Một trong những vấn đề khó điều trị ở ung thư không nằm hoàn toàn trong khối u. Nhiều bệnh nhân ung thư giai đoạn tiến triển mắc cachexia, hay hội chứng suy mòn do ung thư. Cơ thể mất cơ và mỡ, cân nặng giảm mạnh, người bệnh yếu đi dù vẫn có thể ăn uống.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Bang Oregon đang thử một cách tiếp cận nhằm giải quyết cả hai vấn đề cùng lúc.
Đưa mRNA thẳng đến khối u
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Oleh Taratula và Yoon Tae Goo thuộc College of Pharmacy của Oregon State University dẫn dắt sử dụng các hạt nano lipid, gọi là LNP, để vận chuyển mRNA.
Mục tiêu của họ là follistatin, một protein có khả năng ức chế một số tín hiệu liên quan đến tăng trưởng khối u đồng thời hỗ trợ duy trì mô cơ.
Điểm khó nằm ở việc đưa mRNA đến đúng nơi. Khi tiêm vào máu, các hạt nano thông thường thường tích tụ nhiều ở gan thay vì đến khối u phổi.
Nhóm nghiên cứu thiết kế một loại LNP có khả năng gắn với vitronectin, một protein có trong máu. Lớp protein này giúp hạt nano tương tác với các thụ thể integrin có nhiều trên bề mặt khối u phổi.
Nhờ đó, hạt nano có xu hướng tập trung vào mô ung thư hơn mô phổi bình thường.
Khối u giảm mạnh hơn, cơ cũng được bảo vệ
Trong các thí nghiệm trên chuột, LNP mang follistatin mRNA tạo ra mức giảm khối u cao hơn khoảng 2,5 lần so với một loại LNP hướng chủ yếu đến gan và tạo follistatin toàn thân.
Quan trọng hơn, những con chuột được điều trị cũng ăn tốt hơn, duy trì cân nặng và bảo tồn được cơ cũng như mô mỡ.
Điều này rất đáng chú ý bởi cachexia không đơn giản là “ăn ít nên gầy”.
Ở người bị ung thư nặng, các tín hiệu viêm và chuyển hóa do khối u tạo ra có thể khiến cơ thể liên tục phá hủy cơ và mỡ. Chỉ tăng lượng thức ăn thường không đủ để đảo ngược quá trình.
Vì vậy, một phương pháp vừa tác động lên khối u vừa hạn chế suy mòn có thể giải quyết hai vòng xoắn bệnh lý cùng lúc.
Vì sao mRNA có thể hữu ích?
mRNA hoạt động như một bản hướng dẫn tạm thời để tế bào tạo ra protein. Thay vì đưa trực tiếp follistatin vào cơ thể, nhóm nghiên cứu đưa “hướng dẫn sản xuất” protein này tới khối u.
Cách làm này có thể giúp kiểm soát nơi protein được tạo ra và giảm những tác động không mong muốn ở các cơ quan khác. Tuy nhiên, đây vẫn là nghiên cứu tiền lâm sàng.
Các kết quả ở chuột không có nghĩa liệu pháp đã an toàn hoặc hiệu quả ở người. Hệ thống phân bố hạt nano, phản ứng miễn dịch, liều mRNA và những thay đổi sinh học của bệnh nhân ung thư đều có thể khác rất nhiều.
Giáo sư Oleh Taratula, Giáo sư Dược học và Phó trưởng khoa phụ trách nghiên cứu tại OSU College of Pharmacy, cho biết nhóm vẫn cần nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng trước khi có thể nghĩ tới thử nghiệm trên người.
Điểm đáng chú ý nhất của công trình vì thế không phải là một “thuốc chữa ung thư” mới, mà là cách thiết kế hạt nano để giải quyết một bài toán rất khó của y học: đưa vật liệu di truyền tới đúng khối u trong khi đồng thời hạn chế một biến chứng toàn thân nghiêm trọng.
Nếu phương pháp này vượt qua được các bước an toàn và hiệu quả tiếp theo, nó có thể trở thành một hướng đáng chú ý cho điều trị ung thư phổi và cachexia.
