Sáng 28/10, kỳ họp chuyên đề tháng 10, kỳ họp thứ 7 Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031 chính thức diễn ra. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn nhất của dư luận chính là xem xét, thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả các vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với công tác cải tạo, chỉnh trang đô thị tại 12 dự án trên địa bàn thành phố.
Theo nội dung Tờ trình số 428/TTr-UBND ngày 25/10/2026 do UBND TP Hà Nội gửi HĐND thành phố, phương án xử lý tập trung hoàn thiện bộ tiêu chí phân loại công trình vi phạm, làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và ưu tiên bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân đã mua nhà.
12 dự án thuộc diện rà soát, xử lý hầu hết do các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh làm chủ đầu tư, bao gồm: CT6 Kiến Hưng; CT5 Tân Triều; VP3, VP5, VP6; HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm; CT8 và CT10 Đại Thanh; CT11 và CT12 Kim Văn – Kim Lũ; cùng Khu nhà ở Xa La.
Số liệu rà soát cho thấy, tổng số căn hộ theo quy hoạch ban đầu tại 12 dự án là 6.759 căn, nhưng con số thực tế lên tới 24.943 căn, tăng thêm 18.184 căn - gấp gần 4 lần so với quy mô được phép cấp. Các hành vi vi phạm chủ yếu được xác định là xây dựng sai quy hoạch, tăng diện tích sàn thực tế, chia nhỏ căn hộ, nâng số lượng đơn vị ở vượt mức cho phép, làm gia tăng đột biến dân số và gây áp lực nặng nề lên toàn bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, xã hội tại các khu vực.
Tâm trạng đứng ngồi không yên của hàng nghìn gia đình
Ngay khi thông tin được công bố và lan tỏa, không khí lo lắng bao trùm khắp các khu dân cư, đặc biệt là tổ hợp chung cư vạn dân HH Linh Đàm (Hoàng Liệt, Hà Nội), nơi hàng nghìn gia đình đang sống trong trạng thái bất an. Trên các hội nhóm Facebook, diễn đàn dân cư, nội dung này trở thành chủ đề được bàn luận liên tục, sôi nổi trong những ngày qua.
Anh Phạm Văn Đức, thành viên Ban đại diện cư dân tòa HH4B, chia sẻ với báo chí: “Phần lớn chúng tôi mua nhà trong hoàn cảnh hoàn toàn không biết dự án có sai phạm. Thời điểm bán, chủ đầu tư quảng bá rộng rãi, dự án còn thuộc danh mục được hưởng chính sách hỗ trợ từ gói tín dụng 30.000 tỷ đồng dành cho người có thu nhập thấp. Chúng tôi hoàn toàn có cơ sở tin tưởng vào tính hợp pháp của nơi mình gửi gắm tương lai.”
Trên mạng xã hội, tài khoản Đồng Nam Phong viết: “Tôi đã mua nhà và sinh sống tại đây được 10 năm, cuộc sống đã ổn định, cơ sở vật chất cũng đã vào nếp. Mong các cấp chính quyền tạo điều kiện để chúng tôi được tiếp tục ở lại.”
Một cư dân tòa HH3A cũng chia sẻ: “Chúng tôi hoàn toàn không phản đối việc xử lý sai phạm theo quy định pháp luật, nhưng vô cùng lo lắng. Nếu phải chuyển đi nơi khác, công việc, trường học của con cái sẽ bị xáo trộn hoàn toàn, không biết phải bắt đầu lại từ đâu.”
Một tài khoản Facebook khác bày tỏ: "Hoang mang quá. Chỉ mong được ổn định cuộc sống, học tập của các con".
Ai được ở lại, ai phải di dời?
Theo dự thảo Nghị quyết, các công trình vi phạm sẽ được phân thành hai nhóm chính: được tồn tại có điều kiện và phải phá dỡ. Việc phân loại căn cứ trên kết quả rà soát hồ sơ pháp lý, hiện trạng xây dựng, quy hoạch, quản lý đất đai, tiêu chuẩn an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy, khả năng đáp ứng hạ tầng và khoảng cách giữa các công trình.
Dự thảo bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể về hạ tầng thiết yếu và khoảng cách giữa các công trình, làm cơ sở xác định từng công trình, hạng mục được phép tiếp tục tồn tại, cải tạo hoặc bắt buộc tháo dỡ.
Đáng chú ý, việc công trình đã hoàn thành, đưa vào sử dụng và có người dân sinh sống ổn định không đồng nghĩa với việc được giữ nguyên hiện trạng. Ngay cả những công trình thuộc nhóm được tồn tại có điều kiện vẫn phải thực hiện các biện pháp khắc phục theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, trong đó có thể bao gồm cả phương án di dời dân cư nếu cần.
UBND thành phố nhận định, nếu chỉ đơn thuần tháo dỡ công trình vi phạm và di dời quy mô lớn cư dân, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến an sinh xã hội, trật tự an toàn và phát sinh khiếu kiện tập trung. Do đó, phương án xử lý được xây dựng trên nguyên tắc vừa khắc phục triệt để vi phạm, vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người đã mua nhà.
Theo quy định trong dự thảo, chủ đầu tư phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai, thực hiện thu hồi toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm và chịu mọi chi phí phát sinh liên quan. Đồng thời, có trách nhiệm cải tạo công trình, hoàn trả công năng và đầu tư bổ sung hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu theo yêu cầu. Ngân sách nhà nước không chi trả các khoản thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Đối với các trường hợp bắt buộc di dời, chủ đầu tư phải xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ cụ thể, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Dự thảo cũng bổ sung quy định rõ về bảo vệ quyền lợi người mua, người nhận chuyển nhượng hợp pháp căn hộ, cùng quyền khiếu nại, khởi kiện của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, Hà Nội xác định chỉ giải quyết cho các căn hộ đủ điều kiện được tồn tại sau khi chủ đầu tư hoàn thành tất cả nghĩa vụ tài chính và thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Nghĩa là, không phải toàn bộ căn hộ tại 12 dự án đều được cấp giấy chứng nhận một cách mặc nhiên.
UBND thành phố nhấn mạnh, việc áp dụng cơ chế chính sách đặc thù lần này không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm, cũng không làm mất hiệu lực các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án và quyết định xử lý đã ban hành trước đó.
Sau khi HĐND thành phố thông qua Nghị quyết, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục tiến hành rà soát, đo đạc thực tế và phân loại chi tiết từng công trình, từng căn hộ để đưa ra phương án xử lý cụ thể.
