đến khi một nhà thám hiểm tình cờ bắt gặp nó trong hẻm núi Australia.

Năm 1994, David Noble, một nhân viên của Cơ quan Công viên Quốc gia New South Wales, đang khám phá những hẻm núi hiểm trở ở Vườn quốc gia Wollemi, Australia, thì phát hiện một nhóm cây lớn mà ông không nhận ra. Các nhà thực vật học sau đó xác định đây là một loài hoàn toàn mới đối với khoa học hiện đại: Wollemia nobilis, hay thông Wollemi. Điều đáng kinh ngạc là những hóa thạch có hình thái tương tự cho thấy dòng tiến hóa của nó đã tồn tại từ thời Đại Trung Sinh.

Ảnh: alwyn1944.blogspot

Thông Wollemi thường được gọi là “cây khủng long” hay “hóa thạch sống”. Họ hàng của nó từng phổ biến rộng rãi ở Australia, New Zealand và Nam Cực, nhưng loài này được cho là đã biến mất khỏi hồ sơ hóa thạch khoảng 2 triệu năm trước. Các hóa thạch liên quan đến chi Wollemia có niên đại từ khoảng 90 triệu năm trước, tức thời kỳ khủng long vẫn còn thống trị Trái Đất.

Cây có vẻ ngoài khá đặc biệt: thân cây phủ lớp vỏ sần sùi, những cành lá xanh mọc thành từng tầng và các nón đực, nón cái xuất hiện trên cùng một cây. Trong tự nhiên, thông Wollemi có thể cao tới khoảng 40 mét, một số cây có thể sống hàng trăm năm. “King Billy”, một cá thể nổi tiếng, được cho là có tuổi đời hơn 1.000 năm.

Ảnh: treeplantation

Điều kỳ lạ hơn nữa nằm ở cách nó sinh tồn. Nhiều cây Wollemi mọc nhiều thân từ cùng một hệ thống gốc, đôi khi một cá thể có hơn 20 thân. Khả năng này được gọi là self-coppicing, cho phép cây tiếp tục tồn tại ngay cả khi một thân bị chết hoặc tổn thương.

Nhưng phát hiện ra nó chưa phải là kết thúc câu chuyện. Các nhà khoa học lập tức nhận ra đây là một trong những loài cây quý hiếm nhất hành tinh. Quần thể hoang dã chỉ còn chưa tới 100 cây trưởng thành và vị trí chính xác của chúng được giữ bí mật để hạn chế nguy cơ cháy rừng, bệnh tật hoặc con người xâm nhập. Loài này hiện được xếp vào nhóm Cực kỳ nguy cấp (Critically Endangered).

Ảnh: abc.net

Sau đó, các nhà khoa học bắt đầu nhân giống thông Wollemi và đưa cây đến các vườn thực vật trên khắp thế giới. Từng là một loài cây bí ẩn chỉ tồn tại trong một hẻm núi Australia, thông Wollemi nay đã có mặt trong nhiều bộ sưu tập thực vật, tạo nên một “quần thể dự phòng” cho tương lai.

Thông Wollemi vì thế giống như một bức thư sống gửi từ thời đại khủng long. Nó không phải một cái cây đã sống nguyên vẹn 90 triệu năm, mà là hậu duệ cuối cùng của một dòng thực vật cổ xưa từng rất phổ biến. Và việc nó vẫn còn đứng giữa những hẻm núi Australia ngày nay là một trong những câu chuyện sinh tồn kỳ lạ nhất của thế giới thực vật.