Khoa học & Công nghệ

Lần đầu tiên robot hình người thực hiện phẫu thuật trên động vật sống

Lần đầu tiên trong lịch sử, các robot hình người dưới sự điều khiển của bác sĩ phẫu thuật đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi cắt bỏ túi mật trên lợn sống.

Nghiên cứu của Đại học California, San Diego (UCSD), Mỹ vừa được công bố trên tạp chí Nature, chứng minh robot hình người hoàn toàn có thể trở thành trợ thủ đắc lực trong phòng mổ. Công nghệ này mở ra triển vọng cho phép các bác sĩ thực hiện những ca phẫu thuật phức tạp từ xa.

anh-man-hinh-2026-07-23-luc-155201.png
Liệu đây có phải tương lai của ngành phẫu thuật? (Ảnh: Khoa Kỹ thuật Jacobs, UCSD)

Trong phẫu thuật nội soi, việc ứng dụng robot đã trở nên quen thuộc. Hệ thống hỗ trợ nội soi phổ biến nhất hiện nay là da Vinci sử dụng bảng điều khiển để điều hướng ba hoặc bốn cánh tay robot, bao gồm một camera 3D, giúp bác sĩ thực hiện các thao tác can thiệp chính xác. Tuy nhiên, sử dụng loại robot dạng người lại là bước đi hoàn toàn mới.

anh-man-hinh-2026-07-23-luc-155232.png
Các bác sĩ tại một bệnh viện khác đang thực hiện phẫu thuật bằng hệ thống robot da Vinci Xi. (Ảnh: Thomas Samson/AFP/Getty Images)

Đầu tiên, các nhà nghiên cứu kiểm tra khả năng vận động của robot. Bác sĩ trực tiếp điều khiển robot thực hiện chuỗi thao tác xử lý các vật thể và dụng cụ y tế chuyên dụng trên bàn thí nghiệm. Khi đã hoàn toàn tin tưởng vào sự phối hợp giữa người và máy, họ tiến hành phẫu thuật nội soi cắt túi mật trên những con lợn đã được gây mê.

Một bác sĩ phẫu thuật chính điều khiển robot từ bảng điều khiển, trong khi một bác sĩ khác túc trực ngay bên giường bệnh để hỗ trợ.

anh-man-hinh-2026-07-23-luc-155211.png
Trong một ca mổ, nhóm phối hợp giữa người và máy gồm một robot hình người cùng một bác sĩ phẫu thuật đóng vai trò phụ mổ. (Ảnh: Khoa Kỹ thuật Jacobs, UCSD)

Có thời điểm trong ca mổ, đội ngũ thử nghiệm còn đưa thêm một robot thứ hai vào hỗ trợ ngắn hạn. Cả hai ca phẫu thuật đều thành công tốt đẹp. Hiện tượng chảy máu nhẹ ở một ca bệnh đã được xử lý và cầm máu nhanh chóng.

Bác sĩ phẫu thuật Shanglei Liu thuộc UCSD chia sẻ :" Công nghệ này vẫn tồn tại một số hạn chế như va chạm dụng cụ, độ trễ tín hiệu và yêu cầu phải hiệu chỉnh lại vị trí liên tục".

Dù vậy, ông Liu nhấn mạnh, nếu như nền tảng phẫu thuật robot trước đây phải mất hàng thập kỷ mới có thể mổ thành công trên lợn sống, dự án này chỉ mất vỏn vẹn 9 tháng từ khi lên ý tưởng đến lúc bấm máy thực hiện. Chính vì tốc độ phát triển này, lộ trình hoàn thiện công nghệ phẫu thuật bằng robot hình người dự kiến sẽ nhanh hơn rất nhiều.

BS Ryan Broderick, người trực tiếp điều khiển robot trong các ca mổ cho biết, họ gặp chút hồi hộp ban đầu nhưng nhanh chóng bắt nhịp nhờ hệ thống được phát triển rất tốt. Thao tác trên robot hình người mang lại cảm giác tương tự như các dòng robot thương mại hiện hành, và một số độ trễ nhỏ là điều hoàn toàn chấp nhận được ở các mô hình thử nghiệm ban đầu.

Theo BS Shanglei Liu, những robot hình người như thế này còn có thể đóng vai trò như một trợ lý đắc lực, cho phép một bác sĩ đơn độc vẫn có thể thực hiện ca mổ trong các điều kiện thiếu tốn nhân lực, đặc biệt là khi không có đủ một kíp mổ hoàn chỉnh.

ScienceAlert / Nature
back to top